ما میتوانیم!
در آستانه ماه مهر و بازگشت دانشآموزان به مدرسه پس از چندماه آموزش غیرحضوری، رسانه ملی نیز بهرسم هرساله در کنار خانوادهها و نظام آموزشی قرار میگیرد تا آغاز سال تحصیلی تنها یک رویداد تقویمی نباشد، بلکه با ایجاد شور، انگیزه و آمادگی ذهنی و روانی، به تجربهای شیرینتر برای دانشآموزان تبدیل شود. در این میان، شبکه آموزش با تولید و پخش برنامههای متنوع، از عدالت آموزشی و دسترسی به محتوای باکیفیت گرفته تا معرفی تجربههای موفق مدارس و آموزش مهارتهای زندگی، تلاش میکند تصویری متناسب با نیازهای نسل جدید از مدرسه و یادگیری ارائه دهد؛ تلاشی که نشان میدهد پیوند میان رسانه و آموزشوپرورش میتواند نقشی مؤثر در ساختن سال تحصیلی پویاتر و امیدبخشتر داشته باشد. در گزارش پیش رو به نقل از روابط عمومی رسانه ملی، نگاهی به 3 برنامه پرمخاطب و کلیدی شبکه آموزش داریم که قرار است سال جدید تحصیلی را برای دانشآموزان شیرینتر کنند.
مدرسه تلویزیونی ایران
«مصطفی حائری»، تهیهکننده «مدرسه تلویزیونی ایران»، با اشاره به تفاوت کیفیت آموزش حضوری در مناطق مختلف کشور، اظهار کرد: کشور پهناوری مانند ایران با شرایط متفاوت آموزشی در مناطق مختلف مواجه است و کیفیت آموزش ممکن است از مدرسهای به مدرسه دیگر و حتی از معلمی به معلم دیگر متفاوت باشد. وی افزود: یکی از ظرفیتهایی که میتواند به تحقق عدالت آموزشی کمک کند، تولید محتوای ویدئویی باکیفیت است؛ محتوایی که با یک کیفیت مشخص ازطریق آنتن صداوسیما و همچنین سکوهای تلویزیونی در اختیار دانشآموزان سراسر کشور قرار گیرد. وی با اشاره به فعالیت «مدرسه تلویزیونی» از دوران کرونا تاکنون، ادامه داد: یکی از مهمترین اهداف این مجموعه، فراهم کردن دسترسی برابر دانشآموزان به محتوای آموزشی باکیفیت بوده است. «مدرسه تلویزیونی ایران» از زمان کرونا تا امروز در خدمت مردم بوده و بحث عدالت آموزشی یکی از مهمترین انگیزههای دستاندرکاران این مجموعه به شمار میرود.حائری درباره نحوه تولید محتوای آموزشی در دوره جدید «مدرسه تلویزیونی» نیز گفت: از دوره جدید این مجموعه که از سال ۱۴۰۴ آغاز شد، آموزشوپرورش حضور جدی و مؤثری در این فرایند داشت و در تولید محتوا نقش ایفا کرد. وی آموزشوپرورش را شریکی راهبردی برای «مدرسه تلویزیونی» دانست و افزود: همکاران آموزشوپرورش شناخت مناسبی از نیازها و دغدغههای دانشآموزان دارند و حضور آنها کمک میکند محتوای مطلوبتر و متناسبتری تولید شود. تهیهکننده «مدرسه تلویزیونی» ایران با اشاره به یکی از چالشهای آموزش تلویزیونی، یعنی محدود بودن امکان تعامل مستقیم با دانشآموزان، اظهار کرد: سال گذشته بخشی از برنامهها به دلیل شرایط خاص و وضعیت آنتن، بهصورت زنده پخش نمیشد و همین موضوع تا حدودی دست ما را برای ایجاد ارتباط و تعامل بیشتر با مخاطبان میبست. وی ادامه داد: برای امسال برنامهریزی کردهایم از ظرفیت سامانههای پیامکی استفاده کنیم تا دانشآموزان بتوانند سؤالات خود را مطرح کنند و بخشی از این سؤالات نیز در فضای آنتن پاسخ داده شود. «حائری» با اشاره به محدودیت زمانی برنامهها افزود: طبیعتاً ظرفیت زمانی آنتن محدود است و نمیتوان تعداد زیادی از سؤالات را بهصورت اختصاصی پاسخ داد، اما دریافت همین پرسشها میتواند به ما در شناخت بهتر نیازهای دانشآموزان کمک کند. وی یکی از برنامههای مورد توجه «مدرسه تلویزیونی» در فصل جدید را استفاده از هوش مصنوعی عنوان کرد و گفت: وقتی سؤالات مختلف دانشآموزان از طریق سامانه پیامکی دریافت شود، میتوان با کمک هوش مصنوعی آنها را دستهبندی و موضوعات اصلی و پرتکرار را شناسایی کرد. «حائری» افزود: این ظرفیت میتواند کمک کند تا به جای پرداختن صرف به سؤالات موردی، دستههای اصلی مسائل و دغدغههای دانشآموزان شناسایی و براساس آنها محتوای مناسبتری تولید و ارائه شود. وی تأکید کرد که اجرای این طرح از جمله برنامههایی است که مجموعه «مدرسه تلویزیونی» امیدوار است در فصل جدید دنبال کند.
