سلامت نامه
علامت های کمبود یک ویتامین مهم
کمبود ویتامین B12 میتواند با علایم گستردهای در فعالیتهای روزمره بروز کند
ویتامین B12 یکی از مهمترین ریزمغذیهای موردنیاز بدن برای حفظ سلامت اعصاب، خونسازی و تولید انرژی است و کمبود آن میتواند با علایم گستردهای در فعالیتهای روزمره بروز کند. دکتر «مریم مناجاتی» متخصص نانوفناوری دارویی، درباره نشانههای شایع کمبود ویتامین B12 توضیح داد: خستگی و ضعف مداوم ناشی از کمخونی، گزگز یا بیحسی دست و پا به دلیل آسیب به اعصاب محیطی، اختلال در تمرکز، فراموشی و احساس گیجی از جمله علایم این کمبود است. همچنین رنگپریدگی، کاهش توان فعالیتهای روزمره و التهاب یا سوزش زبان(گلوسیت) نیز میتواند در برخی افراد مشاهده شود. وی با اشاره به گروههای در معرض خطر، افزود: برای بروز کمبود B12 لزوماً نیاز نیست فرد رژیم غذایی خاصی داشته باشد، زیرا برخی داروها و شرایط جسمی نیز میتوانند جذب این ویتامین را کاهش دهند. به گفته این متخصص، مصرفکنندگان متفورمین که برای درمان دیابت از این دارو استفاده میکنند، در صورت مصرف طولانیمدت ممکن است به تدریج با کاهش سطح B12 مواجه شوند. این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: افرادی که به مدت طولانی از داروهای کاهشدهنده اسید معده مانند امپرازول و پنتوپرازول استفاده میکنند نیز در معرض خطر قرار دارند، زیرا این داروها با کاهش اسید معده، جذب ویتامین B12 را مختل میکنند. سالمندان به دلیل کاهش توانایی جذب این ویتامین از غذا و همچنین گیاهخواران و وگانها که منابع حیوانی مصرف نمیکنند نیز از دیگر گروههای در معرض خطر هستند. دکتر «مناجاتی» تصریح کرد: در افراد سالم، ذخایر ویتامین B12 در کبد معمولاً برای دو تا پنج سال کافی است؛ بنابراین کمبود ناشی از تغییر رژیم غذایی بهتنهایی معمولاً در کوتاهمدت بروز نمیکند. وی درباره روشهای درمان نیز گفت: مکملهای ویتامین B12 در ایران به شکلهای مختلف از جمله قرص، محلول خوراکی، زیرزبانی، لیپوزومال و تزریقی در دسترس هستند. فرم لیپوزومال با محصور کردن ویتامین در ذرات چربی، جذب بهتری نسبت به فرمهای خوراکی معمول دارد و میتواند گزینه مناسبی برای افرادی با جذب گوارشی ضعیف باشد. به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه، در موارد کمبود خفیف یا برای پیشگیری، مصرف مکملهای خوراکی با دُز مناسب معمولاً کافی است، اما در کمبود شدید یا در شرایط سوءجذب، تزریق ویتامین B12 به عنوان گزینه نخست درمانی در نظر گرفته میشود. دکتر «مناجاتی» در پایان تأکید کرد: پیش از شروع مصرف مکمل، انجام آزمایش خون برای سنجش سطح ویتامین B12 ضروری است و نوع فرآورده و دُز مصرفی باید بر اساس نظر پزشک یا داروساز تعیین شود، بنابراین مصرف خودسرانه این مکملها توصیه نمیشود.
