اضافه وزن از کجا می آید؟!
محبوبه روحانی مطلق
تغییرات وزن روزانه، طبیعی و ممکن است ناشی از عواملی مانند آن چه می‌خورید یا می‌نوشید، هورمون‌ها، داروها و ورزش باشد. طبیعی است که وزن شما در یک روز از چند گرم تغییر کند. وزن شما معمولاً در طول روز به دلایل مختلف افزایش می‌یابد. غذاها و نوشیدنی‌هایی که مصرف می‌کنید، قبل از هضم، وزن شما را افزایش می‌دهند. اگر کمی بعد از خوردن غذا خودتان را وزن کنید، عدد روی ترازو بیشتر از قبل خواهد بود. غذاها و نوشیدنی‌ها با عبور از دستگاه گوارش تا زمانی که به طور کامل هضم و جذب شوند، وزن شما را افزایش می‌دهند. برخی غذاها باعث می‌شوند بدن شما آب اضافی را در خود نگه دارد. غذاهایی که سرشار از کربوهیدرات‌های تصفیه شده، شکر افزوده یا سدیم هستند، ممکن است احتباس آب را افزایش دهند. تحقیقات نشان می‌دهد که بدن شما ممکن است پس از مصرف این غذاها، آب را برای پشتیبانی از هضم و استفاده از مواد مغذی حفظ کند. ورزش ممکن است باعث افزایش یا کاهش وزن شما شود. بعد از تمرین، بدن شما ممکن است آب را برای حمایت از ساخت و ترمیم عضلات حفظ کند، با این حال ممکن است وزن شما پس از یک تمرین شدید به دلیل تعریق زیاد و از دست دادن مایعات، موقتاً کاهش یابد. تغییرات هورمونی ممکن است منجر به اضافه وزن شود. برخی هورمون‌ها به کنترل تعادل مایعات در بدن شما کمک می‌کنند، به این معنی که برخی ممکن است باعث احتباس مایعات و افزایش وزن، به خصوص در دوران یائسگی شوند. هورمون‌هایی مانند استروژن، پروژسترون، کورتیزول و آلدوسترون با احتباس سدیم و آب مرتبط هستند. برخی داروها ممکن است باعث احتباس مایعات شوند. شروع یک داروی جدید ممکن است باعث افزایش موقت وزن شود که باید به مرور زمان تنظیم شود. داروهایی از جمله برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی(NSAIDs)، مهارکننده‌های آنزیم تبدیل‌کننده آنژیوتانسین(ACE)، استروئیدها، نیترات‌ها، قرص‌های ضدبارداری و انسولین با احتباس آب کوتاه‌مدت و افزایش وزن مرتبط بوده‌اند.
چه زمانی باید نگران تغییرات وزن باشید؟
به نقل از دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، اگرچه بیشتر نوسانات وزن روزانه طبیعی است، اما مواردی وجود دارد که ممکن است تماس با پزشک ضروری باشد. وزن شما ممکن است به دلیل اِدم افزایش یابد که با مایع اضافی در پوست و بافت‌ها مشخص می‌شود. ادم باعث تورم می‌شود و ممکن است نشانه یک مشکل جدی برای سلامتی مانند نارسایی قلبی یا کلیوی باشد. برعکس، اگر بیمار باشید، ممکن است متوجه کاهش ناگهانی وزن شوید. اسهال یا استفراغ شدید ممکن است باعث کم آبی و کاهش وزن شود.
بهترین زمان برای وزن کردن
اگر در طول روز چندین بار روی ترازو بروید، ممکن است متوجه تغییراتی در وزن خود شوید، با این حال، از آن جا که وزن در نوسان است، معمولاً فقط یک بار در روز برای کنترل وزن لازم است. اگر صبح‌ها، بعد از استفاده از سرویس بهداشتی و قبل از خوردن صبحانه خود را وزن کنید، ممکن است دقیق‌ترین اندازه‌گیری وزن را داشته باشید. اگر نمی‌توانید صبح‌ها روی ترازو بروید، سعی کنید هر روز در یک زمان مشخص، خود را وزن کنید. تحقیقات نشان می‌دهد که وزن کردن منظم خود می‌تواند تلاش‌های کاهش وزن یا مدیریت وزن را بهبود بخشد. در یک مطالعه، افرادی که روزانه خود را وزن می‌کردند، کاهش وزن قابل توجهی بیشتری نسبت به افرادی که این کار را نمی‌کردند، داشتند؛ با این حال، ذکر این نکته مهم است که ممکن است خودتان را بیش از حد وزن کنید. وزن کردن روزانه ممکن است برای برخی افراد عواقب منفی داشته باشد، به خصوص اگر عدد روی ترازو بالا برود یا ثابت بماند. عدم پیشرفت ممکن است باعث ناامیدی و عزت نفس پایین شود و به طور بالقوه منجر به رفتارهای غذایی نامنظم و سایر مشکلات شود. حتماً هرگونه نگرانی را با یک متخصص تغذیه در میان بگذارید.