الف تا
«میلاد پسندیده»، تهیهکننده برنامه «الف تا»، با اشاره به نقش این برنامه در آستانه آغاز سال تحصیلی جدید اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم در حوزه تعلیم و تربیت، ارائه مباحث آموزشی و تربیتی به شکلی است که دانشآموزان بتوانند از آن در شکلگیری شخصیت و زندگی خود بهره ببرند. وی افزود: «الف تا» در همین زمینه تلاش میکند معلمان و مدیرانی را معرفی کند که فعالیتها و الگوهای جدیدی را در مدارس اجرا کردهاند؛ تجربههایی که میتواند برای سایر معلمان و مدیران نیز قابل استفاده باشد. خانوادهها نیز با مشاهده این فعالیتها از قاب تلویزیون میتوانند نسبت به آن چه در مدارس مختلف اتفاق میافتد آگاه شوند و مطالبهگر چنین الگوهایی در مدارس خود باشند. «پسندیده» با اشاره به اهمیت سند تحول بنیادین آموزشوپرورش گفت: رسانه ملی میتواند در حوزه تعلیموتربیت به معرفی این سند و بهویژه نمونههای عملی اجرای آن در مدارس بپردازد. «پسندیده» ادامه داد: در «الف تا» معلمانی را معرفی کردهایم که با روشهای متفاوت توانستهاند دانشآموزان را به حضور در مدرسه علاقهمند کنند. ارتباط صمیمانه مدیران و معلمان با دانشآموزان، تنوع در روشهای آموزشی، بهبود فضای مدرسه و توجه به مهارتآموزی ازجمله اقداماتی است که میتواند مدرسه را به محیطی جذابتر برای نسل جدید تبدیل کند. وی درباره تفاوت نیازهای نسل جدید دانشآموزان گفت: «الف تا» در دل مدارس و در ارتباط مستقیم با مدیران و معلمانی فعالیت میکند که سالها با این نسل از دانشآموزان در ارتباط بودهاند. این معلمان و مدیران متناسب با شرایط و دغدغههای جدید دانشآموزان، فعالیتهای متفاوتی تعریف کرده و توانستهاند علاقهمندی آنها را به تعلیموتربیت افزایش دهند. «پسندیده» افزود: ممکن است برای برخی افراد همراه کردن نسل جدید با فضای مدرسه دشوار به نظر برسد، اما در مدارس کشور، معلمانی حضور دارند که همین امروز توانستهاند با این شرایط کنار بیایند. آنها در حوزههایی مانند مهارتآموزی، تقویت هویت فردی و بومی و دیگر ساحتهای سند تحول، تجربههای موفقی داشتهاند و «الف تا» تلاش میکند این تجربیات را به سایر مدارس منتقل کند. تهیهکننده برنامه «الف تا» در ادامه با اشاره به وظیفه رسانه ملی در آستانه آغاز سال تحصیلی گفت: رسانه در حوزههای مختلف باید این پیام را به مخاطب منتقل کند که «ما میتوانیم» و مفهوم «نمیشود» و «نمیتوانیم» را از گفتمان خود حذف کنیم. وی تأکید کرد: در حوزه تعلیموتربیت نیز پیام اصلی «الف تا» همین «ما میتوانیم» است. با وجود مشکلات مالی، کمبود امکانات، مسائل پشتیبانی و تفاوتهای نسلی، مدیران و معلمانی هستند که این محدودیتها را به فرصت تبدیل کرده و اتفاقات جدیدی در مدارس رقم زدهاند.
