فرصتی برای ثبت روایت‌های اصیل از روستا و عشایر
مراسم اختتامیه سومین جشنواره ملی فیلم کوتاه و عکس روستا و عشایر(هزار و یک روایت)، به میزبانی خراسان شمالی، پنج شنبه شب با قرائت پیام رئیس جمهور و با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاون رئیس جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم در بجنورد برگزار شد و برگزیدگان بخش های مختلف این جشنواره معرفی شدند. در این آیین، پیام رئیس جمهور به سومین جشنواره ملی فیلم کوتاه و عکس روستا و عشایر از سوی استاندار خراسان‌شمالی قرائت شد. در متن پیام دکتر «مسعود پزشکیان» رئیس جمهوری اسلامی ایران آمده است: ایران و فرهنگ سرزمین کهن این دیار را تنها نمی‌توان از دیوارها و ایوان‌های بلند شهرها دید؛ بلکه از کوچه‌باغ‌های روستایی و در دود تنور سحرگاهی، در نغمه‌هایی که از دامنه‌های زاگرس و نیز در کوچ بهاری شاهسون، بختیاری، قشقایی، جامعه عشایر کرد، ترکمن، لک و عرب و سایر ایلات نفس می‌کشد و چهار فصل پرشکوه ایران را می‌پیماید، باید به قاب نشاند و حقیقت بخشی از حافظه تاریخی این سرزمین را نظاره کرد. از این منظر، روستا و عشایر، از ریشه‌های اصیل هویت فرهنگی و اجتماعی ایران عزیز و جلوه‌ای ارزشمند از تنوع فرهنگی این سرزمین‌اند؛ سرزمینی که در هر گوشه آن، سکونتگاه‌ها و زیست‌بوم‌های روستایی با ویژگی‌ها، آیین‌ها، آداب و رسوم و شیوه‌های زیست متفاوت، روایتگر بخشی از تاریخ و فرهنگ ایران هستند. طبیعت زیبا و متنوع روستاها و مناطق عشایری، همراه با زندگی و تلاش مردان و زنان این مناطق، تابلویی زنده و پویا از زندگی ایرانی است؛ بازتابی از کار و تولید، امید و همدلی، خانواده و سنت‌ها و الگوهای زیبای فرهنگ بومی که هویت و سبک زندگی ایرانی را به تصویر می‌کشد. ثبت و روایت این جلوه‌های ارزشمند، افزون بر پاسداشت میراث فرهنگی، فرصتی برای معرفی ایران و تنوع فرهنگی آن به نسل امروز و مخاطبان جهانی است. در این میان، سینما، فیلم و عکاسی با برخورداری از زبانی جهانی و قدرت اثرگذاری بر افکار عمومی می‌توانند روایت زندگی، فرهنگ، آداب و رسوم و سبک زندگی ایرانی را از مرزهای جغرافیایی فراتر برده و تصویری واقعی و ماندگار از ایران و مردم آن به جهانیان ارائه کنند. بنابراین، هنر می‌تواند یکی از ابزارهای مؤثر دیپلماسی فرهنگی باشد؛ چرا که یک فیلم یا تصویر ماندگار گاه بیش از ده‌ها پیام و نوشته قادر است زیبایی‌های یک سرزمین، فرهنگ مردم آن و ارزش‌های انسانی مشترک میان ملت‌ها را به مخاطب منتقل کند. روایت هنرمندانه روستا و عشایر می‌تواند در مسیر صدور فرهنگ، هنر، آداب و رسوم ایرانی و تقویت شناخت و ارتباط میان ملت‌ها نقش‌آفرین باشد. سومین جشنواره فیلم کوتاه و عکس روستا و عشایر «هزار و یک روایت» فرصتی مغتنم برای گردهمایی هنرمندان و ثبت این روایت‌های اصیل و متنوع است؛ رویدادی که می‌تواند ضمن حمایت از استعدادهای خلاق و تولید آثار چشم‌گیر، ظرفیت‌های فرهنگی، طبیعی و انسانی روستاها و عشایر را در قاب تصویر و زبان سینما به مخاطبان ایرانی و جهانی معرفی کند. از همه هنرمندان، فیلم‌سازان، عکاسان و دست‌اندرکاران این رویداد فرهنگی که با نگاه هنرمندانه خود به روایت زندگی و فرهنگ مردم روستا و عشایر می‌پردازند، صمیمانه قدردانی می‌کنم و امیدوارم این جشنواره گامی مؤثر در جهت اعتلای هنر، گسترش دیپلماسی فرهنگی و معرفی شایسته ایران و فرهنگ غنی آن به جهانیان باشد.» