آن چه درباره «آسم» شاید ندانید!
نفس کشیدن یکی از بدیهیترین کارهایی است که بدن ما انجام میدهد، آنقدر ساده و طبیعی که اغلب تا زمانی که مشکلی ایجاد نشود به آن فکر نمیکنیم. اما برای میلیونها نفر در سراسر جهان، نفس کشیدن همیشه هم ساده نیست. «آسم» یکی از شایعترین بیماریهای مزمن تنفسی است که میتواند زندگی روزمره افراد را تحت تأثیر قرار دهد. در همین باره دکتر «ساناز تبریزی» فوق تخصص ریه و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی نکاتی را مطرح کرد. وی با بیان این که آسم یک بیماری التهابی مزمن راههای هوایی است، گفت: در این بیماری، لولههای تنفسی که هوا را به داخل و خارج از ریهها منتقل میکنند دچار التهاب و تنگی میشوند؛ این وضعیت باعث میشود عبور هوا دشوار شود و فرد علایمی مانند تنگی نفس، خسخس سینه، سرفههای مکرر بهویژه در شب و احساس فشار یا سنگینی در قفسه سینه را تجربه کند. به گفته دکتر «تبریزی»، در افراد مبتلا به آسم، راههای هوایی نسبت به محرکهای مختلف بیشحساس هستند و همین موضوع باعث بروز حملات آسم میشود. وی عنوان کرد: بر اساس آمارهای جهانی، بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در جهان به آسم مبتلا هستند و پیشبینی میشود این رقم در سالهای آینده افزایش یابد. این بیماری در تمام سنین دیده میشود، اما در کودکان شیوع بالایی دارد. دکتر «تبریزی» توضیح داد: در ایران نیز آسم یکی از بیماریهای شایع تنفسی محسوب میشود و بر اساس برخی مطالعات، حدود ۸ تا ۱۰ درصد کودکان و درصد قابل توجهی از بزرگسالان، علایم آن را تجربه میکنند. به گفته وی، بروز آسم معمولاً نتیجه ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است؛ به عبارت دیگر، برخی افراد زمینه ژنتیکی حساستری دارند و در مواجهه با عوامل محیطی راحتتر دچار التهاب راههای هوایی میشوند. وی گفت: مهمترین عواملی که میتوانند موجب تحریک یا تشدید آسم شوند شامل آلرژنهایی مانند گرده گیاهان، گرد و غبار و موی حیوانات، آلودگی هوا، دود سیگار، عفونتهای ویروسی تنفسی، فعالیت بدنی شدید در برخی افراد، هوای سرد و همچنین استرس هستند. یکی از پرسشهای رایج این است که آیا آلرژی یا حساسیت فصلی میتواند باعث آسم شود که وی در پاسخ به این سوال گفت: در بسیاری از افراد، آلرژیهای تنفسی میتوانند با آسم ارتباط داشته باشند. به گفته عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، در برخی افراد مبتلا به رینیت آلرژیک یا همان حساسیت فصلی، اگر التهاب دستگاه تنفسی بهدرستی کنترل نشود، ممکن است در طول زمان راههای هوایی تحتانی نیز درگیر شوند و علایم آسم بروز پیدا کند؛ به همین دلیل، وی تأکید کرد که کنترل و درمان مناسب آلرژیها اهمیت زیادی در پیشگیری از تشدید مشکلات تنفسی دارد.
دکتر «تبریزی» با بیان این که همه موارد آسم قابل پیشگیری نیستند، زیرا عوامل ژنتیکی نقش مهمی در بروز آن دارند، توضیح داد:. با این حال میتوان با برخی اقدامات، احتمال بروز یا تشدید بیماری را کاهش داد. وی تأکید کرد: پرهیز از دود سیگار، کاهش تماس با مواد آلرژیزا، تهویه مناسب محیط خانه، استفاده از ماسک در هوای آلوده، درمان بهموقع آلرژیها و انجام فعالیت بدنی منظم در حد توان از جمله اقداماتی هستند که میتوانند در کنترل بیماری مؤثر باشند. این استاد دانشگاه و فوق تخصص ریه عنوان کرد: آسم یک بیماری قابل کنترل است، حتی اگر درمان قطعی نداشته باشد. هدف اصلی درمان کاهش التهاب راههای هوایی و جلوگیری از حملات آسم است.
وی افزود: درمان آسم معمولاً بر چند محور استوار است؛ نخست دوری از عوامل محرک و آلرژن ها و کنترل عوامل محیطی است، دسته دوم، داروهای کنترلکننده هستند که اغلب به صورت اسپریهای استنشاقی مصرف میشوند و با کاهش التهاب مزمن راههای هوایی به کنترل طولانیمدت بیماری کمک میکنند. دسته سوم داروهای تسکیندهنده هستند که در زمان بروز حمله آسم برای باز کردن سریع راههای هوایی استفاده میشوند. در کنار این موارد، شناسایی و کنترل عوامل محرک بیماری نیز بخش مهمی از روند درمان محسوب میشود. به گفته وی، مصرف منظم داروها طبق نظر پزشک میتواند به بسیاری از بیماران کمک کند تا زندگی کاملاً طبیعی و فعال داشته باشند. دکتر «تبریزی» خاطرنشان کرد: یکی از مشکلات رایج در مدیریت آسم، خوددرمانی یا تکیه بیش از حد بر درمانهای خانگی است. برخی افراد در صورت بروز علایم به توصیههای غیرعلمی یا داروهای گیاهی بدون نظارت پزشک روی میآورند. وی تصریح کرد: این رویکرد میتواند پیامدهای جدی داشته باشد و گاهی حتی باعث بدتر شدن وضعیت بیمار شود. تأخیر در تشخیص صحیح بیماری، تشدید التهاب راههای هوایی، افزایش احتمال حملات شدید آسم و در مواردی نیاز به بستری شدن در بیمارستان از جمله عوارض احتمالی چنین اقداماتی هستند. وی» تأکید میکند: مهمترین نکته برای بیماران مبتلا به آسم، پیگیری درمان زیر نظر پزشک متخصص و پرهیز از خوددرمانی است؛ با رعایت این اصول، بیشتر بیماران میتوانند زندگی فعال و سالمی داشته باشند.