سلامت نامه
تصوراتی اشتباه درباره سنگ کلیه
برخلاف تصور رایج، مصرف برخی نوشیدنیهای گازدار و ماءالشعیر میتواند در طولانیمدت احتمال ایجاد سنگهای ادراری را افزایش دهد
یک فلوشیپ اورولوژی زنان با اشاره به باورهای نادرست درباره بیماریهای ادراری گفت: برخلاف تصور عمومی، حذف لبنیات از رژیم غذایی افراد مبتلا به سنگهای ادراری، نهتنها اقدامی پیشگیرانه محسوب نمیشود، بلکه کاهش دریافت کلسیم غذایی میتواند احتمال تشکیل برخی انواع سنگهای کلیه را افزایش دهد. دکتر «ژیلا شیخی» در گفتوگو با وبدا با اشاره به ضرورت اصلاح برخی باورهای نادرست درباره بیماریهای دستگاه ادراری اظهار کرد: یکی از تصورات اشتباه در میان برخی بیماران مبتلا به سنگ کلیه، حذف کامل لبنیات از برنامه غذایی است، در حالی که شواهد علمی جدید نشان میدهد کاهش مصرف لبنیات میتواند خطر تشکیل برخی انواع سنگهای ادراری را افزایش دهد. وی افزود: بسیاری از سنگهای کلیه به دلیل تجمع و رسوب اگزالات در دستگاه ادراری ایجاد میشوند. زمانی که فرد همراه غذا مقدار کافی کلسیم دریافت میکند، اگزالات موجود در مواد غذایی در روده به کلسیم متصل شده و از طریق دستگاه گوارش دفع میشود، اما کاهش دریافت کلسیم موجب افزایش جذب اگزالات، ورود آن به جریان خون و در نهایت رسوب آن در کلیه خواهد شد. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: بیماران مبتلا به سنگهای ادراری باید میزان معمول مصرف روزانه لبنیات را حفظ کنند و حذف کامل شیر، ماست، پنیر و سایر فرآوردههای لبنی از رژیم غذایی، توصیه پزشکی محسوب نمیشود. دکتر «شیخی» با اشاره به باور نادرست دیگری درباره مصرف ماءالشعیر برای جلوگیری از تشکیل سنگ کلیه گفت: برخلاف تصور رایج، مصرف برخی نوشیدنیهای گازدار و ماءالشعیر به دلیل دارا بودن میزان قابل توجهی اگزالات، میتواند در طولانیمدت احتمال ایجاد سنگهای ادراری را افزایش دهد. وی ادامه داد: به بیماران مبتلا به سنگ کلیه توصیه میشود به جای استفاده از این نوشیدنیها، مصرف آب کافی و اصلاح الگوی تغذیهای را در برنامه روزانه خود قرار دهند.
فلوشیپ اورولوژی زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به یکی دیگر از باورهای نادرست درباره بیاختیاری ادرار در زنان سالمند اظهار کرد: برخی زنان تصور میکنند بیاختیاری ادرار بخشی طبیعی از افزایش سن است و به درمان نیازی ندارد، در حالی که این مشکل در بسیاری از موارد قابل بررسی، کنترل و درمان است. وی افزود: انتخاب روش درمان به علت بروز بیاختیاری ادرار بستگی دارد و میتواند شامل درمان دارویی، فیزیوتراپی، تمرینهای تقویت عضلات کف لگن، تزریقهای درمانی داخل مثانه و در برخی موارد جراحی باشد. دکتر «شیخی» با بیان این که عفونتهای ادراری نیز میتوانند در ایجاد یا تشدید مشکلات ادراری نقش داشته باشند، گفت: علایمی مانند سوزش ادرار، تکرر ادرار، درد زیر شکم و ناراحتی در ناحیه تناسلی میتواند نشانه عفونت ادراری باشد و بیتوجهی به درمان آن، زمینه بروز مشکلات مزمن و حتی بیاختیاری ادرار را فراهم میکند. این متخصص اورولوژی زنان با تأکید