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی هم در این آیین با تأکید بر نقش محوری روستاها در هویت فرهنگی، اقتصاد و پایداری جامعه ایرانی گفت: فرهنگ و هنر می‌تواند روستا را از حاشیه به متن زندگی امروز بازگرداند. دکتر «سید عباس صالحی» گفت: فرهنگ و هنر می‌تواند روستا را از حاشیه به متن زندگی امروز بازگرداند و هنر باید با زاویه دید متفاوت به کشف ظرفیت‌های کمتر دیده‌شده این مناطق بپردازد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر جایگاه روستا در هویت و زیست اجتماعی ایران گفت: شاید در نگاه نخست، روستا در حاشیه زندگی امروز به نظر برسد، اما در ایران، روستا همچنان در متن زندگی قرار دارد و بخش مهمی از زیبایی‌های طبیعی، میراث ملموس و ناملموس و ریشه‌های فرهنگی کشور در این مناطق شکل گرفته است. وی با اشاره به سهم جمعیت روستایی در ساختار اجتماعی کشور افزود: اقتصاد ایران همچنان وابستگی‌های جدی به روستا دارد و پایداری ملت ایران، به‌ویژه در دهه‌های اخیر، بر پایه‌ها و ارکانی استوار بوده که روستا یکی از مهم‌ترین آن‌هاست. «صالحی» ادامه داد: با چنین نگاهی، دبیرخانه فرهنگ و هنر روستا و عشایر را در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایجاد کردیم تا توجه دوباره‌ای به جایگاه روستاها و ظرفیت‌های فرهنگی و هنری آن‌ها شکل بگیرد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، تقویت خدمات‌رسانی به روستاها و ارتقای توانمندی‌های فرهنگی روستاییان و عشایر را از اولویت‌های این وزارتخانه دانست و گفت: برگزاری رویدادهایی همچون جشنواره روستایی قرآنی کشور و جشنواره موسیقی نواحی، در کنار برنامه‌های فرهنگی مشابه، می‌تواند به تقویت فرهنگ و هنر در مناطق روستایی و عشایری کمک کند. وی با تأکید بر ضرورت قرار گرفتن فرهنگ و هنر در خدمت توسعه روستاها تصریح کرد: اگر می‌خواهیم روستا بار دیگر به‌عنوان بخشی از متن زندگی امروز ما دیده شود، فرهنگ و هنر در این مسیر مسئولیتی سنگین برعهده دارد. «صالحی» با بیان این که حاشیه‌رفتن روستاها، حاشیه‌رفتن ایران است، خاطرنشان کرد: فرهنگ و هنر می‌تواند این روند را تغییر دهد و روستا را به متن توجه جامعه بازگرداند. در این مسیر، مسئولان و اصحاب هنر در حوزه‌های مختلف، مسئولیتی اساسی برعهده دارند. وی، زاویه دید متفاوت هنرمندان را یکی از ضرورت‌های این رویکرد دانست و گفت: نگاه هنرمند باید نگاهی تازه و اکتشافی باشد، به‌گونه‌ای که بتواند ظرفیت‌ها و واقعیت‌هایی را ببیند و به تصویر بکشد که دیگران کمتر به آن‌ها توجه کرده‌اند. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ابراز امیدواری کرد سومین جشنواره ملی فیلم کوتاه و عکس روستا و عشایر در ادامه مسیر خود به جریانی فرهنگی برای بازنمایی ظرفیت‌های روستایی و عشایری تبدیل شود.وی با اشاره به ضرورت تعمیق و گسترش این رویکرد افزود: بازگرداندن روستا به متن زندگی امروز، نیازمند استمرار فعالیت‌ها، تعمیق نگاه فرهنگی و گسترش دامنه توجه به ظرفیت‌های این مناطق است. «صالحی»، انتخاب خراسان شمالی برای میزبانی این جشنواره را با توجه به ظرفیت‌های فرهنگی استان و جمعیت روستایی آن، انتخابی هوشمندانه توصیف و ابراز امیدواری کرد در دوره‌های آینده جشنواره، روندی رو به جلو و اثربخش‌تر در معرفی فرهنگ، هنر و توانمندی‌های روستاها و عشایر کشور دنبال شود. معاون رئیس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم کشور هم در این مراسم با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به جامعه روستایی و عشایری گفت: هنر و رسانه باید علاوه بر روایت مشکلات و دردهای این جامعه، ظرفیت‌ها و توانمندی‌های آن را نیز به تصویر بکشند و با