خواص شگفت انگیز مغزها
محبوبه روحانی مطلق
کودکانی که مادرانشان در سه ماه اول بارداری، به‌طور متوسط
۷۴ گرم در هفته از مغزها مصرف می‌کنند، در مقایسه با کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری مغزها را مصرف نمی‌کنند،
از ضریب هوشی، حافظه و توجه و تمرکز بهتری برخوردارند
مصرف مغزها در دوران بارداری تأثیرات مختلف و فراوان روی سلامت کودک برجا می گذارد و به عبارتی خواصی شگفت انگیز دارند. اما کدام مغزیجات و چه میزان از آن ها را باید مصرف کرد و نوع تأثیرات این مغزها روی سلامت کودک چگونه است؟ آن گونه که دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت گزارش داده است، مصرف مغزها در اوایل دوران بارداری می‌تواند موجب بهبود رشد عصبی -روان‌شناختی کودک شود. مشخص شده است کودکانی که مادرانشان در سه ماه اول بارداری، به‌طور متوسط ۷۴ گرم در هفته از مغزها مصرف می‌کنند، در مقایسه با کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری مغزها را مصرف نمی‌کنند، از ضریب هوشی(IQ)، حافظه و توجه و تمرکز بهتری برخوردارند. مغزهایی مانند بادام، گردو، بادام‌زمینی و فندق، فواید زیادی برای سلامت دارند. مغزها سرشار از اسیدهای چرب چندغیراشباع و سایر مواد مغذی مفید از جمله فیبر و ویتامینE هستند؛ این ترکیبات به کاهش خطر ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها، از جمله پرفشاری خون، دیابت و استرس اکسیداتیو کمک می‌کنند. به‌طور کلی، مغزها غنی از اسید فولیک و اسیدهای چرب امگا ۳ و امگا 6 هستند که برای رشد سیستم عصبی اهمیت زیادی دارند. این اسیدهای چرب را تنها می‌توان از طریق رژیم غذایی دریافت کرد، زیرا بدن قادر به سنتز آن‌ها نیست، به همین دلیل به آن‌ها اسیدهای چرب ضروری گفته می‌شود. نیاز زنان باردار به اسیدهای چرب امگا ۳ نسبت به زنان غیرباردار افزایش می‌یابد. برخی مطالعات نشان داده‌اند که این اسیدهای چرب می‌توانند نقش مهمی در زمان‌بندی دوره بارداری و وزن هنگام تولد نوزاد داشته باشند. در دوران بارداری، مصرف یک مشت از مغزها می‌تواند موجب تجمع این ترکیبات در قسمت پیشانی مغز جنین شود و در نتیجه به بهبود حافظه و سایر عملکردهای شناختی کمک کند. مطالعات نشان می‌دهند مصرف مغزها در اوایل دوران بارداری می‌تواند فواید طولانی‌مدتی برای رشد حرکتی و شناختی کودک داشته باشد. مصرف مغزها در دوران بارداری به دلیل محتوای بالای پروتئین آن‌ها مورد تأیید قرار گرفته است. در گذشته، سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) توصیه می کرد زنان بارداری که در اعضای نزدیک خانواده خود سابقه آلرژی، از جمله اگزما، آسم و آلرژی غذایی دارند، از مصرف بادام‌زمینی در دوران بارداری اجتناب کنند، با این حال، تحقیقات جدیدتر شواهد کافی برای ارتباط میان مصرف بادام‌زمینی در دوران بارداری و ایجاد آلرژی به بادام‌زمینی در نوزاد نشان نداده‌اند، بنابراین NHS توصیه خود را تغییر داده است و در حال حاضر زنان باردار را تشویق می‌کند که بادام‌زمینی یا کره بادام‌زمینی مصرف کنند، مگر این که خودشان به بادام‌زمینی حساسیت داشته باشند یا پزشکشان توصیه دیگری کرده باشد. تحقیقات همچنین نشان داده‌اند که اگرچه مصرف مغزها در مراحل اولیه بارداری با رشد بهتر کودک ارتباط دارد، مصرف مغزها در سه ماه سوم بارداری موجب بهبود قابل‌توجهی در رشد عصبی - روان‌شناختی کودک نمی‌شود؛ این موضوع ممکن است به این دلیل باشد که تأثیر عوامل درونی و بیرونی بر رشد جنین در طول دوران بارداری متفاوت است و تأثیر وضعیت تغذیه‌ای مادر در اوایل بارداری برجسته‌تر است.
