printlogo


بیماری خاموشی که اغلب دیر تشخیص داده می‌شود

یک متخصص رادیوتراپی و آنکولوژی با تشریح ابعاد مختلف سرطان پانکراس(لوزالمعده)، این بیماری را از جمله سرطان‌هایی دانست که به دلیل قرار گرفتن عضو در عمق شکم و فقدان علایم اختصاصی در مراحل اولیه، اغلب دیرهنگام تشخیص داده می‌شود و آگاهی از عوامل خطر، نشانه‌های هشداردهنده و ضرورت مراجعه به‌موقع به پزشک در مواجهه با آن اهمیت ویژه‌ای دارد.دکتر «زهرا کشت‌پور املشی» متخصص رادیوتراپی و آنکولوژی در گفت و گو با وبدا، با اشاره به جایگاه و عملکرد پانکراس در بدن اظهار کرد: پانکراس یا لوزالمعده عضوی است که در قسمت فوقانی شکم و پشت معده قرار دارد و دو وظیفه اصلی برعهده دارد؛ نخست، تولید آنزیم‌های گوارشی برای کمک به هضم غذا و دوم، تولید هورمون‌هایی مانند انسولین برای تنظیم قند خون.این متخصص رادیوتراپی و آنکولوژی در تشریح چگونگی شکل‌گیری سرطان پانکراس افزود: زمانی که سلول‌های بافت پانکراس دچار تغییرات ژنتیکی می‌شوند، ممکن است رشد و تکثیر غیرطبیعی و کنترل‌نشده‌ای پیدا کنند و در نهایت توده سرطانی شکل بگیرد. سرطان پانکراس انواع مختلفی دارد که شایع‌ترین نوع آن آدنوکارسینوم است و حدود ۹۰ درصد بدخیمی‌های این عضو را شامل می‌شود. «کشت‌پور املشی» با بیان این که محل شکل‌گیری تومور نیز در روند تشخیص و درمان اهمیت دارد، تصریح کرد: تومور ممکن است در سر، تنه یا دم پانکراس ایجاد شود و محل درگیری می‌تواند بر علایم بالینی بیمار و همچنین انتخاب روش درمان تأثیرگذار باشد. وی با اشاره به آمار ابتلا به این بیماری در جهان و ایران گفت: سرطان پانکراس از نظر تعداد موارد ابتلا در مقایسه با برخی سرطان‌های شایع، فراوانی کمتری دارد، اما به دلیل عوارض و دشواری تشخیص در مراحل اولیه از اهمیت بالایی برخوردار است. بر اساس آمارهای جهانی، سالانه حدود ۵۰۰ هزار مورد جدید از این سرطان تشخیص داده می‌شود و این بیماری از نظر بروز، در رتبه دهم یا یازدهم سرطان‌های جهان قرار دارد. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: در ایران نیز میزان بروز این سرطان کمتر از سرطان‌هایی مانند پستان، روده بزرگ و معده است و به‌طور متوسط حدود سه تا چهار نفر از هر ۱۰۰ هزار نفر به آن مبتلا می‌شوند؛ با این حال، روند افزایشی موارد ابتلا در سال‌های اخیر، ضرورت توجه بیشتر به آگاهی‌بخشی و شناخت عوامل خطر این بیماری را نشان می‌دهد. «کشت‌پور املشی» یکی از مهم‌ترین چالش‌های سرطان پانکراس را تشخیص دیرهنگام آن عنوان کرد و گفت: از آن جا که پانکراس در عمق شکم قرار گرفته است، بیماری در مراحل اولیه معمولاً علایم اختصاصی و مشخصی ندارد، به همین دلیل، تعداد قابل توجهی از بیماران زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که تومور به عروق بزرگ اطراف پانکراس یا سایر اندام‌های بدن گسترش یافته است. وی با تأکید بر این که سیر بیماری در همه افراد یکسان نیست، افزود: تشخیص به‌موقع می‌تواند فرصت درمان مؤثر را فراهم کند و در بیمارانی که تومور در مرحله قابل جراحی قرار دارد، امکان برداشتن کامل توده از طریق جراحی و دستیابی به درمان با هدف علاج وجود دارد. این متخصص رادیوتراپی و آنکولوژی با اشاره به عوامل خطر ابتلا به سرطان پانکراس اظهار کرد: علت دقیق بروز این بیماری هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما عوامل متعددی می‌توانند احتمال ابتلا را افزایش دهند. باید توجه داشت که وجود یک عامل خطر به معنای ابتلای قطعی فرد به سرطان نیست، بلکه تجمع چند عامل خطر می‌تواند احتمال بروز بیماری را بیشتر کند. وی سن بالا را یکی از عوامل خطر این سرطان دانست و افزود: احتمال ابتلا با افزایش سن بیشتر می‌شود و افراد بالای ۶۵ سال در معرض خطر بیشتری قرار دارند؛ در کنار آن، مصرف دخانیات از مهم‌ترین عوامل خطر قابل اصلاح است، سیگار، قلیان و سایر مواد استنشاقی مضر می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند؛ چاقی، دیابت طولانی‌مدت، پانکراتیت مزمن و سابقه خانوادگی نیز از دیگر عوامل مرتبط با این بیماری هستند. «کشت‌پور املشی» با اشاره به نقش عوامل ارثی و ژنتیکی خاطرنشان کرد: حدود پنج تا ۱۰ درصد موارد سرطان پانکراس می‌تواند زمینه ارثی و ژنتیکی داشته باشد؛ بنابراین وجود سابقه خانوادگی قابل توجه، به‌ویژه ابتلای چند نفر از اعضای نزدیک خانواده، باید مورد توجه قرار گیرد. وی با بیان این که سرطان پانکراس در مراحل ابتدایی ممکن است بدون علامت باشد، درباره نشانه‌های هشداردهنده بیماری توضیح داد: با پیشرفت بیماری، ممکن است علایمی مانند زردی پوست و سفیدی چشم، تیره شدن رنگ ادرار، روشن شدن رنگ مدفوع و خارش پوست ظاهر شود. این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: درد در قسمت فوقانی شکم که ممکن است به پشت انتشار پیدا کند و پس از غذا خوردن تشدید شود، کاهش وزن غیرقابل توجیه، کاهش اشتها و علایم گوارشی طولانی‌مدت مانند تهوع، نفخ و دفع مدفوع چرب و بدبو از دیگر نشانه‌های احتمالی این بیماری هستند.