سلامت نامه

چرا تشخیص زودهنگام هپاتیت، اهمیت زیادی دارد؟
برخی انواع هپاتیت، به‌ویژه هپاتیت‌های‌ B و C، در صورت عدم تشخیص و درمان می‌توانند به آسیب‌های جدی کبدی از جمله سیروز و سرطان کبد منجر شوند
رئیس گروه بیماری‌های واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام هپاتیت گفت: بسیاری از مبتلایان به هپاتیت، به‌ویژه در مراحل اولیه بیماری، فاقد علایم مشخص هستند و شناسایی به‌موقع می‌تواند از بروز عوارض جدی بیماری پیشگیری و زمینه آغاز درمان مؤثر را فراهم کند. «فضل‌ا... پسندیده» اظهار کرد: هپاتیت به معنای التهاب کبد است و برخی انواع ویروسی آن، به‌ویژه هپاتیت‌های B و C، در صورت عدم تشخیص و درمان می‌توانند به آسیب‌های جدی کبدی از جمله سیروز و سرطان کبد منجر شوند. وی با بیان این که هپاتیت در بسیاری از موارد، به‌ویژه در مراحل اولیه، بدون علامت است، افزود: به همین دلیل، هپاتیت را «بیماری خاموش» می‌نامند و افراد در معرض خطر نباید منتظر بروز علایم بمانند، بلکه لازم است برای دریافت مشاوره و انجام آزمایش‌های لازم به مراکز بهداشتی مراجعه کنند. رئیس گروه بیماری‌های واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی درباره راه‌های انتقال هپاتیت B گفت: این بیماری عمدتاً از طریق تماس با خون و فرآورده‌های خونی آلوده، تماس جنسی محافظت‌نشده و انتقال از مادر مبتلا به نوزاد هنگام زایمان منتقل می‌شود. «پسندیده» ادامه داد: هپاتیت C نیز عمدتاً از طریق تماس با خون آلوده منتقل می‌شود و استفاده از سرنگ مشترک، انجام تتو با ابزار غیراستریل و انجام اقدامات پزشکی، دندانپزشکی یا زیبایی در مراکز غیرمجاز، از جمله عوامل افزایش‌دهنده خطر ابتلا به این بیماری است. وی واکسیناسیون را یکی از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از هپاتیت B دانست و گفت: اطمینان از انجام واکسیناسیون نوزادان و افراد در معرض خطر، نقش مهمی در کاهش موارد ابتلا دارد. «پسندیده» با تأکید بر اهمیت غربالگری و رعایت اصول بهداشتی افزود: با انجام آزمایش‌های خون می‌توان وضعیت ابتلا را بررسی کرد و پرهیز از رفتارهای پرخطر و اطمینان از استریل بودن تجهیزات پزشکی، دندانپزشکی و زیبایی نیز از اقدامات مهم پیشگیرانه به شمار می‌رود. وی با اشاره به پیشرفت‌های درمانی در حوزه هپاتیت C خاطرنشان کرد: امروزه داروهای مؤثری برای درمان هپاتیت C وجود دارد و در بسیاری از موارد می‌توان بیماری را به‌طور کامل درمان کرد؛ بنابراین تشخیص به‌موقع، مراجعه برای دریافت خدمات درمانی و تکمیل روند درمان از اهمیت زیادی برخوردار است. رئیس گروه بیماری‌های واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی در پایان با تأکید بر این که هپاتیت پایان راه نیست، گفت: با افزایش آگاهی، پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌توان از عوارض جدی این بیماری جلوگیری کرد و برای حفظ سلامت کبد و پیشگیری از هپاتیت گام برداشت.

سندروم قلب شکسته چیست؟
سندروم تاکوتسوبو که با نام «سندروم قلب شکسته» نیز شناخته می‌شود، نوعی اختلال حاد عملکرد بطن چپ قلب است که معمولاً در پی یک استرس شدید هیجانی یا جسمانی ایجاد می‌شود. به گزارش وبدا، دکتر «سیده مرضیه فرید» دکترای روانشناسی سلامت و روانشناس گروه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز مطالبی در همین زمینه به این شرح بیان کرده است: اگرچه مکانیسم‌های زیستی مانند افزایش ناگهانی کاتکول‌آمین‌ها(آدرنالین و نورآدرنالین) نقش اصلی را در بروز بیماری دارند، اما امروزه پژوهش‌ها نشان می‌دهند که عوامل روان‌شناختی نه تنها در آغاز بیماری بلکه در شدت علایم، روند بهبودی و احتمال عود آن نیز نقش مهمی دارند؛ در حقیقت از دیدگاه روان‌شناختی، سندروم تاکوتسوبو یکی از مشکلاتی است که از ارتباط دوسویه ذهن و بدن است. استرس‌های شدید، دشواری در تنظیم هیجان، برخی ویژگی‌های شخصیتی و تجربه آسیب‌های روانی می‌توانند زمینه را برای فعال شدن پاسخ‌های شدید استرس و اختلال موقت عملکرد قلب فراهم کنند. پس از بروز بیماری نیز اضطراب، افسردگی، ترس از عود و کاهش کیفیت زندگی می‌توانند روند بهبودی را تحت تأثیر قرار دهند. برای مثال موقعیت هایی که سبب بروز فشار روانی و شروع یا شدت بیماری تاکوتسوبو می شود ذکر شده به این شرح است:
1. استرس شدید هیجانی در بسیاری از بیماران، پیش از شروع علایم، یک رویداد هیجانی شدید رخ داده است، مانند: فوت عزیزان، طلاق یا جدایی، شکست عاطفی، از دست دادن شغل، تشخیص بیماری‌های سخت و تجربه حوادث آسیب‌زا. در این شرایط، دستگاه عصبی سمپاتیک بیش از حد فعال می شود و ترشح هورمون‌های استرس افزایش می‌یابد. این افزایش شدید می‌تواند موجب اختلال موقت در انقباض عضله قلب شود.