گفتمان‌سازی، زمینه‌ساز حل مسائل و تقویت ابعاد مختلف توسعه باشند. «عبدالکریم حسین‌زاده» با تأکید بر نقش هنر در شناخت مسائل و کمک به توسعه مناطق روستایی و عشایری اظهار کرد: هنر باید به ما کمک کند تا گفتمان‌سازی کنیم، مسائل و دردهای جامعه را بشناسیم و برای یافتن راهکارهای مؤثر قدم برداریم. وی با اشاره به ضرورت تغییر پارادایم در نگاه به روستاها و عشایر افزود: باید از نگاه صرفاً حمایت‌محور عبور کنیم و به سمت توانمندسازی حرکت کنیم، چراکه زنان و مردان روستایی و عشایری صرفاً مخاطبان حمایت‌ها نیستند، بلکه از ظرفیت‌های ارزشمند و اثرگذار در پیشبرد ابعاد مختلف توسعه برخوردارند. «حسین‌زاده» با تأکید بر این که آثار هنری نباید تنها بازتاب‌دهنده رنج‌ها و محرومیت‌های جامعه باشند، تصریح کرد: فیلم‌ها و عکس‌ها باید در کنار نمایش مشکلات، ظرفیت‌ها، استعدادها، توانمندی‌ها و فرصت‌های موجود در روستاها و جامعه عشایری را نیز به تصویر بکشند. معاون رئیس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم کشور ادامه داد: ما مسئولان باید در برابر تلاش‌ها، ظرفیت‌ها و نقش‌آفرینی مردم روستاها و عشایر سر تعظیم فرود آوریم و تلاش کنیم مدیران شایسته‌ای برای این جامعه باشیم و در حد توان، مسیر پیشرفت و رفع دغدغه‌های آنان را هموار کنیم. وی با دعوت از هنرمندان برای توجه عمیق‌تر به مسائل واقعی جامعه روستایی و عشایری خاطرنشان کرد: باید بررسی کنیم که این جامعه با چه مشکلات و دردهایی مواجه است و کدام مسائل، ناشی از شرایط تحمیلی و موانع موجود است؛ هنر می‌تواند این مسائل را به شکلی مؤثر مطرح کند و زمینه گفت‌وگو و اقدام برای رفع آن‌ها را فراهم سازد. «حسین‌زاده» با تأکید بر ضرورت مسئله‌محور شدن جشنواره فیلم کوتاه و عکس روستا و عشایر پیشنهاد کرد: این جشنواره در دوره‌های آینده به سمت انتخاب موضوعات مشخص و اولویت‌دار حرکت کند؛ به‌گونه‌ای که هر سال چند مسئله مهم در حوزه روستا و عشایر انتخاب شود و هنرمندان با تمرکز بر آن‌ها، به شناسایی ظرفیت‌ها، ارائه راهکارها و کمک به حل مسائل بپردازند.
در این مراسم، طبق آرای هیئت داوران، برگزیدگان بخش های مختلف سومین جشنواره ملی فیلم کوتاه و عکس روستا و عشایر(هزار و یک روایت) به این شرح معرفی شدند که تعدادی از هنرمندان خراسان شمالی در جمع برگزیدگان قرار گرفتند:
بخش عکس
در بخش عکس، «اسحاق آقایی» برای اثر «در دامان طبیعت» شایسته دریافت لوح تقدیر شناخته شد. همچنین «علی حسن‌زاده» از یزد برای عکس «مقنعی‌ها» و «علیرضا بختیاری» از ورامین برای عکس «میراث شوری‌ها» مورد تقدیر قرار گرفتند. همچنین «امید شکری» از بجنورد برای اثر «لهراسب» و «صادق سوری» از زاهدان برای عکس «خشکسالی» مقام دوم را کسب کردند. در بخش تک‌عکس نیز «امید شکری» از بجنورد برای اثر «بند ناف»، «ساسان جوادنیا»، «مهدی قانونی» از اصفهان برای عکس «روستا زیر سایه دف»، «رضا قائدی» از اهواز برای اثر «هم‌زیستی» و «علی سوته» از شیراز برای عکس «طلای سرخ» در فهرست برگزیدگان قرار گرفتند.
بخش پویانمایی و هوش مصنوعی
در بخش پویانمایی و هوش مصنوعی، «علی توکلی‌زاده» از تهران برای فیلم «سودا»، «علی جنتی» از بجنورد برای فیلم «مطرب» و «سارا احمدی» برای فیلم «لورک» به‌عنوان برگزیدگان معرفی شدند.
جوایز ویژه جشنواره
در بخش جوایز ویژه، «مصطفی سعیدی» برای فیلم «پشت صحنه یک رویا» جایزه ویژه راویان بومی را دریافت کرد. همچنین «ربابه روحی» از اردبیل برای فیلم «جیران» به‌عنوان برگزیده جایزه بهترین فیلم از نگاه معاونت امور زنان و خانواده رئیس‌جمهور معرفی شد.