بر اهمیت بررسی وجود خون در ادرار خاطرنشان کرد: مشاهده خون در ادرار نباید به سادگی به عواملی مانند کمبود مصرف مایعات یا یک عفونت گذرا نسبت داده شود، زیرا این علامت میتواند نشانه بیماریهای مهمتری مانند سرطان مثانه باشد. وی ادامه داد: یکی از باورهای اشتباه درباره سرطان مثانه این است که مصرف سیگار و قلیان تنها با بیماریهای ریوی ارتباط دارد، در حالی که مصرف دخانیات از عوامل خطر مهم ابتلا به سرطان مثانه نیز به شمار میرود. دکتر «شیخی» با اشاره به تغییر الگوی ابتلا به سرطان مثانه در زنان اظهار کرد: در سالهای گذشته، این بیماری در زنان کمتر مشاهده میشد، اما افزایش مصرف سیگار، قلیان و سایر مواد دخانی در میان زنان، موجب افزایش موارد ابتلا به تومورهای مثانه در این گروه شده است. وی در پایان تأکید کرد: افزایش آگاهی عمومی، شناخت علایم هشداردهنده بیماریهای ادراری و اصلاح باورهای نادرست، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام، آغاز بهموقع درمان و پیشگیری از عوارض جدی این بیماریها دارد.
سندرم «سوزش دهان» چیست؟
برخی افراد با وجود طبیعی بودن ظاهر مخاط دهان، احساس سوزش مداوم یا متناوب در زبان، لبها یا سایر نواحی دهان را تجربه میکنند؛ مشکلی که میتواند موجب نگرانی بیماران و مراجعه آنان به دندانپزشک شود. این وضعیت که با عنوان سندرم «سوزش دهان» شناخته میشود، نیازمند تشخیص دقیق و رد سایر علل احتمالی سوزش دهان است. یک متخصص بیماریهای دهان، فک و صورت درباره سندرم سوزش دهان بیان کرد: سندرم سوزش دهان یک بیماری مخاطی نیست، بلکه بر اساس شواهد علمی، نوعی اختلال نوروپاتیک به شمار میرود. در این سندرم، اعصاب مسئول انتقال حس درد، بدون وجود آسیب قابل مشاهده در مخاط دهان، پیام درد را به مغز منتقل میکنند. وی با اشاره به اینکه سندرم سوزش دهان بیشتر در زنان، بهویژه پس از یائسگی دیده میشود، افزود: اگرچه نقش تغییرات هورمونی مطرح شده است، اما هنوز شواهد کافی برای اثبات آن وجود ندارد. در مقابل، عواملی مانند اضطراب، افسردگی، استرس و برخی عادتهای پارافانکشنال مانند فشار دادن یا کشیدن زبان روی دندانها، میتوانند در بروز یا تشدید علایم نقش داشته باشند. دکتر «سوخکیان» درباره نشانههای این سندرم گفت: شایعترین علامت، احساس سوزش یا حرارت در زبان، بهویژه قسمت قدامی آن است؛ اما لبها، کام، مخاط گونه، لثه و حتی حلق نیز ممکن است درگیر شوند. احساس خشکی دهان، تغییر حس چشایی، طعم تلخ یا فلزی، گزگز، خارش یا بیحسی نیز از دیگر علایم احتمالی هستند. عضو هیئت علمی گروه آموزشی بیماریهای دهان، فک و صورت دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: در بسیاری از بیماران، علایم هنگام بیدار شدن از خواب وجود ندارد، اما در طول روز بهتدریج افزایش مییابد. همچنین خوردن غذا، نوشیدن مایعات خنک یا مشغول بودن به فعالیت، معمولاً باعث کاهش علایم میشود؛ در حالی که غذاهای داغ، تند یا اسیدی، استرس و خستگی میتوانند شدت علایم را افزایش دهند. وی با تأکید بر اهمیت تشخیص صحیح خاطرنشان کرد: پیش از تشخیص سندرم سوزش