سلامت نامه
تفاوت های خروپف و آپنه خواب
خروپف اگرچه در بسیاری از موارد، یک مشکل شایع و به ظاهر ساده هنگام خواب است، اما در برخی افراد میتواند نشانه یک اختلال مهم به نام آپنه انسدادی خواب باشد
یک متخصص گوش، حلق و بینی گفت: خروپف اگرچه در بسیاری از موارد، یک مشکل شایع و به ظاهر ساده هنگام خواب است، اما در برخی افراد میتواند نشانه یک اختلال مهم به نام آپنه انسدادی خواب باشد؛ بیماریای که در صورت بیتوجهی، سلامت قلب، مغز و متابولیسم بدن را تحت تأثیر قرار میدهد. دکتر «سجاد سلطانی» با اشاره به این که خروپف بر اثر لرزش بافتهای نرم راه هوایی فوقانی هنگام خواب ایجاد میشود، اضافه کرد: این وضعیت ممکن است بر اثر عواملی مانند افزایش سن، اضافه وزن یا خوابیدن به پشت ایجاد شود و همیشه نشانه بیماری نیست؛ اما در برخی موارد میتواند بیانگر وجود آپنه انسدادی خواب باشد. وی با بیان این که میان خروپف ساده و آپنه خواب تفاوتهای مهمی وجود دارد، افزود: در خروپف ساده، جریان هوا در راههای هوایی همچنان برقرار است و معمولاً کاهش اکسیژن خون یا اختلال قابل توجهی در کیفیت خواب رخ نمیدهد، در مقابل در آپنه انسدادی خواب، راه هوایی به صورت مکرر و نسبی یا کامل بسته میشود که این موضوع باعث افت اکسیژن خون و بیداریهای مکرر در طول خواب خواهد شد. این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز اظهار کرد: افرادی که علاوه بر خروپف، علایمی مانند وقفههای تنفسی در خواب، احساس خفگی یا نفسنفس زدن شبانه، خواب ناآرام، خوابآلودگی روزانه، خستگی مزمن، کاهش تمرکز و حافظه، سردردهای صبحگاهی یا تغییرات خلقی را تجربه میکنند، باید برای بررسیهای تخصصی به پزشک مراجعه کنند. دکتر «سلطانی» با اشاره به پیامدهای این بیماری گفت: آپنه انسدادی خواب، تنها یک اختلال خواب نیست بلکه میتواند خطر ابتلا به فشار خون بالا، بیماریهای قلبی - عروقی، نارسایی قلبی، آریتمیهای قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد؛ همچنین این بیماری با مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲، اختلالات متابولیک و افزایش چربی خون نیز ارتباط دارد. وی افزود: کاهش مکرر اکسیژن خون در طول خواب، افزایش فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک، التهاب مزمن و استرس اکسیداتیو از مهمترین عوامل ایجاد این عوارض هستند. علاوه بر این، خوابآلودگی روزانه ناشی از آپنه خواب میتواند خطر بروز حوادث رانندگی و کاهش عملکرد شغلی و تحصیلی را افزایش دهد. این متخصص گوش، حلق و بینی درباره روشهای درمانی نیز توضیح داد: درمان خروپف و آپنه خواب متناسب با شدت بیماری و شرایط هر بیمار تعیین میشود. اصلاح سبک زندگی، از جمله کاهش وزن، فعالیت بدنی منظم، پرهیز از مصرف داروهای آرامبخش پیش از خواب، خوابیدن به پهلو و درمان مشکلات بینی، از نخستین اقدامات درمانی محسوب میشود. دکتر «سلطانی» ادامه داد: در بیماران مبتلا به آپنه خواب متوسط تا شدید، استفاده از دستگاه CPAP مؤثرترین روش درمانی است؛ این دستگاه با ایجاد فشار مثبت، راه هوایی را در طول خواب باز نگه میدارد و موجب بهبود کیفیت خواب و کاهش عوارض بیماری میشود. وی خاطرنشان کرد: برخلاف تصور برخی افراد، همه مبتلایان به خروپف یا آپنه خواب به جراحی نیاز ندارند و جراحی تنها در مواردی انجام میشود که محل انسداد راه هوایی مشخص باشد یا درمانهای غیرجراحی نتیجه مطلوبی نداشته باشند. وی تأکید کرد: تشخیص زودهنگام و درمان مناسب آپنه خواب میتواند نقش مهمی در پیشگیری از بسیاری از عوارض قلبی - عروقی و متابولیک داشته باشد و کیفیت زندگی بیماران را به طور قابل توجهی بهبود بخشد.
