تله شیرین تابستان!
با گرم شدن هوا و به بازار آمدن رنگینکمانی از میوههای تابستانی مانند گیلاس، هلو، زردآلو و هندوانه، بازار «رژیمهای آزاد میوه» نیز داغ شده است. بسیاری از افرادی که در مسیر کاهش وزن هستند، با این تصور که میوهها چون طبیعی هستند، کالری ندارند یا چاقکننده نیستند، در مصرف آنها زیادهروی میکنند.
کارشناس تغذیه و رژیمدرمانی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی ضمن انتقاد از این باورهای رایج، زنگ خطر را برای سلامت شهروندان به صدا درآورد. «سمانه رضایی» با اشاره به این که نباید «طبیعی بودن» را با «بدون کالری بودن» اشتباه گرفت، تأکید کرد: متأسفانه در فرهنگ غذایی ما، مصرف بیرویه میوه بهویژه در شبنشینیهای تابستانی به یک عادت تبدیل شده است. بسیاری از افراد تصور میکنند مصرف روزانه یک کیلو هندوانه یا کاسههای بزرگ گیلاس، هیچ مانعی برای لاغری ندارد، اما از منظر علمی، میوهها نیز حاوی قند طبیعی و انرژی هستند و مصرف بیش از نیاز آنها میتواند دریافت کالری روزانه را افزایش دهد. در شرایط دریافت انرژی مازاد، بخشی از قندهای دریافتی از جمله فروکتوز ممکن است در مسیر ساخت چربی قرار گیرد و در درازمدت به افزایش وزن یا تشدید کبد چرب کمک کند. وی با تفکیک نوع میوهها افزود: همه میوهها یکسان نیستند؛ برای مثال، هندوانه شاخص گلیسمی نسبتاً بالایی دارد، اما به دلیل محتوای بالای آب، بار گلیسمی آن در مصرف متعارف چندان بالا نیست، با این حال، مصرف حجمهای زیاد آن میتواند دریافت قند و کالری را افزایش دهد. در مقابل، میوههایی مثل هلو و شلیل به دلیل داشتن فیبر و آب مناسب، میتوانند به ایجاد احساس سیری کمک کنند. نکته طلایی این جاست که در یک رژیم اصولی، ما به دنبال جایگزینی قندهای مصنوعی با منابع غذایی حاوی فیبر هستیم، نه جایگزینیِ حجمِ بیرویه کالری.
کارشناس تغذیه دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، برای جلوگیری از اضافه وزن در این فصل، چند راهکار عملیاتی ارائه کرد و درباره قانونِ «واحدهای روزانه» گفت: اغلب افراد سالم میتوانند روزانه حدود ۲ تا ۴ واحد میوه را در قالب یک الگوی غذایی متعادل مصرف کنند(برای مثال هر واحد میوه تقریباً معادل یک هلو متوسط، ۱۰ تا ۱۲ عدد گیلاس متوسط یا یک برش متوسط هندوانه در حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ گرم است). وی اضافه کرد: مصرف میوه به عنوان میانوعده میتواند به کنترل اشتها کمک کند و همچنین ترکیب آن با مقدار کمی آجیل خام یا لبنیات، سرعت جذب قند را کاهش می دهد و به افزایش احساس سیری کمک میکند. وی با بیان این که بهتر است در مصرف میوههای شیرینتر مانند انگور، خربزه و هندوانه بهویژه در ساعات پایانی شب که فعالیت بدنی کاهش مییابد، تعادل رعایت شود، تأکید کرد: همیشه خودِ میوه را بخورید؛ آبمیوهها(حتی خانگی) به دلیل حذف بخش زیادی از فیبر، نسبت به میوه کامل، قند را سریعتر وارد جریان خون میکنند و معمولاً در حجم مساوی، دریافت قند و انرژی بیشتری را به همراه دارند. «رضایی» خاطرنشان کرد: این توصیهها برای عموم است، اما برای بیماران مبتلا به دیابت یا کبد چرب، حساسیتها دوچندان است؛ این افراد باید مقدار و نوع میوه مصرفی خود را متناسب با برنامه غذایی، وضعیت کنترل قند خون و با نظر کارشناس تغذیه مدیریت کنند تا از نوسانات نامطلوب قند خون در امان بمانند. او تأکید کرد: تابستان، فرصت بینظیری برای بهرهمندی از ویتامینهاست، مشروط بر این که با آگاهی از آنها استفاده کنیم. تعادل، همان کلید گمشدهای است که بین لذت بردن از طعم میوه و داشتنِ اندام ایدهآل تفاوت ایجاد میکند.