دهان باید سایر علل ایجادکننده سوزش دهان از جمله عفونتهای قارچی، لیکن پلان دهانی، پروتزهای نامناسب، حساسیتها، اختلالات غدد بزاقی، کمبود آهن، ویتامین B12 و اسیدفولیک، کمخونی، دیابت و مصرف برخی داروها بررسی و رد شوند. معاینه دقیق، بررسی سوابق پزشکی و در صورت نیاز انجام آزمایشهای تکمیلی، از ارکان اصلی تشخیص هستند. او درباره درمان این سندرم نیز گفت: هدف اصلی درمان، کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. نخستین گام، اطمینانبخشی به بیمار و آگاهسازی او نسبت به ماهیت سندرم سوزش دهان است؛ زیرا که به خودی خود یک بیماری خطرناک یا تهدیدکننده محسوب نمیشود. دکتر «سوخکیان» اضافه کرد: درمان قطعی برای سندرم سوزش دهان وجود ندارد و پاسخ به درمان در بیماران مختلف متفاوت است. برخی داروها، از جمله بعضی بنزودیازپینها بهصورت موضعی و در مواردی با نظر پزشک بهصورت سیستمیک، میتوانند در کاهش علایم مؤثر باشند؛ البته مصرف آنها باید حتماً تحت نظر پزشک انجام شود. به گفته این متخصص بیماریهای دهان، فک و صورت، درمانهای غیردارویی مانند درمان شناختی - رفتاری، یوگا، ورزش، طب سوزنی و همچنین اصلاح عادتهای پارافانکشنال و استفاده از اسپلینت نرم یا گارد زبان در برخی بیماران نیز میتواند به کنترل علایم کمک کند. وی تأکید کرد: تشخیص زودهنگام، انتخاب درمان مناسب و پیگیری مستمر، نقش مهمی در کاهش علایم، بهبود کیفیت زندگی بیماران و پیشگیری از انجام درمانهای غیرضروری دارد.
اهمیت آگاهیبخشی درباره بیماری خاموش
هپاتیت با ارتباطات روزمره منتقل نمیشود و قطع روابط عاطفی، آسیب روحی جدی برای بیماران به همراه خواهد داشت
یک فوقتخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی با اشاره به اهمیت آگاهیبخشی درباره بیماری هپاتیت، اظهار داشت: باورهای نادرست اجتماعی درباره این بیماری باعث شده بسیاری از بیماران از بیان بیماری خود به نزدیکان هراس داشته باشند، این در حالی است که هپاتیت با ارتباطات روزمره منتقل نمیشود و قطع روابط عاطفی، آسیب روحی جدی برای بیماران به همراه خواهد داشت. دکتر «اباذر پارسی» در گفت و گو با وبدا گفت: هپاتیت به معنای التهاب کبد است که علل متعددی از جمله مصرف بیرویه داروهایی مانند استامینوفن، بیماریهای خودایمنی(حمله سیستم ایمنی به کبد) و عفونتهای ویروسی را شامل میشود. شایعترین نوع ویروسی آن، هپاتیتهای A، B، C و D هستند، اما در کشور ما هپاتیت B و C به دلیل عوارض جدیتر، در اولویت بررسی قرار دارند. دکتر «پارسی» با تأکید بر خاموش بودن بیماری کبد، افزود: کبد عضوی آرام در بدن است و تا زمانی که آسیب جدی نبیند، علامتی بروز نمیدهد. هماکنون حدود ۲۵۰ میلیون نفر در جهان به هپاتیت B مبتلا هستند که سهم ایران حدود یک درصد از این جمعیت است. در مورد هپاتیت نوع C نیز ۴۵ تا ۵۰ میلیون نفر مبتلا در جهان وجود دارد که نرخ شیوع آن در ایران حدود ۰.