2. اختلال در تنظیم هیجان بسیاری از بیماران مبتلا به تاکوتسوبو در تنظیم هیجان دچار مشکل هستند. این افراد ممکن است: هیجان‌های منفی را سرکوب کنند، احساسات خود را بیان نکنند، فشارهای روانی را درونی‌سازی و مدت طولانی، استرس را تحمل کنند.
3. ویژگی‌های شخصیتی؛ مطالعات برخی ویژگی‌های شخصیتی را در بیماران شایع‌تر گزارش کرده‌اند: روان‌رنجور، کمال‌گرایی، اضطراب بالا، حساسیت زیاد به طرد شدن، وابسته و نیاز شدید به تأیید دیگران؛ این ویژگی‌ها حساسیت فرد را نسبت به استرس افزایش می‌دهند، هرچند به تنهایی علت بیماری نیستند. مشکلات روان‌شناختی در حین بیماری ابتلا به تاکوتسوبو معمولاً خود به یک بحران روانی تبدیل می‌شود. بسیاری از بیماران پس از بستری شدن دچار اضطراب شدید می‌شوند، زیرا تصور می‌کنند دچار حمله قلبی شده‌اند.
شایع‌ترین نگرانی‌ها عبارتند از: ترس از مرگ، نگرانی درباره عود بیماری، ترس از فعالیت بدنی و نگرانی درباره آینده. افسردگی پس از تاکوتسوبو نسبتاً شایع است و می‌تواند با این موارد همراه باشد: احساس ناامیدی، کاهش انرژی، اختلال خواب، کاهش انگیزه و کناره‌گیری اجتماعی. وجود افسردگی ممکن است روند بهبود جسمانی را نیز کندتر کند. تجربه بستری در بخش مراقبت‌های ویژه، درد شدید قفسه سینه و ترس از مرگ در برخی بیماران می‌تواند به استرس پس از سانحه منجر شود که شامل: یادآوری مکرر حادثه، کابوس، اجتناب از بیمارستان، گوش‌به‌زنگی دائمی و تحریک‌پذیری اضطراب است. بعضی بیماران پس از ترخیص: دائماً نبض خود را بررسی می‌کنند، هر درد خفیف را حمله قلبی تلقی می‌کنند، به مراکز درمانی مراجعه مکرر دارند. همچنین ممکن است منجر به کاهش کیفیت زندگی بیمار شود:  فعالیت‌های اجتماعی را کنار بگذارد، اعتماد خود به بدنش را از دست بدهد، از ورزش و فعالیت روزانه اجتناب و استقلال خود را محدود کند. 
درمان روان‌شناختی: درمان روان‌شناختی مکمل درمان قلبی است و باید به صورت تیمی درمان انجام شود. در آموزش روانی در نخستین مرحله لازم است بیمار اطلاعات صحیح درباره بیماری دریافت کند، به این دلیل که کاهش ابهام، اضطراب بیمار را کاهش می‌دهد. درمان های شناختی- رفتاری یکی از مؤثرترین درمان‌ها برای اضطراب و افسردگی همراه با تاکوتسوبو است. علاوه بر مدیریت استرس، درمان تروما تحت نظر متخصص، بهبودی را تسریع می بخشد. به همین دلیل، در کنار درمان‌های قلبی، ارزیابی و مداخلات روان‌شناختی مبتنی بر شواهد - مانند آموزش روانی، درمان شناختی، رفتاری، آموزش تنظیم هیجان، مدیریت استرس و در صورت نیاز درمان تروما - بخش مهمی از مراقبت جامع این بیماران محسوب می‌شوند. شواهد کنونی نشان می‌دهند که عوامل روان‌شناختی می‌توانند خطر بروز، شدت علایم و روند بهبودی را تحت تأثیر قرار دهند، اما به‌تنهایی علت سندروم تاکوتسوبو نیستند. این بیماری حاصل تعامل عوامل زیستی، روان‌شناختی و اجتماعی است و درمان مؤثر آن نیز معمولاً نیازمند همکاری متخصص قلب، روان‌شناس و در صورت لزوم روان‌پزشک است.