اما مغزها چگونه به بهبود عملکرد عصبی - روان‌شناختی کودک کمک می‌کنند؟
نقش اسید فولیک
اسید فولیک در مراحل اولیه بارداری اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا این ویتامین از گروه ویتامین‌های B به تشکیل لوله عصبی جنین کمک می‌کند. کمبود اسید فولیک می‌تواند منجر به نقایص شدید هنگام تولد، از جمله آنانسفالی(فقدان بخش عمده مغز) در مغز و ستون فقرات شود. هر زن در سنین بارداری باید روزانه ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک مصرف کند تا از پیامدهای نامطلوب بارداری جلوگیری شود.
نقش اسیدهای چرب امگا ۳
مصرف اسیدهای چرب امگا 3 نیز در دوران بارداری اهمیت دارد؛ این اسیدهای چرب برای رشد ساختاری و عملکردی مغز جنین، شبکیه چشم و سیستم ایمنی ضروری هستند. شواهد علمی نشان می‌دهند که اسیدهای چرب چندغیراشباع با مجموعه‌ای از عملکردهای فیزیولوژیک از جمله تنظیم بیان ژن، حفظ ترکیب غشای سلولی و تنظیم کانال‌ها و پروتئین‌های غشایی ارتباط دارند. علاوه بر این، این اسیدهای چرب دارای اثرات ضدالتهابی هستند که می‌تواند به‌ویژه در دوران بارداری مفید باشد.
میزان دریافت توصیه‌شده امگا ۳
بر اساس توصیه صورت گرفته، میزان دریافت کافی روزانه اسیدهای چرب امگا ۳ عبارت است از:
میزان توصیه‌شده روزانه زنان باردار 1.4 گرم در روز و زنان شیرده 1.3گرم در روز؛ این مقدار برای حمایت از رفتار، توجه، تمرکز، حافظه و توانایی یادگیری کودکان مورد نیاز است. سطح پایین امگا ۳ در مغز جنین می‌تواند با اختلالات شناختی و مشکلات رفتاری مانند اضطراب، افسردگی و پرخاشگری همراه باشد.
۷۴ گرم در هفته از مغزها مصرف می‌کنند، در مقایسه با کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری مغزها را مصرف نمی‌کنند،
از ضریب هوشی، حافظه و توجه و تمرکز بهتری برخوردارند
مصرف مغزها در دوران بارداری تأثیرات مختلف و فراوان روی سلامت کودک برجا می گذارد و به عبارتی خواصی شگفت انگیز دارند. اما کدام مغزیجات و چه میزان از آن ها را باید مصرف کرد و نوع تأثیرات این مغزها روی سلامت کودک چگونه است؟ آن گونه که دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت گزارش داده است، مصرف مغزها در اوایل دوران بارداری می‌تواند موجب بهبود رشد عصبی -روان‌شناختی کودک شود. مشخص شده است کودکانی که مادرانشان در سه ماه اول بارداری، به‌طور متوسط ۷۴ گرم در هفته از مغزها مصرف می‌کنند، در مقایسه با کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری مغزها را مصرف نمی‌کنند، از ضریب هوشی(IQ)، حافظه و توجه و تمرکز بهتری برخوردارند. مغزهایی مانند بادام، گردو، بادام‌زمینی و فندق، فواید زیادی برای سلامت دارند. مغزها سرشار از اسیدهای چرب چندغیراشباع و سایر مواد مغذی مفید از جمله فیبر و ویتامینE هستند؛ این ترکیبات به کاهش خطر ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها، از جمله پرفشاری خون، دیابت و استرس اکسیداتیو کمک می‌کنند. به‌طور کلی، مغزها غنی از اسید فولیک و اسیدهای چرب امگا ۳ و امگا 6 هستند که برای رشد سیستم عصبی اهمیت زیادی دارند. این اسیدهای چرب را تنها می‌توان از طریق رژیم غذایی دریافت کرد، زیرا بدن قادر به سنتز آن‌ها نیست، به همین دلیل به آن‌ها اسیدهای چرب ضروری گفته می‌شود. نیاز زنان باردار به اسیدهای چرب امگا ۳ نسبت به زنان غیرباردار