۵ درصد برآورد میشود. این فوقتخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی با اشاره به موفقیتهای ایران در کنترل هپاتیت B، خاطرنشان کرد: پیش از سال ۱۳۷۲، شیوع هپاتیت B در ایران بین ۵ تا ۸ درصد بود، اما با اجرای برنامههای واکسیناسیون همگانی، غربالگری مادران باردار و اقدامات بهداشتی، این رقم به یک درصد کاهش یافته است؛ این موفقیت، ایران را در زمره کشورهایی با شیوع پایین قرار داده است. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز تصریح کرد: هرچند برای هپاتیت C واکسن وجود ندارد، اما درمانهای نوین با اثربخشی ۹۵ تا ۹۹ درصد، نویدبخش ریشهکنی آن تا سال ۲۰۳۰ در ایران است. گروههای پرخطر شامل بیماران تالاسمی، دیالیزی و افرادی با اعتیاد تزریقی، باید تحت مراقبت ویژه در این زمینه قرار گیرند. این فوقتخصص کبد و گوارش ضمن اشاره به راههای انتقال ویروس هپاتیت و باورهای غلط درباره آن، گفت: هپاتیت B از طریق خون، مایعات بدن، تماس جنسی و همچنین از مادر به جنین منتقل میشود. هپاتیت C نیز عمدتاً از راه خون و سرنگهای مشترک انتقال مییابد. برخلاف تصور عمومی، این ویروسها از طریق دست دادن، روبوسی یا غذا خوردن منتقل نمیشوند؛ اما ویروس هپاتیت B تا ۷ روز روی سطوح آلوده به خون خشکشده نیز زنده میماند، بنابراین استفاده از وسایل شخصی مانند مسواک، ناخنگیر و تیغ باید با احتیاط همراه باشد. وی در تشریح علایم هپاتیتهای حاد گفت: زردی شدید چشمها و پوست، تیرگی ادرار، سفید شدن مدفوع، تب و درد ناحیه کبد از نشانههای مرحله حاد است. اما مرحله مزمن، اغلب بدون علامت است و بسیاری از مبتلایان تنها در آزمایشهای دورهای متوجه بیماری خود میشوند. دکتر «پارسی» با تأکید بر غربالگری هدفمند، گروههای پرخطر را شامل کادر درمان، بیماران دیالیزی، مبتلایان به تالاسمی و افرادی با سابقه انتقال خون دانست و افزود: عموم مردم به آزمایش همگانی نیاز ندارند، مگر این که علایم یا عوامل خطر مشخصی داشته باشند. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز درباره درمان هپاتیت C و هپاتیت B اظهار داشت: از سال ۱۳۹۵ تاکنون، داروهای مؤثر با اثربخشی بالای ۹۵ درصد در ایران تولید میشود و بیماران طی ۳ ماه درمان، بهبود مییابند. درمان هپاتیت B نیز عمدتاً برای کاهش خطر سرطان کبد و سیروز است و بهبودی کامل نادر است. داروها معمولاً برای بیماران با ویروس فعال تجویز میشوند و موارد غیرفعال تحتنظر قرار میگیرند. دکتر «پارسی» با اشاره به اثربخشی واکسن هپاتیت B(۹۵ تا ۹۹ درصد) خاطرنشان کرد: واکسن تا ۱۰ سال ایمنی ایجاد میکند و پس از آن، بررسی سطح آنتیبادی و تزریق دُز تقویتی توصیه میشود. متولدان پس از سال ۱۳۷۳ واکسینه شدهاند و مادران باردار مبتلا به هپاتیت B، با اقدامات بهموقع از جمله تزریق واکسن و ایمونوگلوبولین به نوزاد در ۱۲ ساعت اول تولد و درمان مادر از هفته ۲۸ بارداری، میتوانند از انتقال بیماری جلوگیری کنند. وی با تأکید بر این که ابتلا به هپاتیت B پایان راه نیست، توصیه کرد: تغییر سبک زندگی، مشاوره با پزشک و رعایت اصول بهداشتی میتواند به مدیریت بیماری کمک کند. بیماران نباید از ارتباط با اطرافیان منع شوند، بلکه آگاهیبخشی به خانوادهها، کلید کاهش نگرانیها و پیشگیری از انتقال است.
