سلامت نامه
تأثیر پیادهروی بعد از شام بر قند خون
یک پیادهروی کوتاه پس از صرف شام میتواند به کاهش افزایش قند خون بعد از غذا کمک کند. پژوهشها نشان میدهند که فعالیت بدنی پس از وعده غذایی، بهویژه زمانی که فاصله زیادی با غذا نداشته باشد، میتواند از شدت افزایش قند خون پس از غذا بکاهد. قند خون پس از هر وعده غذایی بهطور طبیعی افزایش مییابد و میزان این افزایش به عواملی مانند ترکیب غذا، سرعت هضم و جذب گلوکز و پاسخ بدن به انسولین بستگی دارد. در این میان، فعالیت عضلات میتواند به مصرف بیشتر گلوکز کمک کند و در نتیجه میزان گلوکز موجود در خون را کاهش دهد.
چرا پیادهروی بعد از شام مفید است؟
به نقل از دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، هنگام راه رفتن، عضلات بدن فعال میشوند و برای تأمین انرژی از گلوکز استفاده میکنند؛ به این ترتیب، بخشی از گلوکز موجود در جریان خون وارد عضلات می شود و مورد استفاده قرار میگیرد؛ در نتیجه، افزایش قند خون پس از وعده غذایی میتواند محدودتر شود. یک مطالعه در سال ۲۰۲۳ نیز نشان داد که فعالیت بدنی پس از غذا در کاهش افزایش قند خون مؤثر است و انجام فعالیت در فاصله کوتاهتری پس از غذا، اثر بیشتری نسبت به تأخیر طولانی در شروع فعالیت دارد.
لازم نیست پیادهروی طولانی باشد
برای کمک به کنترل قند خون پس از غذا، الزاماً به یک جلسه طولانی ورزش نیاز نیست. مطالعات مختلف نشان دادهاند که دورههای کوتاه فعالیت، از جمله حدود ۱۰ دقیقه پیادهروی میتوانند در کاهش افزایش قند خون پس از غذا مؤثر باشند. بر همین اساس، پیادهروی کوتاه پس از شام میتواند بهعنوان بخشی ساده و قابلاجرا از سبک زندگی روزانه مورد توجه قرار گیرد.
فقط پیادهروی نیست
فعالیتهایی مانند دوچرخهسواری، باغبانی و حتی برخی حرکات ساده عضلانی در حالت نشسته نیز میتوانند به افزایش فعالیت عضلات پس از غذا کمک کنند. در مجموع، شواهد موجود نشان میدهد که اختصاص دادن زمانی کوتاه به فعالیت بدنی پس از وعده غذایی میتواند راهکاری ساده برای کاهش افزایش قند خون بعد از غذا باشد. این موضوع بهویژه برای افرادی که قند خون خود را پایش میکنند اهمیت بیشتری دارد و در صورت ابتلا به دیابت یا مصرف داروهای مؤثر بر قند خون، بهتر است تغییر برنامه فعالیت بدنی با نظر پزشک یا تیم درمانی انجام شود.
وقتی سیگنال غیرعادی از بدن دیده می شود
چند نکته درباره «نظام مراقبت سندرومیک»
رئیس گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر در معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تشریح مفهوم و کارکرد «نظام مراقبت سندرومیک» گفت: این نظام با تمرکز بر نشانهها و علائم بیماری، امکان شناسایی و واکنش سریع به تهدیدهای سلامت را پیش از تأیید قطعی آزمایشگاهی فراهم میکند. «فضلا... پسندیده» اظهار کرد: در نظامهای مراقبت سنتی، معمولاً شناسایی و گزارش بیماری بر اساس تشخیص قطعی آزمایشگاهی انجام میشود، اما در نظام مراقبت سندرومیک، به جای تمرکز صرف بر عامل بیماریزا، الگوهای بروز علایم و نشانههای بیماری در جامعه مورد پایش قرار میگیرد. وی افزود: در این رویکرد، دادههای سلامت پیش از تشخیص نهایی جمعآوری، تحلیل و تفسیر میشوند و سندرومهایی مانند سندرومهای تنفسی، گوارشی، عصبی و بثورات پوستی بهصورت مستمر مورد رصد قرار میگیرند تا تغییرات غیرطبیعی در الگوی معمول بیماریها در کوتاهترین زمان شناسایی شود. رئیس گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، سرعت در شناسایی تهدیدهای سلامت را یکی از مهمترین مزیتهای نظام مراقبت سندرومیک عنوان کرد و گفت: در این نظام، برای شناسایی یک تهدید منتظر تأیید آزمایشگاهی نمیمانیم و دادههای حاصل از منابع مختلف، از جمله مراکز درمانی، اورژانسها، داروخانهها، مدارس و سایر منابع مرتبط، میتوانند در شناسایی زودهنگام یک رویداد غیرطبیعی مؤثر باشند. «پسندیده» ادامه داد: حساسیت بالا و نقش این نظام بهعنوان یک سامانه هشدار زودهنگام، از دیگر ویژگیهای مهم مراقبت سندرومیک است؛ بهگونهای که افزایش غیرمعمول مراجعات با علایم مشابه میتواند پیش از مشخص شدن عامل بیماریزا، بهعنوان یک سیگنال برای بررسی بیشتر مورد توجه قرار گیرد. وی با اشاره به اهمیت مراقبت سندرومیک در مواجهه با بیماریهای نوپدید و بازپدید تصریح کرد: در شرایطی که با یک بیماری ناشناخته یا تهدید بیولوژیک جدید مواجه هستیم و هنوز عامل بیماری شناسایی نشده است، پایش سندرومها میتواند اطلاعات ارزشمندی برای تصمیمگیری سریع و آغاز اقدامات کنترلی در اختیار نظام سلامت قرار دهد. رئیس گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، گردآوری دادهها، دستهبندی، تجزیه و تحلیل و پاسخ سریع را چهار مرحله اصلی اجرای نظام مراقبت سندرومیک برشمرد و گفت: در مرحله نخست، دادهها از منابع مختلف جمعآوری میشوند؛ سپس در قالب سندرومهای تعریفشده، مانند «سندروم شبهآنفلوانزا» یا «اسهال حاد»، طبقهبندی شده و با استفاده از روشهای آماری، الگوهای طبیعی از تغییرات غیرعادی تفکیک میشوند. «پسندیده» خاطرنشان کرد: در صورت مشاهده یک سیگنال غیرعادی، موضوع نیازمند بررسی و راستیآزمایی میدانی است و در صورت تأیید، اقدامات لازم برای کنترل و پیشگیری از گسترش بیماری در سریعترین زمان ممکن انجام خواهد شد. وی تأکید کرد: هدف اصلی نظام مراقبت سندرومیک، کاهش فاصله زمانی میان بروز نخستین نشانههای یک تهدید سلامت و آغاز واکنش نظام سلامت است؛ موضوعی که میتواند نقش مهمی در پیشگیری از گسترش بیماریها و مدیریت مؤثرتر طغیانهای احتمالی داشته باشد.