هشدار درباره خطر گرمازدگی نوزادان
دمای مناسب منزل برای نوزاد دارای پوشش معمولی، حدود ۲۴ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است
یک فوقتخصص نوزادان با هشدار درباره افزایش خطر گرمازدگی و کمآبی در نوزادان و شیرخواران گفت: نوزادان به دلیل تکاملنیافتن کامل سیستم تنظیم دمای بدن، از آسیبپذیرترین گروهها در برابر گرمای شدید هستند و لازم است والدین در روزهای گرم سال مراقبت ویژهای از آنان داشته باشند. دکتر «محمود نوریشادکام» با تأکید بر اهمیت پیشگیری از گرمازدگی در نوزادان اظهار کرد: نگهداری نوزاد در محیطی خنک با تهویه مناسب، پرهیز از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور مستقیم خورشید و اجتناب از حضور در فضاهای گرم، از مهمترین راهکارهای محافظت از سلامت نوزادان است. دمای مناسب منزل برای نوزاد دارای پوشش معمولی، حدود ۲۴ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. وی با اشاره به تغذیه نوزادان در فصل گرما افزود: شیر مادر بهترین و کاملترین منبع تأمین آب مورد نیاز نوزاد است و در اغلب موارد، شیرخواران به مصرف آب اضافی نیازی ندارند. نوزادان نارس نیز به دلیل حساسیت بیشتر نسبت به کمآبی و اختلال در تنظیم دمای بدن، به مراقبت دقیقتری نیاز دارند. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی یزد از والدین خواست از پوشاندن لباسهای ضخیم یا چندلایه به نوزاد خودداری و از لباسهای نخی، سبک و متناسب با فصل استفاده کنند. وی همچنین تأکید کرد: هرگز نباید نوزاد، حتی برای چند دقیقه در خودروی خاموش یا هر فضای بسته و بدون تهویه رها شود زیرا افزایش سریع دمای محیط میتواند جان او را به خطر بیندازد. دکتر «نوریشادکام» در پایان خاطرنشان کرد: کاهش دفعات ادرار، بیقراری، خوابآلودگی غیرطبیعی، تب یا داغ شدن بدن از مهمترین علایم هشداردهنده گرمازدگی و کمآبی در نوزادان است؛ در صورت مشاهده این علایم، والدین باید نوزاد را سریعاً به محیطی خنک منتقل کنند و در کوتاهترین زمان ممکن با پزشک یا نزدیکترین مرکز درمانی تماس بگیرند.
خطرات جدی مواد روانگردان نوپدید
برخی از مواد روانگردان نوپدید میتوانند چندین برابر قویتر از مواد مخدر سنتی باشند و خطراتی مانند اختلالات شدید روانی، مشکلات قلبی، تشنج و حتی مرگ را به همراه داشته باشند
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به افزایش مواد روانگردان نوپدید(NPS) در جهان، نسبت به خطرات جدی این ترکیبات هشدار داد و تأکید کرد: آگاهیبخشی عمومی و ارتقای سواد سلامت از مهمترین راهکارهای پیشگیری از مصرف این مواد است. به گزارش وبدا، دکتر «فربد عبادیآذر» اظهار داشت: در سالهای اخیر یکی از چالشهای جدی حوزه سلامت، گسترش مواد روانگردان نوپدید یا NPS است. این مواد ترکیبات شیمیایی جدیدی هستند که برای تقلید اثرات مواد مخدر شناختهشده مانند حشیش، شیشه یا اکستازی تولید میشوند، اما ساختار شیمیایی آنها تغییر یافته است. وی افزود: بر اساس گزارش دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد(UNODC)، هر سال دهها ترکیب جدید در بازار جهانی مواد شناسایی میشود و همین تغییرات سریع، کنترل و شناسایی آنها را دشوار کرده است. معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایران یکی از ویژگیهای مهم این مواد را عرضه با ظاهر و نامهای فریبنده دانست و گفت: این مواد گاهی با عنوانهایی مانند ادویه گیاهی، نمک حمام، خوشبوکننده یا مواد تحقیقاتی عرضه میشوند تا خطر واقعی آنها پنهان بماند.