برخلاف تصور رایج، مصرف برخی نوشیدنیهای گازدار و ماءالشعیر میتواند در طولانیمدت احتمال ایجاد سنگهای ادراری را افزایش دهد
یک فلوشیپ اورولوژی زنان با اشاره به باورهای نادرست درباره بیماریهای ادراری گفت: برخلاف تصور عمومی، حذف لبنیات از رژیم غذایی افراد مبتلا به سنگهای ادراری، نهتنها اقدامی پیشگیرانه محسوب نمیشود، بلکه کاهش دریافت کلسیم غذایی میتواند احتمال تشکیل برخی انواع سنگهای کلیه را افزایش دهد. دکتر «ژیلا شیخی» در گفتوگو با وبدا با اشاره به ضرورت اصلاح برخی باورهای نادرست درباره بیماریهای دستگاه ادراری اظهار کرد: یکی از تصورات اشتباه در میان برخی بیماران مبتلا به سنگ کلیه، حذف کامل لبنیات از برنامه غذایی است، در حالی که شواهد علمی جدید نشان میدهد کاهش مصرف لبنیات میتواند خطر تشکیل برخی انواع سنگهای ادراری را افزایش دهد. وی افزود: بسیاری از سنگهای کلیه به دلیل تجمع و رسوب اگزالات در دستگاه ادراری ایجاد میشوند. زمانی که فرد همراه غذا مقدار کافی کلسیم دریافت میکند، اگزالات موجود در مواد غذایی در روده به کلسیم متصل شده و از طریق دستگاه گوارش دفع میشود، اما کاهش دریافت کلسیم موجب افزایش جذب اگزالات، ورود آن به جریان خون و در نهایت رسوب آن در کلیه خواهد شد. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: بیماران مبتلا به سنگهای ادراری باید میزان معمول مصرف روزانه لبنیات را حفظ کنند و حذف کامل شیر، ماست، پنیر و سایر فرآوردههای لبنی از رژیم غذایی، توصیه پزشکی محسوب نمیشود. دکتر «شیخی» با اشاره به باور نادرست دیگری درباره مصرف ماءالشعیر برای جلوگیری از تشکیل سنگ کلیه گفت: برخلاف تصور رایج، مصرف برخی نوشیدنیهای گازدار و ماءالشعیر به دلیل دارا بودن میزان قابل توجهی اگزالات، میتواند در طولانیمدت احتمال ایجاد سنگهای ادراری را افزایش دهد. وی ادامه داد: به بیماران مبتلا به سنگ کلیه توصیه میشود به جای استفاده از این نوشیدنیها، مصرف آب کافی و اصلاح الگوی تغذیهای را در برنامه روزانه خود قرار دهند.
فلوشیپ اورولوژی زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به یکی دیگر از باورهای نادرست درباره بیاختیاری ادرار در زنان سالمند اظهار کرد: برخی زنان تصور میکنند بیاختیاری ادرار بخشی طبیعی از افزایش سن است و به درمان نیازی ندارد، در حالی که این مشکل در بسیاری از موارد قابل بررسی، کنترل و درمان است. وی افزود: انتخاب روش درمان به علت بروز بیاختیاری ادرار بستگی دارد و میتواند شامل درمان دارویی، فیزیوتراپی، تمرینهای تقویت عضلات کف لگن، تزریقهای درمانی داخل مثانه و در برخی موارد جراحی باشد. دکتر «شیخی» با بیان این که عفونتهای ادراری نیز میتوانند در ایجاد یا تشدید مشکلات ادراری نقش داشته باشند، گفت: علایمی مانند سوزش ادرار، تکرر ادرار، درد زیر شکم و ناراحتی در ناحیه تناسلی میتواند نشانه عفونت ادراری باشد و بیتوجهی به درمان آن، زمینه بروز مشکلات مزمن و حتی بیاختیاری ادرار را فراهم میکند. این متخصص اورولوژی زنان با تأکید بر اهمیت بررسی وجود خون در ادرار