هیچوقت دیر نیست
«یاسر عالمی» تهیهکننده برنامه «هیچوقت دیر نیست»، درباره نقش این برنامه در ایجاد انگیزه برای یادگیری و مهارتآموزی در دانشآموزان و خانوادهها اشاره کرد که بسیاری از مواقع تصور میشود مشکل اصلی بچهها نداشتن انگیزه است، در حالی که مسئله میتواند به عوامل ساده و روزمرهای مانند کمخوابی، تنشهای خانوادگی یا ترس و نگرانی از مدرسه مربوط باشد. وی با اشاره به عنوان برنامه «هیچوقت دیر نیست» توضیح داد که پیام اصلی برنامه این است که برای شروع کردن هیچوقت دیر نیست و لازم نیست خانوادهها منتظر زمان خاصی بمانند. «عالمی» با بیان این که برنامه تلاش میکند با حضور کارشناسان، مسائل روزمره خانوادهها را بررسی کند و به جای ارائه توصیههای کلی و شعاری، راهکارهایی مشخص و قابل اجرا در اختیار مخاطبان قرار دهد، گفت: مادری که برنامه را میبیند باید در پایان بتواند یک اقدام مشخص را از همان روز یا صبح روز بعد در زندگی خود اجرا کند، چرا که انگیزه بیش از آن که از نصیحت شکل بگیرد، از تجربه و عمل به وجود میآید. تهیهکننده «هیچوقت دیر نیست» درباره برنامهریزی ویژه این مجموعه همزمان با بازگشایی مدارس نیز گفت: موضوعات برنامه بر اساس تقویم و مسائل واقعی خانوادهها طراحی شده است. بهطوریکه قسمتهای ابتدایی برنامه به موضوعاتی مانند تنظیم خواب و بیداری، خرید نوشتافزار و مدیریت خواستههای کودکان و همچنین اضطراب روز اول مدرسه اختصاص دارد. «عالمی» با اشاره به تفاوت تجربه دانشآموزان در مقاطع مختلف تحصیلی، اضافه کرد که اضطراب یک دانشآموز کلاس اولی با اضطراب دانشآموز پایه هفتم یکسان نیست و به همین دلیل برای هر یک از این گروهها موضوعات جداگانهای در نظر گرفته شده است. وی همچنین از تدارک برنامهای ویژه برای روز کودک خبر داد و گفت: پس از عبور از فضای پرتنش روزهای ابتدایی مهر، برنامه به موضوعاتی مانند تکالیف و این مسئله که چرا برخی دانشآموزان درباره اتفاقات مدرسه با خانواده خود صحبت نمیکنند، خواهد پرداخت. وی درباره زمان پخش برنامه نیز گفت «هیچوقت دیر نیست» هر روز ساعت ۱۰:۳۰ صبح از شبکه آموزش روی آنتن میرود؛ زمانی که والدین پس از فرستادن فرزندانشان به مدرسه فرصت بیشتری برای تماشای تلویزیون دارند. «عالمی» در ادامه با تأکید بر اهمیت پرداختن رسانه به مهارتهای عملی و مهارتهای زندگی در کنار آموزش رسمی مدرسه، گفت: رسانه نباید تلاش کند جای مدرسه را بگیرد، بلکه باید به سراغ موضوعاتی برود که معمولاً در چارچوب آموزش رسمیکمتر به آن ها پرداخته میشود. وی برای نمونه به نحوه برخورد والدین با دانشآموز پس از بازگشت از مدرسه اشاره کرد و گفت: گاهی 10 دقیقه نخست پس از بازگشت کودک از مدرسه، زمان مناسبی برای سؤالپیچ کردن او درباره اتفاقات روز نیست. «عالمی» همچنین تأکید کرد که انجام دادن تکالیف باید مسئولیت خود دانشآموز باشد و والدینی که به جای فرزندشان تکالیف را انجام میدهند، لزوماً به او کمک نمیکنند. تهیهکننده «هیچوقت دیر نیست» افزود: برنامه برای ارائه این نوع راهکارهای کاربردی، بخشی با عنوان «جعبهابزار» دارد که در آن راهکارهای عملی ارائه میشود و در بخش «مشق این هفته» نیز تمرینهایی کوچک برای انجام در محیط خانواده در نظر گرفته شده است. تجربه نشان داده است که یک حرف زیبا ممکن است فراموش شود، اما تمرینی که خانواده آن را انجام میدهد، ماندگارتر خواهد بود.