وی ادامه داد: در حالی که مطالعات علمی نشان داده است برخی از این ترکیبات، بهویژه کانابینوئیدهای مصنوعی و مشتقات فنتانیل، میتوانند چندین برابر قویتر از مواد مخدر سنتی باشند و خطراتی مانند اختلالات شدید روانی، مشکلات قلبی، تشنج و حتی مرگ را به همراه داشته باشند. «عبادیآذر» یادآور شد: بر اساس گزارشهای سازمان جهانی بهداشت و مؤسسه ملی سوءمصرف مواد آمریکا(NIDA)، نوجوانان و جوانان به دلیل کنجکاوی، دسترسی در فضای مجازی و تصور نادرست درباره بیخطر بودن برخی از این مواد، بیشتر در معرض خطر قرار دارند، به همین دلیل آگاهیبخشی عمومی، آموزش مهارتهای زندگی و اطلاعرسانی علمی درباره واقعیت این مواد از مهمترین راهکارهای پیشگیری محسوب میشود. وی در پایان خاطرنشان کرد: در حوزه سلامت، رویکرد اصلی باید افزایش آگاهی جامعه درباره نقابهای فریب این مواد باشد چراکه بسیاری از مواد نوپدید با ظاهری ساده یا نامهایی جذاب وارد بازار میشوند اما در پشت این ظاهر، ترکیباتی ناشناخته و گاه بسیار خطرناک قرار دارد؛ بنابراین تقویت آموزش در خانوادهها، مدارس و دانشگاهها و ارتقای سواد سلامت در جامعه میتواند نقش مهمی در کاهش گرایش به مصرف این مواد داشته باشد.
خروپف اگرچه در بسیاری از موارد، یک مشکل شایع و به ظاهر ساده هنگام خواب است، اما در برخی افراد میتواند نشانه یک اختلال مهم به نام آپنه انسدادی خواب باشد
یک متخصص گوش، حلق و بینی گفت: خروپف اگرچه در بسیاری از موارد، یک مشکل شایع و به ظاهر ساده هنگام خواب است، اما در برخی افراد میتواند نشانه یک اختلال مهم به نام آپنه انسدادی خواب باشد؛ بیماریای که در صورت بیتوجهی، سلامت قلب، مغز و متابولیسم بدن را تحت تأثیر قرار میدهد. دکتر «سجاد سلطانی» با اشاره به این که خروپف بر اثر لرزش بافتهای نرم راه هوایی فوقانی هنگام خواب ایجاد میشود، اضافه کرد: این وضعیت ممکن است بر اثر عواملی مانند افزایش سن، اضافه وزن یا خوابیدن به پشت ایجاد شود و همیشه نشانه بیماری نیست؛ اما در برخی موارد میتواند بیانگر وجود آپنه انسدادی خواب باشد. وی با بیان این که میان خروپف ساده و آپنه خواب تفاوتهای مهمی وجود دارد، افزود: در خروپف ساده، جریان هوا در راههای هوایی همچنان برقرار است و معمولاً کاهش اکسیژن خون یا اختلال قابل توجهی در کیفیت خواب رخ نمیدهد، در مقابل در آپنه انسدادی خواب، راه هوایی به صورت مکرر و نسبی یا کامل بسته میشود که این موضوع باعث افت اکسیژن خون و بیداریهای مکرر در طول خواب خواهد شد. این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز اظهار کرد: افرادی که علاوه بر خروپف، علایمی مانند وقفههای تنفسی در خواب، احساس خفگی یا نفسنفس زدن شبانه، خواب ناآرام، خوابآلودگی روزانه، خستگی مزمن، کاهش تمرکز و حافظه، سردردهای صبحگاهی یا تغییرات خلقی را تجربه میکنند، باید برای بررسیهای تخصصی به پزشک مراجعه کنند. دکتر «سلطانی» با اشاره به پیامدهای این بیماری گفت: آپنه انسدادی خواب، تنها یک اختلال خواب نیست بلکه میتواند خطر ابتلا به فشار خون بالا، بیماریهای قلبی - عروقی، نارسایی قلبی، آریتمیهای قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد؛ همچنین این بیماری با مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲، اختلالات متابولیک و افزایش چربی خون نیز ارتباط دارد. وی افزود: کاهش مکرر اکسیژن خون در طول خواب، افزایش فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک، التهاب