کام تلخ تولیدکنندگان هلو
دغدغه های قدیمی همزمان با فصل برداشت دوباره سر برآورده است و نبود صنایع تبدیلی، هلوهای خراسان شمالی را پیش از رسیدن به بازارهای بزرگ در معرض فساد و خامفروشی قرار داده و شیرینی محصول را به کام باغداران تلخ کرده است. به گزارش ایرنا، عطر شیرین هلو این روزها در باغهای سرسبز سملقان پیچیده است؛ شاخههایی که زیر بار میوه خم شدهاند، نوید یک سال پرمحصول را میدهند، اما پشت این تصویر دلانگیز، دغدغهای قدیمی نفس باغداران را گرفته است؛ هلوهایی که اگر راهی برای فرآوری و نگهداری نداشته باشند، پیش از آن که به سفره مردم برسند، زیر آفتاب داغ تابستان کیفیت خود را از دست میدهند و بخشی از حاصل یک سال تلاش باغداران به ضایعات تبدیل میشود. شهرستان سملقان یکی از قطبهای تولید هلو در خراسان شمالی است؛ محصولی که به دلیل کیفیت، طعم و عطر مطلوب مشتریان زیادی دارد، اما فسادپذیری بالای آن سبب شده است که زمان، مهمترین عامل در سرنوشت این میوه باشد. هر ساعت تأخیر در برداشت، حمل، نگهداری یا فرآوری میتواند بخشی از سرمایه باغداران را نابود کند. در روزهایی که برداشت هلو به اوج میرسد، کامیونها یکی پس از دیگری بار این محصول را از استان خارج میکنند تا در کارخانههای سایر استانها فرآوری شود؛ مسیری که علاوه بر افزایش هزینهها، سود اصلی را نیز از تولیدکنندگان خراسان شمالی دور میکند. «ایمانی» از هلوکاران شهرستان سملقان میگوید که نبود صنایع تبدیلی، بزرگترین دغدغه باغداران است. به گفته وی، هلو میوهای بسیار حساس است و اگر در زمان مناسب فرآوری نشود، کیفیت خود را از دست میدهد و بخش قابل توجهی از محصول از بین میرود. این باغدار میافزاید: امروز بخش زیادی از هلو تولیدی خراسان شمالی برای تبدیل به کمپوت، کنسانتره، پوره یا میوه خشک راهی آذربایجان شرقی میشود، در حالی که ایجاد چنین واحدهایی در خود استان میتواند علاوه بر جلوگیری از ضایعات، ارزش افزوده و اشتغال قابل توجهی ایجاد کند. «ایمانی» همچنین از کمبود سبدهای استاندارد بستهبندی گلایه دارد و معتقد است تولید سبدهای یک تا سه کیلوگرمی میتواند علاوه بر حفظ کیفیت محصول، زمینه عرضه مناسبتر هلو در بازارهای داخلی و حتی صادرات را فراهم کند. باغداران میگویند مشکل تنها نبود کارخانه نیست؛ نوسان شدید قیمت نیز هر سال بخشی از درآمد آنان را از بین میبرد. همزمانی برداشت هلو در خراسان شمالی و استان گلستان موجب افزایش عرضه در بازار و افت قیمت میشود؛ شرایطی که سود تولیدکننده را به حداقل میرساند. «ایمانی» میگوید اگر سردخانههای مجهز و کافی در استان وجود داشته باشد، باغداران مجبور نخواهند بود محصول خود را در کوتاهترین زمان و با هر قیمتی به فروش برسانند. به گفته وی، تنها سردخانه شهرستان سملقان در روستای مهمانک پاسخگوی حجم تولید هلو نیست و توسعه این زیرساخت ضرورتی اجتنابناپذیر است. وی همچنین تأمین دیرهنگام کودهای کشاورزی را یکی دیگر از مشکلات این بخش عنوان میکند و میگوید نهادهها باید متناسب با فصل مصرف در اختیار باغداران قرار گیرد تا کیفیت و عملکرد باغها حفظ شود. در گوشه دیگری از باغهای سملقان، «جعفری» باغداری که هفت هکتار باغ هلو دارد، از مشکل دیگری سخن میگوید؛ قطعی برق چاههای آب. وی معتقد است هر بار قطع برق، روند آبیاری را مختل میکند و در گرمای تابستان، حتی چند ساعت تاخیر در تأمین آب میتواند خسارت قابل توجهی به درختان وارد کند. «جعفری» با اشاره به افزایش هزینههای تولید میگوید اگرچه قیمت سموم و نهادهها افزایش یافته است، اما قیمت هلو نیز تا حدودی متناسب با آن رشد کرده و در مجموع وضعیت تولید نسبت به سالهای گذشته قابل قبول است. وی همچنین از همکاری جهاد کشاورزی با باغداران قدردانی میکند و میگوید این حمایتها در حد توان انجام شده است. در حالی که باغداران از نبود صنایع تبدیلی گلایه دارند، مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی از برنامههای توسعه این بخش خبر میدهد. «محمدعلی شریکیان» میگوید حدود سه هزار میلیارد ریال تسهیلات سرمایه در گردش برای حمایت از واحدهای صنایع تبدیلی و تکمیلی استان پرداخت شده و همچنین ۶۷۰ میلیارد ریال سرمایه ثابت برای اجرای طرحهای جدید در حوزه بستهبندی گوشت، سبزیجات و میوه خشک پیشبینی شده است. به گفته وی، اکنون ۱۴۱ واحد صنایع تبدیلی و تکمیلی دارای پروانه بهرهبرداری در استان فعالیت دارند و ظرفیت اسمی تولید آنها سالانه بیش از یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن است. همچنین ۹ سردخانه با ظرفیت ۴۱ هزار تن در استان فعال بوده و ۶ سردخانه دیگر نیز در دست ساخت قرار دارد. «شریکیان» تأکید میکند: بیش از ۲۵ درصد محصولات کشاورزی خراسان شمالی نیازمند فرآوری است و توسعه صنایع تبدیلی میتواند علاوه بر کاهش ضایعات، درآمد بهرهبرداران را افزایش داده و زمینه توسعه صادرات را فراهم کند. با وجود این ظرفیتها، آن چه باغداران سملقان انتظار دارند، سرعت گرفتن سرمایهگذاری در صنایع مرتبط با هلو است؛ صنعتی که میتواند از دل میوههای رسیده، ارزش افزوده، اشتغال و رونق اقتصادی خلق کند. هلوهای سملقان این روزها بر شاخهها لبریز از رنگ و طراوتند؛ اما باغداران میگویند اگر چرخ صنایع تبدیلی در خراسان شمالی سریعتر نچرخد، بخشی از این شیرینی، پیش از رسیدن به بازار، در باغها و کامیونهای حمل محصول از بین خواهد رفت؛ روایتی تلخ از محصولی که ظرفیت تبدیل شدن به یک برند اقتصادی را دارد، اما همچنان چشمانتظار سرمایهگذاری و تکمیل زنجیره ارزش است.