دهانشویه خوب است یا بد؟!
مدیر گروه بهداشت دهان و دندان در معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر این که دهانشویهها در صورت انتخاب صحیح و مصرف اصولی میتوانند به حفظ سلامت دهان و دندان کمک کنند، گفت: استفاده خودسرانه و طولانیمدت از برخی دهانشویهها، بهویژه انواع دارویی، نهتنها ضرورتی ندارد بلکه ممکن است عوارضی برای فرد ایجاد کند؛ بنابراین نوع دهانشویه و نحوه مصرف آن باید متناسب با نیاز فرد و در صورت لزوم با توصیه دندانپزشک باشد. دکتر «مهین یاهوئیان» با بیان این که دهانشویهها در شرایط خاص میتوانند نقش مؤثری در پیشگیری از پوسیدگی دندان و کنترل برخی مشکلات دهان و لثه داشته باشند، گفت: دهانشویه یک محصول کمکی در کنار مسواک و تمیز کردن بین دندانهاست و نباید تصور شود که استفاده از آن میتواند جایگزین مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن شود. دکتر «مهین یاهوئیان» اظهار کرد: مهمترین پایه حفظ سلامت دهان و دندان، مسواک زدن حداقل دو بار در روز با خمیردندان حاوی فلوراید و پاکسازی روزانه بین دندانهاست و دهانشویه در صورت نیاز میتواند به این مراقبتها اضافه شود. منابع معتبر سلامت دهان نیز تأکید دارند که استفاده از دهانشویه بلافاصله پس از مسواک توصیه نمیشود، زیرا میتواند فلوراید باقیمانده از خمیردندان را از سطح دندانها بشوید. وی با تأکید بر این که نمیتوان بهطور کلی گفت دهانشویه خوب یا بد است، افزود: اثربخشی دهانشویه به نوع آن، ترکیبات موجود در آن، علت استفاده و نحوه مصرف بستگی دارد. برخی دهانشویهها برای پیشگیری از پوسیدگی دندان و تأمین فلوراید طراحی شدهاند، برخی برای کمک به کنترل پلاک و التهاب لثه استفاده میشوند و بعضی انواع دارویی مانند دهانشویههای حاوی کلرهگزیدین برای شرایط خاص و معمولاً به صورت کوتاهمدت تجویز میشوند. دکتر «یاهوئیان» ادامه داد: بنابراین استفاده روزانه از هر نوع دهانشویهای برای همه افراد ضروری نیست و بهخصوص نباید دهانشویههای دارویی بدون تشخیص و توصیه دندانپزشک بهصورت طولانیمدت مصرف شوند. مدیر گروه بهداشت دهان و دندان در معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی گفت: دهانشویههای حاوی فلوراید میتوانند در افرادی که خطر پوسیدگی دندان در آن ها بالاتر است، نقش کمکی داشته باشند. فلوراید با تقویت مینای دندان به کاهش خطر پوسیدگی کمک میکند، اما حتی در این افراد نیز دهانشویه جای مسواک زدن با خمیردندان فلورایددار را نمیگیرد. وی افزود: افرادی که سابقه پوسیدگیهای متعدد دارند یا دندانپزشک به دلیل شرایط خاص دهان و دندان آن ها استفاده از فلوراید اضافی را توصیه کرده است، ممکن است از دهانشویه فلورایدی سود بیشتری ببرند. دکتر «یاهوئیان» درباره دهانشویههای ضدباکتری بهویژه انواع حاوی کلرهگزیدین هشدار داد و گفت: کلرهگزیدین یک ماده ضدعفونیکننده مؤثر است و در برخی بیماریهای لثه، التهابها و شرایط خاص دهان کاربرد دارد، اما برای مصرف دائمی و خودسرانه طراحی نشده است. وی تصریح کرد: مصرف طولانیمدت کلرهگزیدین میتواند باعث تغییر رنگ دندانها و خشکی دهان شود و به همین دلیل معمولاً برای دوره محدود و با نظر دندانپزشک استفاده میشود. در راهنماهای درمانی، دهانشویه کلرهگزیدین معمولاً با غلظت حدود 0.12 تا 0.2 درصد، ۱۰ میلیلیتر به مدت یک دقیقه، دو بار در روز و برای مدت محدود مورد استفاده قرار میگیرد؛ البته مقدار و طول دوره مصرف باید بر اساس نوع فرآورده و تجویز پزشک یا دندانپزشک باشد. وی یکی از نکات مهم در مصرف دهانشویه را رعایت فاصله زمانی با مسواک عنوان کرد و گفت: اگر دهانشویه حاوی فلوراید استفاده میشود، بهتر است در زمان دیگری از روز و نه بلافاصله بعد از مسواک مصرف شود تا فلوراید خمیردندان فرصت کافی برای اثرگذاری روی دندانها داشته باشد. وی افزود: در مورد دهانشویههای حاوی کلرهگزیدین نیز بهتر است حداقل ۳۰ دقیقه با مسواک و خمیردندان فاصله وجود داشته باشد، زیرا ترکیبات خمیردندان میتوانند اثر کلرهگزیدین را کاهش دهند. دکتر «یاهوئیان» درباره انتخاب دهانشویه نیز گفت: در صورت امکان، بهخصوص برای افرادی که خشکی یا حساسیت دهان دارند، میتوان فرآوردههای فاقد الکل را انتخاب کرد. چرا که برخی دهانشویههای حاوی الکل ممکن است احساس خشکی یا سوزش دهان ایجاد کنند. وی تأکید کرد: انتخاب دهانشویه باید براساس نیاز واقعی فرد باشد و صرفاً به دلیل تبلیغات یا احساس تازگی و خوشبویی دهان، نباید محصولی را بهطور مداوم مصرف کرد. وی کرد: کودکان، افرادی که مشکل بلع دارند، بیماران دارای خشکی دهان، افراد مبتلا به بیماریهای لثه، کسانی که پوسیدگیهای مکرر دارند و افرادی که تحت درمانهای خاص دهان و دندان قرار دارند، بهتر است پیش از انتخاب دهانشویه با دندانپزشک مشورت کنند. وی افزود: بهخصوص در کودکان، احتمال بلع دهانشویه اهمیت دارد و نباید هر محصولی بدون توجه به سن و توانایی کودک برای تُف کردن استفاده شود. دکتر «یاهوئیان» با تأکید بر این که دهانشویه برای شستوشوی دهان و سپس تُف کردن است، گفت: دهانشویه نباید بلعیده شود و لازم است هنگام استفاده مطابق دستور فرآورده عمل شود. همچنین پس از استفاده از برخی دهانشویههای دارویی، مانند کلرهگزیدین، توصیه میشود برای مدت مشخصی از خوردن و آشامیدن خودداری شود. وی یادآور شد: اگر فرد مسواک مناسب، خمیردندان حاوی فلوراید و پاکسازی منظم بین دندانها را بهدرستی انجام دهد، پایه اصلی مراقبت از دهان را رعایت کرده است و دهانشویه تنها در صورت وجود نیاز میتواند یک مکمل مفید باشد. بنابراین توصیه اصلی این است که افراد به جای مصرف خودسرانه و طولانیمدت دهانشویه، ابتدا علت نیاز خود را مشخص و در صورت ضرورت، نوع مناسب آن را با مشورت دندانپزشک انتخاب کنند.