چه زمانی باید نگران تب کودکان شویم؟
اگر تب کودک بیش از سه روز ادامه پیدا کند، یا پس از بهبود نسبی دوباره بازگردد، لازم است کودک توسط پزشک معاینه شود
یک متخصص اطفال با بیان این که تب در بسیاری از موارد واکنش طبیعی بدن به عفونتهاست، گفت: تب بهتنهایی همیشه نشانه یک بیماری خطرناک نیست، اما سن کودک، میزان تب، مدت تداوم آن و علایم همراه، تعیین میکند که خانوادهها چه زمانی باید کودک را برای ارزیابی پزشکی به مرکز درمانی برسانند. به گزارش وبدا، دکتر «امید صفری» افزود: بهطور کلی، دمای بدن ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر که با دماسنج اندازهگیری شود، تب محسوب میشود، با این حال، آن چه اهمیت بیشتری دارد، وضعیت عمومی کودک است؛ این که کودک هوشیار است یا نه، شیر و مایعات میخورد یا خیر، تنفس طبیعی دارد یا نه و آیا رفتار او نسبت به حالت عادی تغییر کرده است. این متخصص اطفال تأکید کرد: در نوزادان، تب باید جدیتر پیگیری شود. مشاهده دمای ۳۸ درجه سانتیگراد یا بیشتر در شیرخوار زیر سه ماه، حتی اگر کودک در ظاهر حال عمومی مناسبی داشته باشد، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است و خانوادهها نباید منتظر کاهش خودبهخودی تب بمانند. دکتر «صفری» ادامه داد: در کودکان بزرگتر نیز اگر تب همراه با بیحالی شدید، کاهش سطح هوشیاری، خوابآلودگی غیرعادی، گریه مداوم و تسکینناپذیر، تشنج، سفتی گردن، سردرد شدید، بثورات پوستی غیرعادی، کبودی لبها، دشواری یا تندشدن تنفس، درد شدید، استفراغ مکرر یا نشانههای کمآبی بدن مانند خشکی دهان، گودافتادگی چشمها و کاهش ادرار باشد، باید فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفته یا کودک به نزدیکترین مرکز درمانی منتقل شود. وی با اشاره به اهمیت توجه به مدت تب، گفت: اگر تب کودک بیش از سه روز ادامه پیدا کند، یا پس از بهبود نسبی دوباره بازگردد، لازم است کودک توسط پزشک معاینه شود. همچنین کودکان دارای بیماریهای زمینهای، ضعف سیستم ایمنی یا سابقه تشنج ناشی از تب، نیازمند توجه و پیگیری دقیقتر هستند. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی البرز خاطرنشان کرد: والدین نباید تنها بر عدد دماسنج تمرکز کنند؛ کودکی که حتی با تب متوسط، بیحال است، مایعات نمینوشد، به محیط واکنش مناسبی ندارد یا ظاهر غیرطبیعی دارد، باید زودتر ارزیابی شود، در مقابل، کودکی که با وجود تب، هوشیار است، بازی میکند و مایعات مینوشد، معمولاً وضعیت بهتری دارد؛ هرچند همچنان باید تحت نظر باشد. دکتر «صفری» درباره مراقبت اولیه در منزل گفت: مصرف مایعات کافی متناسب با سن کودک، لباس سبک، استراحت و اندازهگیری درست دمای بدن از اقدامات مهم است. داروهای تببر نیز باید فقط با توجه به سن و وزن کودک و طبق توصیه پزشک یا داروساز مصرف شوند. استفاده خودسرانه از آنتیبیوتیکها، مصرف داروهای بزرگسالان برای کودک و انجام روشهایی مانند پاشویه با آب بسیار سرد یا الکل توصیه نمیشود. وی در پایان هشدار داد: تب در نوزاد زیر سه ماه، تشنج، تنگی نفس، بیحالی شدید، اختلال هوشیاری، کمآبی یا بثورات پوستی غیرعادی، از علایمی هستند که به مراجعه فوری نیاز دارند. در صورت بروز تشنج، کودک را به پهلو قرار دهید، محیط اطراف او را ایمن کنید، چیزی داخل دهان او نگذارید و زمان تشنج را ثبت کنید؛ سپس فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.