مزمن و استرس اکسیداتیو از مهمترین عوامل ایجاد این عوارض هستند. علاوه بر این، خوابآلودگی روزانه ناشی از آپنه خواب میتواند خطر بروز حوادث رانندگی و کاهش عملکرد شغلی و تحصیلی را افزایش دهد. این متخصص گوش، حلق و بینی درباره روشهای درمانی نیز توضیح داد: درمان خروپف و آپنه خواب متناسب با شدت بیماری و شرایط هر بیمار تعیین میشود. اصلاح سبک زندگی، از جمله کاهش وزن، فعالیت بدنی منظم، پرهیز از مصرف داروهای آرامبخش پیش از خواب، خوابیدن به پهلو و درمان مشکلات بینی، از نخستین اقدامات درمانی محسوب میشود. دکتر «سلطانی» ادامه داد: در بیماران مبتلا به آپنه خواب متوسط تا شدید، استفاده از دستگاه CPAP مؤثرترین روش درمانی است؛ این دستگاه با ایجاد فشار مثبت، راه هوایی را در طول خواب باز نگه میدارد و موجب بهبود کیفیت خواب و کاهش عوارض بیماری میشود. وی خاطرنشان کرد: برخلاف تصور برخی افراد، همه مبتلایان به خروپف یا آپنه خواب به جراحی نیاز ندارند و جراحی تنها در مواردی انجام میشود که محل انسداد راه هوایی مشخص باشد یا درمانهای غیرجراحی نتیجه مطلوبی نداشته باشند. وی تأکید کرد: تشخیص زودهنگام و درمان مناسب آپنه خواب میتواند نقش مهمی در پیشگیری از بسیاری از عوارض قلبی - عروقی و متابولیک داشته باشد و کیفیت زندگی بیماران را به طور قابل توجهی بهبود بخشد.
هشدار درباره خطر گرمازدگی نوزادان
دمای مناسب منزل برای نوزاد دارای پوشش معمولی، حدود ۲۴ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است
یک فوقتخصص نوزادان با هشدار درباره افزایش خطر گرمازدگی و کمآبی در نوزادان و شیرخواران گفت: نوزادان به دلیل تکاملنیافتن کامل سیستم تنظیم دمای بدن، از آسیبپذیرترین گروهها در برابر گرمای شدید هستند و لازم است والدین در روزهای گرم سال مراقبت ویژهای از آنان داشته باشند. دکتر «محمود نوریشادکام» با تأکید بر اهمیت پیشگیری از گرمازدگی در نوزادان اظهار کرد: نگهداری نوزاد در محیطی خنک با تهویه مناسب، پرهیز از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور مستقیم خورشید و اجتناب از حضور در فضاهای گرم، از مهمترین راهکارهای محافظت از سلامت نوزادان است. دمای مناسب منزل برای نوزاد دارای پوشش معمولی، حدود ۲۴ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. وی با اشاره به تغذیه نوزادان در فصل گرما افزود: شیر مادر بهترین و کاملترین منبع تأمین آب مورد نیاز نوزاد است و در اغلب موارد، شیرخواران به مصرف آب اضافی نیازی ندارند. نوزادان نارس نیز به دلیل حساسیت بیشتر نسبت به کمآبی و اختلال در تنظیم دمای بدن، به مراقبت دقیقتری نیاز دارند. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی یزد از والدین خواست از پوشاندن لباسهای ضخیم یا چندلایه به نوزاد خودداری و از لباسهای نخی، سبک و متناسب با فصل استفاده کنند. وی همچنین تأکید کرد: هرگز نباید نوزاد، حتی برای چند دقیقه در خودروی خاموش یا هر فضای بسته و بدون تهویه رها شود زیرا افزایش سریع دمای محیط میتواند جان او را به خطر بیندازد. دکتر «نوریشادکام» در پایان خاطرنشان کرد: کاهش دفعات ادرار، بیقراری، خوابآلودگی غیرطبیعی، تب یا داغ شدن بدن از مهمترین علایم هشداردهنده گرمازدگی و کمآبی در نوزادان است؛ در صورت مشاهده این علایم، والدین باید نوزاد را سریعاً به محیطی خنک منتقل کنند و در کوتاهترین زمان ممکن با پزشک یا نزدیکترین مرکز درمانی تماس بگیرند.