خاطرنشان کرد: مشاهده خون در ادرار نباید به سادگی به عواملی مانند کمبود مصرف مایعات یا یک عفونت گذرا نسبت داده شود، زیرا این علامت میتواند نشانه بیماریهای مهمتری مانند سرطان مثانه باشد. وی ادامه داد: یکی از باورهای اشتباه درباره سرطان مثانه این است که مصرف سیگار و قلیان تنها با بیماریهای ریوی ارتباط دارد، در حالی که مصرف دخانیات از عوامل خطر مهم ابتلا به سرطان مثانه نیز به شمار میرود. دکتر «شیخی» با اشاره به تغییر الگوی ابتلا به سرطان مثانه در زنان اظهار کرد: در سالهای گذشته، این بیماری در زنان کمتر مشاهده میشد، اما افزایش مصرف سیگار، قلیان و سایر مواد دخانی در میان زنان، موجب افزایش موارد ابتلا به تومورهای مثانه در این گروه شده است. وی در پایان تأکید کرد: افزایش آگاهی عمومی، شناخت علایم هشداردهنده بیماریهای ادراری و اصلاح باورهای نادرست، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام، آغاز بهموقع درمان و پیشگیری از عوارض جدی این بیماریها دارد.
سندرم «سوزش دهان» چیست؟
برخی افراد با وجود طبیعی بودن ظاهر مخاط دهان، احساس سوزش مداوم یا متناوب در زبان، لبها یا سایر نواحی دهان را تجربه میکنند؛ مشکلی که میتواند موجب نگرانی بیماران و مراجعه آنان به دندانپزشک شود. این وضعیت که با عنوان سندرم «سوزش دهان» شناخته میشود، نیازمند تشخیص دقیق و رد سایر علل احتمالی سوزش دهان است. یک متخصص بیماریهای دهان، فک و صورت درباره سندرم سوزش دهان بیان کرد: سندرم سوزش دهان یک بیماری مخاطی نیست، بلکه بر اساس شواهد علمی، نوعی اختلال نوروپاتیک به شمار میرود. در این سندرم، اعصاب مسئول انتقال حس درد، بدون وجود آسیب قابل مشاهده در مخاط دهان، پیام درد را به مغز منتقل میکنند. وی با اشاره به اینکه سندرم سوزش دهان بیشتر در زنان، بهویژه پس از یائسگی دیده میشود، افزود: اگرچه نقش تغییرات هورمونی مطرح شده است، اما هنوز شواهد کافی برای اثبات آن وجود ندارد. در مقابل، عواملی مانند اضطراب، افسردگی، استرس و برخی عادتهای پارافانکشنال مانند فشار دادن یا کشیدن زبان روی دندانها، میتوانند در بروز یا تشدید علایم نقش داشته باشند. دکتر «سوخکیان» درباره نشانههای این سندرم گفت: شایعترین علامت، احساس سوزش یا حرارت در زبان، بهویژه قسمت قدامی آن است؛ اما لبها، کام، مخاط گونه، لثه و حتی حلق نیز ممکن است درگیر شوند. احساس خشکی دهان، تغییر حس چشایی، طعم تلخ یا فلزی، گزگز، خارش یا بیحسی نیز از دیگر علایم احتمالی هستند. عضو هیئت علمی گروه آموزشی بیماریهای دهان، فک و صورت دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: در بسیاری از بیماران، علایم هنگام بیدار شدن از خواب وجود ندارد، اما در طول روز بهتدریج افزایش مییابد. همچنین خوردن غذا، نوشیدن مایعات خنک یا مشغول بودن به فعالیت، معمولاً باعث کاهش علایم میشود؛ در حالی که غذاهای داغ، تند یا اسیدی، استرس و خستگی میتوانند شدت علایم را افزایش دهند. وی با تأکید بر اهمیت تشخیص صحیح خاطرنشان کرد: پیش از تشخیص سندرم سوزش دهان باید سایر علل