مراقبتهای ضروری برای دوران بارداری
مصرف خودسرانه دارو در دوران بارداری میتواند خطرات جدی برای جنین ایجاد کند
مدیر گروه مامایی و عضو هیئت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، با اشاره به اهمیت مراقبتهای پیش از بارداری و دوران بارداری، بر نقش حیاتی این مراقبتها در عاقبت بارداری تأکید کرد. «الهه سالاری» اظهار کرد: بخش قابل توجهی از عوارض بارداری قابل پیشگیری هستند، بهویژه اگر مادران از همان مرحله تصمیمگیری برای بارداری، تحت مراقبت صحیح قرار گیرند. وی گفت: بهداشت بارداری از قبل از شروع بارداری آغاز میشود و انجام آزمایشهای اولیه، بررسی بیماریهای زمینهای مانند دیابت، فشار خون و مشکلات تیروئید، اصلاح سبک زندگی، و مصرف فولیکاسید پیش از بارداری از مهمترین اقداماتی است که میتواند از بسیاری مشکلات جلوگیری کند. وی ادامه داد: در دوران بارداری نیز پیگیری منظم مراقبتها، کنترل رشد جنین، سنجش فشارخون و قند خون مادر، تشخیص زودهنگام عفونتها و بیماری ها و عوارض بارداری نقش اساسی در جلوگیری از عوارض بارداری دارند. وی هشدار داد: مصرف خودسرانه دارو در دوران بارداری میتواند خطرات جدی برای جنین ایجاد کند و زنان باید هر نوع دارو را تنها با تجویز پزشک مصرف کنند. این عضو هیئت علمی دانشگاه افزود: دریافت آهن، فولیکاسید، کلسیم و ویتامین D اهمیت زیادی دارد و مصرف غذاهای فرآوریشده، چربیهای ناسالم و نمک زیاد باید محدود شود. «سالاری» اضافه کرد: نوشیدن آب کافی به ویژه برای پیشگیری از عفونتهای ادراری ضروری است. وی سلامت روان را یکی از مهمترین اجزای بارداری سالم دانست و اعلام کرد: استرسهای شدید میتوانند در روند بارداری اختلال ایجاد کنند. او به مادران توصیه کرد: تکنیکهای آرامسازی، خواب کافی و حمایت عاطفی خانواده بهره بگیرند و در صورت وجود اضطراب یا افسردگی و مراجعه به روانشناس در مراکز جامع سلامت را جدی بگیرند. «سالاری» بیان کرد: در صورتی که مادر با علایمی مانند خونریزی خفیف یا درد شکمی روبهرو شود، باید بلافاصله به مراکز درمانی مراجعه کند. به گفته او، تشخیص زودهنگام، استراحت کافی و پیگیری درمانی میتواند در بسیاری موارد از سقط جلوگیری کند. وی خاطرنشان کرد: هیچ علامت غیرطبیعی در دوران بارداری نباید نادیده گرفته شود و آگاهی و پیگیری مداوم مراقبتها، مهمترین ابزار مادران برای داشتن بارداری سالم و کاهش خطر سقط است. «سالاری» یادآوری کرد: دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی آماده ارائه خدمات تخصصی برای همراهی مادران در این مسیر است.
کمبود ویتامین B12 میتواند با علایم گستردهای در فعالیتهای روزمره بروز کند
ویتامین B12 یکی از مهمترین ریزمغذیهای موردنیاز بدن برای حفظ سلامت اعصاب، خونسازی و تولید انرژی است و کمبود آن میتواند با علایم گستردهای در فعالیتهای روزمره بروز کند. دکتر «مریم مناجاتی» متخصص نانوفناوری دارویی، درباره نشانههای شایع کمبود ویتامین B12 توضیح داد: خستگی و ضعف مداوم ناشی از کمخونی، گزگز یا بیحسی دست و پا به دلیل آسیب به اعصاب محیطی، اختلال در تمرکز، فراموشی و احساس گیجی از جمله علایم این کمبود است. همچنین رنگپریدگی، کاهش توان فعالیتهای روزمره و التهاب یا سوزش زبان(گلوسیت) نیز میتواند در برخی افراد مشاهده شود. وی با اشاره به گروههای در معرض خطر، افزود: برای بروز کمبود B12 لزوماً نیاز نیست فرد رژیم غذایی خاصی داشته باشد، زیرا برخی داروها و شرایط جسمی نیز میتوانند جذب این ویتامین را کاهش دهند. به گفته این متخصص، مصرفکنندگان متفورمین که برای درمان دیابت از این دارو استفاده میکنند، در صورت مصرف طولانیمدت ممکن است به تدریج با کاهش سطح B12 مواجه شوند. این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: افرادی که به مدت طولانی از داروهای کاهشدهنده اسید معده مانند امپرازول و پنتوپرازول استفاده میکنند نیز در معرض خطر قرار دارند، زیرا این داروها با کاهش اسید معده، جذب ویتامین B12 را مختل میکنند. سالمندان به دلیل کاهش توانایی جذب این ویتامین از غذا و همچنین گیاهخواران و وگانها که منابع حیوانی مصرف نمیکنند نیز از دیگر گروههای در معرض خطر هستند. دکتر «مناجاتی» تصریح کرد: در افراد سالم، ذخایر ویتامین B12 در کبد معمولاً برای دو تا پنج سال کافی است؛ بنابراین کمبود ناشی از تغییر رژیم غذایی بهتنهایی معمولاً در کوتاهمدت بروز نمیکند. وی درباره روشهای درمان نیز گفت: مکملهای ویتامین B12 در ایران به شکلهای مختلف از جمله قرص، محلول خوراکی، زیرزبانی، لیپوزومال و تزریقی در دسترس هستند. فرم لیپوزومال با محصور کردن ویتامین در ذرات چربی، جذب بهتری نسبت به فرمهای خوراکی معمول دارد و میتواند گزینه مناسبی برای افرادی با جذب گوارشی ضعیف باشد. به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه، در موارد کمبود خفیف یا برای پیشگیری، مصرف مکملهای خوراکی با دُز مناسب معمولاً کافی است، اما در کمبود شدید یا در شرایط سوءجذب، تزریق ویتامین B12 به عنوان گزینه نخست درمانی در نظر گرفته میشود. دکتر «مناجاتی» در پایان تأکید کرد: پیش از شروع مصرف مکمل، انجام آزمایش خون برای سنجش سطح ویتامین B12 ضروری است و نوع فرآورده و دُز مصرفی باید بر اساس نظر پزشک یا داروساز تعیین شود، بنابراین مصرف خودسرانه این مکملها توصیه نمیشود.