خطرات جدی مواد روانگردان نوپدید
برخی از مواد روانگردان نوپدید میتوانند چندین برابر قویتر از مواد مخدر سنتی باشند و خطراتی مانند اختلالات شدید روانی، مشکلات قلبی، تشنج و حتی مرگ را به همراه داشته باشند
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به افزایش مواد روانگردان نوپدید(NPS) در جهان، نسبت به خطرات جدی این ترکیبات هشدار داد و تأکید کرد: آگاهیبخشی عمومی و ارتقای سواد سلامت از مهمترین راهکارهای پیشگیری از مصرف این مواد است. به گزارش وبدا، دکتر «فربد عبادیآذر» اظهار داشت: در سالهای اخیر یکی از چالشهای جدی حوزه سلامت، گسترش مواد روانگردان نوپدید یا NPS است. این مواد ترکیبات شیمیایی جدیدی هستند که برای تقلید اثرات مواد مخدر شناختهشده مانند حشیش، شیشه یا اکستازی تولید میشوند، اما ساختار شیمیایی آنها تغییر یافته است. وی افزود: بر اساس گزارش دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد(UNODC)، هر سال دهها ترکیب جدید در بازار جهانی مواد شناسایی میشود و همین تغییرات سریع، کنترل و شناسایی آنها را دشوار کرده است. معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایران یکی از ویژگیهای مهم این مواد را عرضه با ظاهر و نامهای فریبنده دانست و گفت: این مواد گاهی با عنوانهایی مانند ادویه گیاهی، نمک حمام، خوشبوکننده یا مواد تحقیقاتی عرضه میشوند تا خطر واقعی آنها پنهان بماند.
وی ادامه داد: در حالی که مطالعات علمی نشان داده است برخی از این ترکیبات، بهویژه کانابینوئیدهای مصنوعی و مشتقات فنتانیل، میتوانند چندین برابر قویتر از مواد مخدر سنتی باشند و خطراتی مانند اختلالات شدید روانی، مشکلات قلبی، تشنج و حتی مرگ را به همراه داشته باشند. «عبادیآذر» یادآور شد: بر اساس گزارشهای سازمان جهانی بهداشت و مؤسسه ملی سوءمصرف مواد آمریکا(NIDA)، نوجوانان و جوانان به دلیل کنجکاوی، دسترسی در فضای مجازی و تصور نادرست درباره بیخطر بودن برخی از این مواد، بیشتر در معرض خطر قرار دارند، به همین دلیل آگاهیبخشی عمومی، آموزش مهارتهای زندگی و اطلاعرسانی علمی درباره واقعیت این مواد از مهمترین راهکارهای پیشگیری محسوب میشود. وی در پایان خاطرنشان کرد: در حوزه سلامت، رویکرد اصلی باید افزایش آگاهی جامعه درباره نقابهای فریب این مواد باشد چراکه بسیاری از مواد نوپدید با ظاهری ساده یا نامهایی جذاب وارد بازار میشوند اما در پشت این ظاهر، ترکیباتی ناشناخته و گاه بسیار خطرناک قرار دارد؛ بنابراین تقویت آموزش در خانوادهها، مدارس و دانشگاهها و ارتقای سواد سلامت در جامعه میتواند نقش مهمی در کاهش گرایش به مصرف این مواد داشته باشد.