افزایش می‌یابد. برخی مطالعات نشان داده‌اند که این اسیدهای چرب می‌توانند نقش مهمی در زمان‌بندی دوره بارداری و وزن هنگام تولد نوزاد داشته باشند. در دوران بارداری، مصرف یک مشت از مغزها می‌تواند موجب تجمع این ترکیبات در قسمت پیشانی مغز جنین شود و در نتیجه به بهبود حافظه و سایر عملکردهای شناختی کمک کند. مطالعات نشان می‌دهند مصرف مغزها در اوایل دوران بارداری می‌تواند فواید طولانی‌مدتی برای رشد حرکتی و شناختی کودک داشته باشد. مصرف مغزها در دوران بارداری به دلیل محتوای بالای پروتئین آن‌ها مورد تأیید قرار گرفته است. در گذشته، سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) توصیه می کرد زنان بارداری که در اعضای نزدیک خانواده خود سابقه آلرژی، از جمله اگزما، آسم و آلرژی غذایی دارند، از مصرف بادام‌زمینی در دوران بارداری اجتناب کنند، با این حال، تحقیقات جدیدتر شواهد کافی برای ارتباط میان مصرف بادام‌زمینی در دوران بارداری و ایجاد آلرژی به بادام‌زمینی در نوزاد نشان نداده‌اند، بنابراین NHS توصیه خود را تغییر داده است و در حال حاضر زنان باردار را تشویق می‌کند که بادام‌زمینی یا کره بادام‌زمینی مصرف کنند، مگر این که خودشان به بادام‌زمینی حساسیت داشته باشند یا پزشکشان توصیه دیگری کرده باشد. تحقیقات همچنین نشان داده‌اند که اگرچه مصرف مغزها در مراحل اولیه بارداری با رشد بهتر کودک ارتباط دارد، مصرف مغزها در سه ماه سوم بارداری موجب بهبود قابل‌توجهی در رشد عصبی - روان‌شناختی کودک نمی‌شود؛ این موضوع ممکن است به این دلیل باشد که تأثیر عوامل درونی و بیرونی بر رشد جنین در طول دوران بارداری متفاوت است و تأثیر وضعیت تغذیه‌ای مادر در اوایل بارداری برجسته‌تر است.
اما مغزها چگونه به بهبود عملکرد عصبی - روان‌شناختی کودک کمک می‌کنند؟
نقش اسید فولیک
اسید فولیک در مراحل اولیه بارداری اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا این ویتامین از گروه ویتامین‌های B به تشکیل لوله عصبی جنین کمک می‌کند. کمبود اسید فولیک می‌تواند منجر به نقایص شدید هنگام تولد، از جمله آنانسفالی(فقدان بخش عمده مغز) در مغز و ستون فقرات شود. هر زن در سنین بارداری باید روزانه ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک مصرف کند تا از پیامدهای نامطلوب بارداری جلوگیری شود.
نقش اسیدهای چرب امگا ۳
مصرف اسیدهای چرب امگا 3 نیز در دوران بارداری اهمیت دارد؛ این اسیدهای چرب برای رشد ساختاری و عملکردی مغز جنین، شبکیه چشم و سیستم ایمنی ضروری هستند. شواهد علمی نشان می‌دهند که اسیدهای چرب چندغیراشباع با مجموعه‌ای از عملکردهای فیزیولوژیک از جمله تنظیم بیان ژن، حفظ ترکیب غشای سلولی و تنظیم کانال‌ها و پروتئین‌های غشایی ارتباط دارند. علاوه بر این، این اسیدهای چرب دارای اثرات ضدالتهابی هستند که می‌تواند به‌ویژه در دوران بارداری مفید باشد.
میزان دریافت توصیه‌شده امگا ۳
بر اساس توصیه صورت گرفته، میزان دریافت کافی روزانه اسیدهای چرب امگا ۳ عبارت است از:
میزان توصیه‌شده روزانه زنان باردار 1.4 گرم در روز و زنان شیرده 1.3گرم در روز؛ این مقدار برای حمایت از رفتار، توجه، تمرکز، حافظه و توانایی یادگیری کودکان مورد نیاز است. سطح پایین امگا ۳ در مغز جنین می‌تواند با اختلالات شناختی و مشکلات رفتاری مانند اضطراب، افسردگی و پرخاشگری همراه باشد.