فصل مهم سلامت در زندگی زنان
معاون فنی بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر اهمیت مدیریت دوره یائسگی، این مرحله طبیعی از زندگی زنان را فرصتی ارزشمند برای پیشگیری از بیماری‌های مزمن، ارتقای سلامت جسمی و روانی و حفظ کیفیت زندگی در دوران سالمندی دانست. دکتر «مریم پورآدینه» در تشریح اهمیت مراقبت‌های سلامت زنان در دوره یائسگی اظهار کرد: یائسگی پایان یک مرحله از زندگی باروری زنان و آغاز مرحله‌ای جدید از مراقبت‌های سلامت است که باید با آگاهی، برنامه‌ریزی و توجه به نیازهای جسمی و روانی همراه باشد. این دوره نباید صرفاً به بروز علایم یا قطع قاعدگی محدود شود، بلکه فرصتی برای بازنگری در سبک زندگی، شناسایی عوامل خطر و پیشگیری از مشکلات سلامت در سال‌های آینده به شمار می‌رود. وی افزود: یائسگی معمولاً بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی رخ می‌دهد و به‌طور طبیعی زمانی تأیید می‌شود که قاعدگی به مدت ۱۲ ماه متوالی، بدون علت دیگری، قطع شده باشد. دوره گذار به یائسگی ممکن است چندین سال طول بکشد و شدت، نوع و مدت علایم در زنان مختلف متفاوت است به‌گونه‌ای که برخی زنان علائیم اندکی را تجربه می‌کنند، اما در برخی دیگر این تغییرات می‌تواند بر فعالیت‌های روزمره، روابط خانوادگی، خواب و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد. معاون فنی بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با اشاره به تغییرات هورمونی این دوران بیان کرد: گرگرفتگی، تعریق شبانه، اختلال خواب، تغییرات خلقی، اضطراب، کاهش تمرکز، برخی مشکلات ادراری و... از جمله علایمی هستند که ممکن است در دوره گذار یائسگی یا پس از آن بروز کنند. البته همه این نشانه‌ها لزوماً ناشی از یائسگی نیستند و در صورت تداوم یا اختلال در زندگی روزمره، بررسی پزشکی برای تشخیص علت و انتخاب روش مناسب مراقبت ضروری است. وی با تأکید بر اهمیت توجه به سلامت روان زنان در این دوره گفت: تغییرات هورمونی، اختلال خواب، فشارهای خانوادگی و مسئولیت‌های شغلی و مراقبتی می‌توانند بر وضعیت روانی زنان اثر بگذارند. احساس اضطراب، تحریک‌پذیری، نوسانات خلقی یا کاهش انرژی نباید نادیده گرفته شود و دریافت حمایت خانواده، گفت‌وگو با متخصصان سلامت و مراجعه به‌موقع برای دریافت خدمات مشاوره‌ای می‌تواند به سازگاری بهتر با این مرحله از زندگی کمک کند. دکتر «پورآدینه» با اشاره به اهمیت مراقبت‌های پیشگیرانه در دوران یائسگی تصریح کرد: کاهش سطح هورمون استروژن با تغییراتی در سلامت استخوان‌ها، ترکیب بدن و عوامل خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی همراه است. به همین دلیل، توجه به تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، کنترل وزن و بررسی عوامل خطر بیماری‌های مزمن در این دوره اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. وی ادامه داد: مصرف متعادل مواد غذایی متنوع، استفاده از منابع کلسیم مانند لبنیات یا جایگزین‌های مناسب، دریافت کافی ویتامین D بر اساس نیاز فرد، مصرف سبزی‌ها، میوه‌ها، غلات کامل و منابع پروتئینی سالم و محدود کردن نمک، قند و چربی‌های ناسالم می‌تواند به حفظ سلامت عمومی کمک کند. همچنین فعالیت بدنی منظم، از جمله پیاده‌روی و تمرین‌های تقویت عضلات و تعادل متناسب با توان فرد، در حفظ قدرت عضلانی، سلامت استخوان‌ها و کاهش خطر زمین‌خوردن مؤثر است. معاون فنی بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی افزود: پرهیز از مصرف دخانیات، محدود کردن مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار در صورت تشدید گرگرفتگی یا اختلال خواب و رعایت برنامه منظم خواب نیز از اقداماتی است که می‌تواند به بهبود وضعیت عمومی زنان در این دوره کمک کند. انجام ارزیابی‌های دوره‌ای و بررسی فشارخون، قند خون، چربی خون، سلامت استخوان و سایر عوامل خطر نیز باید با توجه به سن، سابقه پزشکی و خانوادگی و نظر پزشک انجام شود. معاون فنی بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با اشاره به امکان کنترل بسیاری از علایم یائسگی گفت: برای مدیریت این دوره، روش‌های دارویی و غیردارویی مختلفی وجود دارد و انتخاب هر روش باید با توجه به شدت علایم، سن، سابقه پزشکی، عوامل خطر و ترجیحات فرد صورت گیرد. درمان هورمونی یائسگی می‌تواند برای برخی زنان مبتلا به علایم آزاردهنده مفید باشد، اما برای همه افراد مناسب نیست و باید پس از بررسی فواید، خطرات و موارد منع مصرف احتمالی توسط پزشک تجویز شود. وی افزود: زنانی که سابقه برخی سرطان‌ها، لخته‌شدن خون، سکته، بیماری‌های کبدی یا دیگر مشکلات زمینه‌ای دارند، پیش از انتخاب درمان هورمونی باید ارزیابی دقیق‌تری دریافت کنند. همچنین مصرف خودسرانه داروهای هورمونی، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی با ادعای درمان یائسگی توصیه نمی‌شود، زیرا طبیعی بودن منشأ یک فرآورده لزوماً به معنای اثربخشی یا ایمن بودن آن نیست. در صورت نامناسب بودن درمان هورمونی یا تمایل نداشتن فرد به استفاده از آن، پزشک می‌تواند گزینه‌های غیردارویی یا دارویی جایگزین را بررسی کند.