7 اثر غیرمنتظره قهوه بر بدن
قهوه، بیشتر به دلیل کافئین و توانایی‌اش در بیدار کردن و افزایش هوشیاری شناخته می‌شود، اما تأثیر آن بسیار فراتر از کافئین حل‌شده در آب گرم است. قهوه یک عصاره گیاهی است که صدها ترکیب زیست‌فعال دارد و این ترکیبات می‌توانند اثرهای گوناگون و گاه عجیبی بر بدن بگذارند، حتی در نوع بدون کافئین. آن قهوه علاوه ایجاد انرژی و سر حال کردن در فرد فواید زیاد دیگری بر بدن دارد. در این مطلب به نقل از دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، 7 اثر غیرمنتظره قهوه بر بدن را مرور می کنیم.
1. اثر بر روده: برخی افراد بلافاصله پس از نوشیدن قهوه احساس دفع پیدا می‌کنند و این اتفاق هم با قهوه معمولی و هم با قهوه بدون کافئین رخ می‌دهد؛ بنابراین تنها کافئین عامل آن نیست. روده بزرگ در صبح فعال‌تر است و بیشتر افراد نخستین قهوه خود را در همین زمان می‌نوشند. افزودنی‌های قهوه نیز می‌توانند بر روده اثر بگذارند.
2. اثر بر رفلاکس، چشم و گوش: قهوه می‌تواند علایم رفلاکس را در برخی افراد بدتر کند. رفلاکس، یعنی بازگشت اسید معده به مری، همیشه به‌صورت سوزش سر دل احساس نمی‌شود و می‌تواند به سرفه، خس‌خس سینه و سایر علایم تنفسی منجر شود. کافئین می‌تواند در برخی افراد مبتلا به گلوکوم یا فشار بالای چشم، فشار داخل چشم را موقتاً افزایش دهد؛ از این رو ممکن است به برخی از این بیماران توصیه شود مصرف قهوه و کافئین خود را محدود کنند. همچنین در یک اختلال گوش، لوله‌ای که گوش میانی را به پشت بینی متصل می‌کند به‌طور غیرعادی باز می‌ماند و فرد ممکن است صدای خود یا تنفسش را به‌طور غیرعادی بلند بشنود. به افراد مبتلا به این اختلال گاهی توصیه می‌شود نوشیدنی‌های کافئین‌دار کمتر بنوشند و آب کافی دریافت کنند، زیرا کم‌آبی می‌تواند علایم را بدتر کند، هرچند شواهد مستقیم کمی وجود دارد که خود قهوه عامل این اختلال باشد. رابطه کافئین با میگرن نیز پیچیده است؛ کافئین می‌تواند به تسکین میگرن کمک کند، اما مصرف زیاد یا کاهش ناگهانی آن می‌تواند در برخی افراد، میگرن را تحریک کند.
3. داخل با داروها: قهوه می‌تواند نحوه عمل برخی داروها را در بدن تغییر دهد؛ برای نمونه، می‌تواند جذب داروی تیروئید و داروی پوکی استخوان را کاهش دهد. کافئین می‌تواند تجزیه یک نوع از داروی ضدروان‌پریشی را کند و غلظت آن را در خون افزایش دهد. گاهی نیز داروها رفتار قهوه را تغییر می‌دهند؛ مثلاً یک نوع از آنتی‌بیوتریک می‌تواند تجزیه کافئین را کند کند و قهوه مدت بیشتری در بدن فرد بماند.
4. اثر بر کلسترول: قهوه ترکیباتی به نام دی‌ترپن دارد که دو نمونه از آن‌ها می‌توانند کلسترول کل و کلسترول بد را افزایش دهند. اما در کارآزمایی‌های کوتاه‌مدت، همین ترکیبات سطح شاخصی را که ممکن است با خطر کمتر حمله قلبی یا سکته مرتبط باشد، کاهش می‌دهند. ترکیبات دیگر قهوه نیز ممکن است به‌طور ملایم فشار خون را پایین بیاورند و عملکرد رگ‌های خونی را بهبود بخشند؛ بنابراین در مجموع، تصویر کلی اثر قهوه بر شاخص‌های سلامت قلب روشن نیست.
5. بهره مند شدن میکروب‌های روده: تنها انسان از قهوه بهره نمی‌برد؛ آزمایش‌های آزمایشگاهی نشان می‌دهد میکروب‌های روده نیز از آن بهره می‌برند. بخشی از ترکیبات قهوه در روده کوچک جذب نمی‌شود و به روده بزرگ می‌رسد، جایی که میکروب‌ها آن‌ها را تجزیه می‌کنند. قهوه همچنین کربوهیدرات‌های پیچیده و ترکیباتی از فرایند بو دادن دارد که به روده بزرگ می‌رسند و میکروب‌ها می‌توانند آن‌ها را تخمیر کنند. مطالعات کوچک انسانی نشان می‌دهد نوشیدن قهوه می‌تواند ترکیب میکروبیوم روده را تغییر دهد، اما شواهد هنوز در حال شکل‌گیری است و زود است که قهوه را یک پری‌بیوتیک بنامیم.
6. اثر بر سطح آهن: قهوه می‌تواند مقدار آهنی را که از غذا دریافت می‌کنیم محدود کند. نوشیدن قهوه همراه با غذا می‌تواند جذب آهن غیرهِم را، که عمدتاً در غذاهای گیاهی یافت می‌شود، به‌طور قابل توجهی کاهش دهد. این اثر عمدتاً ناشی از کافئین نیست؛ پلی‌فنول‌های قهوه می‌توانند در دستگاه گوارش با آهن پیوند بخورند و جذب آن را دشوارتر کنند. این موضوع بیشتر برای افرادی اهمیت دارد که ذخایر آهن پایینی دارند یا عمدتاً به منابع گیاهی آهن وابسته‌اند، نه دلیلی برای این که همه از نوشیدن قهوه همراه صبحانه دست بردارند.
7. وادار کردن دستگاه گوارش به فعالیت: قهوه می‌تواند بخش‌هایی از دستگاه گوارش را حتی وقتی غذایی برای هضم وجود ندارد به فعالیت وادار کند و لوزالمعده را به ترشح آنزیمی که در هضم پروتئین نقش دارد تحریک کند. این اتفاق هم با قهوه معمولی و هم با قهوه بدون کافئین رخ می‌دهد که نشان می‌دهد ترکیبات دیگری در فنجان قهوه به دستگاه گوارش سیگنال می دهند. روشن نیست آیا این «هشدار» گوارشی احساس گرسنگی را تغییر می‌دهد یا نه. قهوه همچنین می‌تواند بر هورمون‌های گوارشی مرتبط با اشتها و سیری اثر بگذارد، اما مطالعات به‌طور یکسان نشان نداده‌اند که این امر به بیشتر یا کمتر خوردن منجر می‌شود. در مجموع، هوشیاری و بیداری ممکن است محبوب‌ترین ویژگی قهوه باشد، اما این تمام ماجرا نیست. یک فنجان قهوه حاوی صدها ترکیب است که می‌توانند با دستگاه گوارش، میکروب‌های روده، داروها و مواد مغذی تعامل کنند؛ گاهی به شکل‌هایی گیج‌کننده و غیرمنتظره.