مراقبتهای ضروری برای دوران بارداری
مصرف خودسرانه دارو در دوران بارداری میتواند خطرات جدی برای جنین ایجاد کند
مدیر گروه مامایی و عضو هیئت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، با اشاره به اهمیت مراقبتهای پیش از بارداری و دوران بارداری، بر نقش حیاتی این مراقبتها در عاقبت بارداری تأکید کرد. «الهه سالاری» اظهار کرد: بخش قابل توجهی از عوارض بارداری قابل پیشگیری هستند، بهویژه اگر مادران از همان مرحله تصمیمگیری برای بارداری، تحت مراقبت صحیح قرار گیرند. وی گفت: بهداشت بارداری از قبل از شروع بارداری آغاز میشود و انجام آزمایشهای اولیه، بررسی بیماریهای زمینهای مانند دیابت، فشار خون و مشکلات تیروئید، اصلاح سبک زندگی، و مصرف فولیکاسید پیش از بارداری از مهمترین اقداماتی است که میتواند از بسیاری مشکلات جلوگیری کند. وی ادامه داد: در دوران بارداری نیز پیگیری منظم مراقبتها، کنترل رشد جنین، سنجش فشارخون و قند خون مادر، تشخیص زودهنگام عفونتها و بیماری ها و عوارض بارداری نقش اساسی در جلوگیری از عوارض بارداری دارند. وی هشدار داد: مصرف خودسرانه دارو در دوران بارداری میتواند خطرات جدی برای جنین ایجاد کند و زنان باید هر نوع دارو را تنها با تجویز پزشک مصرف کنند. این عضو هیئت علمی دانشگاه افزود: دریافت آهن، فولیکاسید، کلسیم و ویتامین D اهمیت زیادی دارد و مصرف غذاهای فرآوریشده، چربیهای ناسالم و نمک زیاد باید محدود شود. «سالاری» اضافه کرد: نوشیدن آب کافی به ویژه برای پیشگیری از عفونتهای ادراری ضروری است. وی سلامت روان را یکی از مهمترین اجزای بارداری سالم دانست و اعلام کرد: استرسهای شدید میتوانند در روند بارداری اختلال ایجاد کنند. او به مادران توصیه کرد: تکنیکهای آرامسازی، خواب کافی و حمایت عاطفی خانواده بهره بگیرند و در صورت وجود اضطراب یا افسردگی و مراجعه به روانشناس در مراکز جامع سلامت را جدی بگیرند. «سالاری» بیان کرد: در صورتی که مادر با علایمی مانند خونریزی خفیف یا درد شکمی روبهرو شود، باید بلافاصله به مراکز درمانی مراجعه کند. به گفته او، تشخیص زودهنگام، استراحت کافی و پیگیری درمانی میتواند در بسیاری موارد از سقط جلوگیری کند. وی خاطرنشان کرد: هیچ علامت غیرطبیعی در دوران بارداری نباید نادیده گرفته شود و آگاهی و پیگیری مداوم مراقبتها، مهمترین ابزار مادران برای داشتن بارداری سالم و کاهش خطر سقط است. «سالاری» یادآوری کرد: دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی آماده ارائه خدمات تخصصی برای همراهی مادران در این مسیر است.