ایجادکننده سوزش دهان از جمله عفونتهای قارچی، لیکن پلان دهانی، پروتزهای نامناسب، حساسیتها، اختلالات غدد بزاقی، کمبود آهن، ویتامین B12 و اسیدفولیک، کمخونی، دیابت و مصرف برخی داروها بررسی و رد شوند. معاینه دقیق، بررسی سوابق پزشکی و در صورت نیاز انجام آزمایشهای تکمیلی، از ارکان اصلی تشخیص هستند. او درباره درمان این سندرم نیز گفت: هدف اصلی درمان، کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. نخستین گام، اطمینانبخشی به بیمار و آگاهسازی او نسبت به ماهیت سندرم سوزش دهان است؛ زیرا که به خودی خود یک بیماری خطرناک یا تهدیدکننده محسوب نمیشود. دکتر «سوخکیان» اضافه کرد: درمان قطعی برای سندرم سوزش دهان وجود ندارد و پاسخ به درمان در بیماران مختلف متفاوت است. برخی داروها، از جمله بعضی بنزودیازپینها بهصورت موضعی و در مواردی با نظر پزشک بهصورت سیستمیک، میتوانند در کاهش علایم مؤثر باشند؛ البته مصرف آنها باید حتماً تحت نظر پزشک انجام شود. به گفته این متخصص بیماریهای دهان، فک و صورت، درمانهای غیردارویی مانند درمان شناختی - رفتاری، یوگا، ورزش، طب سوزنی و همچنین اصلاح عادتهای پارافانکشنال و استفاده از اسپلینت نرم یا گارد زبان در برخی بیماران نیز میتواند به کنترل علایم کمک کند. وی تأکید کرد: تشخیص زودهنگام، انتخاب درمان مناسب و پیگیری مستمر، نقش مهمی در کاهش علایم، بهبود کیفیت زندگی بیماران و پیشگیری از انجام درمانهای غیرضروری دارد.
اهمیت آگاهیبخشی درباره بیماری خاموش
هپاتیت با ارتباطات روزمره منتقل نمیشود و قطع روابط عاطفی، آسیب روحی جدی برای بیماران به همراه خواهد داشت
یک فوقتخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی با اشاره به اهمیت آگاهیبخشی درباره بیماری هپاتیت، اظهار داشت: باورهای نادرست اجتماعی درباره این بیماری باعث شده بسیاری از بیماران از بیان بیماری خود به نزدیکان هراس داشته باشند، این در حالی است که هپاتیت با ارتباطات روزمره منتقل نمیشود و قطع روابط عاطفی، آسیب روحی جدی برای بیماران به همراه خواهد داشت. دکتر «اباذر پارسی» در گفت و گو با وبدا گفت: هپاتیت به معنای التهاب کبد است که علل متعددی از جمله مصرف بیرویه داروهایی مانند استامینوفن، بیماریهای خودایمنی(حمله سیستم ایمنی به کبد) و عفونتهای ویروسی را شامل میشود. شایعترین نوع ویروسی آن، هپاتیتهای A، B، C و D هستند، اما در کشور ما هپاتیت B و C به دلیل عوارض جدیتر، در اولویت بررسی قرار دارند. دکتر «پارسی» با تأکید بر خاموش بودن بیماری کبد، افزود: کبد عضوی آرام در بدن است و تا زمانی که آسیب جدی نبیند، علامتی بروز نمیدهد. هماکنون حدود ۲۵۰ میلیون نفر در جهان به هپاتیت B مبتلا هستند که سهم ایران حدود یک درصد از این جمعیت است. در مورد هپاتیت نوع C نیز ۴۵ تا ۵۰ میلیون نفر مبتلا در جهان وجود دارد که نرخ شیوع آن در ایران حدود ۰.