برگزیدگان بخش مستند
در بخش مستند این جشنواره، آثار برگزیده در رشته‌های مختلف از جمله کارگردانی، تهیه‌کنندگی، صدابرداری، آهنگسازی، تدوین و پژوهش و نگارش معرفی و تجلیل شدند.بر اساس آرای هیئت داوران، «رضا دانش‌پژوه» برای فیلم «ایلی‌ها» از کهگیلویه و بویراحمد در بخش مستند مورد تقدیر قرار گرفت. در بخش صدابرداری، «هادی ثابت» برای مستند «دوتوک» و در بخش آهنگسازی، «سید عبدالرضا حجازی» برای فیلم «لال‌شو» به‌عنوان برگزیده معرفی شدند. همچنین «اصغر لائی» و «ایوب بلندبن» برای تدوین فیلم «دژنو» و «آرمان قلی‌پور» در بخش پژوهش و نگارش فیلم مورد تقدیر قرار گرفتند.
برگزیدگان بخش‌های رقابتی
در این بخش، رتبه دوم، «محمد مقیم‌پور بیژنی» برای فیلم «لال‌شو» از مازندران انتخاب شد. همچنین «علی بلندنظر» و «محمد ناصری‌راد» برای فیلم «ایل گوهران» در میان برگزیدگان این جشنواره قرار گرفتند. در بخش کارگردانی، «علی بلندنظر» برای فیلم «ایل گوهران» و در بخش تهیه‌کنندگی و کارگردانی، «مهدی رجبیان» برای فیلم «ماه مثل ماهروزه» مورد تقدیر قرار گرفتند. بر اساس اعلام هیئت داوران، «هادی ثابت» برای فیلم «دوتوک» رتبه نخست کارگردانی مستند را کسب کرد. همچنین عنوان بهترین فیلم مستند جشنواره به «مهدی رجبیان»، تهیه‌کننده و کارگردان فیلم «ماه مثل ماهروزه» رسید.
برگزیدگان بخش فیلم داستانی
در بخش داستانی جشنواره، برگزیدگان رشته‌های مختلف از جمله صداگذاری و صدابرداری، آهنگسازی، تصویربرداری، تدوین، بازیگری، فیلمنامه‌نویسی و کارگردانی معرفی شدند. در بخش صداگذاری و صدابرداری، «امیرعباس رضایی» و «امیرحسین گل‌محمدی» از قم برای فیلم «آب مطهر» مورد تقدیر قرار گرفتند و رتبه دوم این بخش به «داوود قلی‌پور» و «عبدالرضا حیدری» برای فیلم «بچه‌خوان» رسید. در بخش آهنگسازی، «کیومرث توکلی» برای فیلم «محرم» و در بخش تصویربرداری، «رضا یزدانیان» برای فیلم «بهیگ» به‌عنوان برگزیده معرفی شدند. همچنین «محسن صالحی» و «سعید قندهاری» برای تدوین فیلم «من سیب‌زمینی نیستم» مورد تقدیر قرار گرفتند.
بازیگران برگزیده
در بخش بازیگری زن، «راضیه رئیسی» برای فیلم «محرم» و در بخش بازیگری مرد، «یاسین طلوعی» و «رضا عموزاده» برای بازی در فیلم «بچه‌خوان» به‌عنوان برگزیدگان معرفی شدند.
بخش فیلمنامه‌نویسی
در بخش فیلمنامه‌نویسی، «حسین فیروزه» برای فیلم «مرخ» از خراسان‌شمالی رتبه سوم و «محسن صالحی‌فرد» برای فیلم «من سیب‌زمینی نیستم» از اصفهان رتبه دوم را کسب کردند.رتبه نخست این بخش نیز به «اسماعیل عظیمی» و «علی آهنگری» برای فیلم «بچه‌خوان» رسید. همچنین «حسین فیروزه» برای فیلم «مرخ» در بخش فیلمنامه‌نویسی مورد تقدیر قرار گرفت.
بخش کارگردانی
در بخش کارگردانی، «سامان حسین‌پور» برای فیلم «پسر» رتبه سوم و «محسن صالحی‌فرد» برای فیلم «من سیب‌زمینی نیستم» رتبه دوم را به دست آوردند. «اسماعیل عظیمی» نیز برای فیلم «بچه‌خوان» رتبه نخست این بخش را کسب کرد.
بهترین فیلم داستانی
در بخش بهترین فیلم داستانی، جایزه جشنواره به «اسماعیل عظیمی» و «علی‌اصغر سلطان‌نژاد»، تهیه‌کنندگان فیلم «بچه‌خوان»، اهدا شد.