۵ درصد برآورد میشود. این فوقتخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی با اشاره به موفقیتهای ایران در کنترل هپاتیت B، خاطرنشان کرد: پیش از سال ۱۳۷۲، شیوع هپاتیت B در ایران بین ۵ تا ۸ درصد بود، اما با اجرای برنامههای واکسیناسیون همگانی، غربالگری مادران باردار و اقدامات بهداشتی، این رقم به یک درصد کاهش یافته است؛ این موفقیت، ایران را در زمره کشورهایی با شیوع پایین قرار داده است. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز تصریح کرد: هرچند برای هپاتیت C واکسن وجود ندارد، اما درمانهای نوین با اثربخشی ۹۵ تا ۹۹ درصد، نویدبخش ریشهکنی آن تا سال ۲۰۳۰ در ایران است. گروههای پرخطر شامل بیماران تالاسمی، دیالیزی و افرادی با اعتیاد تزریقی، باید تحت مراقبت ویژه در این زمینه قرار گیرند. این فوقتخصص کبد و گوارش ضمن اشاره به راههای انتقال ویروس هپاتیت و باورهای غلط درباره آن، گفت: هپاتیت B از طریق خون، مایعات بدن، تماس جنسی و همچنین از مادر به جنین منتقل میشود. هپاتیت C نیز عمدتاً از راه خون و سرنگهای مشترک انتقال مییابد. برخلاف تصور عمومی، این ویروسها از طریق دست دادن، روبوسی یا غذا خوردن منتقل نمیشوند؛ اما ویروس هپاتیت B تا ۷ روز روی سطوح آلوده به خون خشکشده نیز زنده میماند، بنابراین استفاده از وسایل شخصی مانند مسواک، ناخنگیر و تیغ باید با احتیاط همراه باشد. وی در تشریح علایم هپاتیتهای حاد گفت: زردی شدید چشمها و پوست، تیرگی ادرار، سفید شدن مدفوع، تب و درد ناحیه کبد از نشانههای مرحله حاد است. اما مرحله مزمن، اغلب بدون علامت است و بسیاری از مبتلایان تنها در آزمایشهای دورهای متوجه بیماری خود میشوند. دکتر «پارسی» با تأکید بر غربالگری هدفمند، گروههای پرخطر را شامل کادر درمان، بیماران دیالیزی، مبتلایان به تالاسمی و افرادی با سابقه انتقال خون دانست و افزود: عموم مردم به آزمایش همگانی نیاز ندارند، مگر این که علایم یا عوامل خطر مشخصی داشته باشند. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز درباره درمان هپاتیت C و هپاتیت B اظهار داشت: از سال ۱۳۹۵ تاکنون، داروهای مؤثر با اثربخشی بالای ۹۵ درصد در ایران تولید میشود و بیماران طی ۳ ماه درمان، بهبود مییابند. درمان هپاتیت B نیز عمدتاً برای کاهش خطر سرطان کبد و سیروز است و بهبودی کامل نادر است. داروها معمولاً برای بیماران با ویروس فعال تجویز میشوند و موارد غیرفعال تحتنظر قرار میگیرند. دکتر «پارسی» با اشاره به اثربخشی واکسن هپاتیت B(۹۵ تا ۹۹ درصد) خاطرنشان کرد: واکسن تا ۱۰ سال ایمنی ایجاد میکند و پس از آن، بررسی سطح آنتیبادی و تزریق دُز تقویتی توصیه میشود. متولدان پس از سال ۱۳۷۳ واکسینه شدهاند و مادران باردار مبتلا به هپاتیت B، با اقدامات بهموقع از جمله تزریق واکسن و ایمونوگلوبولین به نوزاد در ۱۲ ساعت اول تولد و درمان مادر از هفته ۲۸ بارداری، میتوانند از انتقال بیماری جلوگیری کنند. وی با تأکید بر این که ابتلا به هپاتیت B پایان راه نیست، توصیه کرد: تغییر سبک زندگی، مشاوره با پزشک و رعایت اصول بهداشتی میتواند به مدیریت بیماری کمک کند. بیماران نباید از ارتباط با اطرافیان منع شوند، بلکه آگاهیبخشی به خانوادهها، کلید کاهش نگرانیها و پیشگیری از انتقال است.