سلامت نامه
ارتباط استرس با فشار خون و بیماریهای قلبی
استرسهای طولانیمدت، علاوه بر تأثیرات روانی، میتوانند سلامت قلب و عروق را نیز تحت تأثیر قرار دهند و در صورت تداوم، زمینهساز افزایش فشار خون و بروز بیماریهای قلبی شوند.
دکتر «لیلا رازقیان جهرمی» روانپزشک درباره ارتباط استرس با فشار خون گفت: زمانی که فرد دچار استرس یا اضطراب میشود، بدن وارد حالت «آمادهباش» میشود. در این وضعیت هورمونهایی مانند آدرنالین و کورتیزول ترشح میشوند که باعث افزایش ضربان قلب و انقباض رگهای خونی میشوند و در نتیجه فشار خون به طور موقت افزایش مییابد. وی افزود: اگر این وضعیت بهطور مکرر رخ دهد و فرد در معرض استرسهای طولانیمدت قرار داشته باشد، بدن فرصت کافی برای بازگشت به حالت آرامش را پیدا نمیکند و به مرور زمان ممکن است فشار خون در سطح بالاتری باقی بماند. این روانپزشک ادامه داد: استرس مزمن، تنها بر سلامت روان اثر نمیگذارد، بلکه میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی، فشار خون بالا، اختلالات خواب و حتی سکته را افزایش دهد. علاوه بر اثر مستقیم استرس بر بدن، بسیاری از افراد هنگام مواجهه با فشارهای روانی به رفتارهای ناسالم مانند پرخوری، مصرف سیگار، کمتحرکی یا بیخوابی روی میآورند که این عوامل نیز خطر بیماریهای قلبی را بیشتر میکنند. دکتر «رازقیان» با اشاره به راهکارهای کنترل استرس در زندگی روزمره گفت: داشتن خواب منظم و کافی، انجام فعالیت بدنی مانند پیادهروی روزانه، محدود کردن مصرف کافئین و نیکوتین، تمرین تنفس عمیق و تکنیکهای آرامسازی، کاهش زمان استفاده مداوم از اخبار و شبکههای اجتماعی، حفظ ارتباط با خانواده و دوستان و برنامهریزی واقعبینانه برای کارهای روزانه از جمله روشهای ساده اما مؤثر برای مدیریت استرس هستند. وی تأکید کرد: حتی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیادهروی روزانه میتواند نقش مهمی در کاهش استرس و کمک به کنترل فشار خون داشته باشد. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، همچنین درباره نقش خواب در سلامت قلب گفت: خواب کافی یکی از عوامل مهم در تنظیم عملکرد سیستم قلبی - عروقی است. در زمان خواب، بدن فرصت بازسازی و استراحت پیدا میکند، اما کمخوابی باعث میشود سیستم عصبی در حالت تحریک باقی بماند و در نتیجه فشار خون افزایش یابد. به گفته وی، افرادی که خواب ناکافی یا بیکیفیت دارند، معمولاً بیشتر دچار اضطراب، خستگی و افزایش فشار خون میشوند و هنگامی که کمخوابی با استرس مزمن همراه شود، اثرات منفی این دو عامل میتواند تشدید شود؛ بنابراین توجه به کیفیت خواب و مدیریت استرس بخش مهمی از مراقبت از سلامت روان و قلب به شمار میرود.
چگونه با ورزش، فشار خون را کنترل کنیم؟
فشار خون بالا یکی از شایعترین مشکلات سلامت در دنیای امروز است؛ بیماری خاموشی که اگر بهموقع کنترل نشود، میتواند زمینهساز عوارض جدی قلبی و عروقی شود. در این میان، ورزش منظم به عنوان یکی از سادهترین، کمهزینهترین و در عین حال مؤثرترین راهکارهای علمی، نقش مهمی در کنترل این بیماری ایفا میکند. متخصصان تأکید دارند که انتخاب درست نوع و شدت فعالیت بدنی میتواند به بیماران کمک کند تا در کنار درمان و اصلاح سبک زندگی، فشار خون خود را بهتر مدیریت کنند. دکتر «محسن داوودی» متخصص فیزیولوژی ورزشی قلب و عروق با اشاره به نقش فعالیت بدنی در مدیریت پرفشاری خون اظهار کرد: ورزش منظم یکی از مؤثرترین روشهای غیر دارویی برای کنترل فشار خون است و میتواند با بهبود عملکرد عروق، کاهش مقاومت عروقی، کنترل وزن و کاهش استرس، به طور متوسط حدود ۵ تا ۸ میلیمتر جیوه فشار خون را کاهش دهد. وی افزود: برای افراد مبتلا به فشار خون بالا، ورزشهای هوازی با شدت متوسط مانند پیادهروی تند، دوچرخهسواری، شنا و نرمدویدن از مناسبترین گزینهها هستند. تمرینات کششی و تمرینات مقاومتی سبک نیز میتوانند در برنامه ورزشی این افراد قرار گیرند، اما باید از انجام تمرینات بسیار سنگین یا استفاده از وزنههای سنگین پرهیز شود. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره میزان فعالیت بدنی توصیهشده گفت: به طور کلی توصیه میشود افراد مبتلا به پرفشاری خون حداقل سه تا پنج روز در هفته و هر بار به مدت ۳۰ تا ۴۵ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط و با رعایت اصل افرایش بار فزاینده تدریجی تمرین انجام دهند. این زمان حتی میتواند در چند نوبت کوتاهتر در طول روز تقسیم شود.
دکتر «داوودی» با بیان این که پیادهروی یکی از سادهترین و مؤثرترین فعالیتها برای کنترل فشار خون است، تصریح کرد: پیادهروی سریع روزانه به مدت حدود ۳۰ دقیقه میتواند به طور متوسط ۳ تا ۷ میلیمتر جیوه فشار خون را کاهش دهد و در کنار رژیم غذایی مناسب و کنترل وزن، تأثیر قابل توجهی در مدیریت فشار خون داشته باشد. وی در پایان تأکید کرد: افراد مبتلا به فشار خون بالا پیش از شروع برنامه ورزشی باید از کنترل بودن فشار خون خود اطمینان حاصل کنند و در صورت نیاز توسط پزشک ارزیابی شوند. همچنین شروع ورزش باید تدریجی باشد، گرم کردن و سرد کردن بدن انجام شود و از حبس نفس هنگام تمرین خودداری شود. در صورت بروز علایمی مانند درد قفسه سینه، سرگیجه یا تنگی نفس شدید نیز باید ورزش متوقف شود و فرد به پزشک مراجعه کند.
چرا خوندماغ میشویم؟
داخل بینی با مخاط که نوعی بافت مرطوب و ظریف با تعداد زیادی عروق خونی نزدیک به سطح است، پوشیده شده و حتی آسیبهای جزیی به این بافت میتواند باعث خونریزیهایی شود که گاهی شدید هستند. این نوع خونریزیها از بینی، خوندماغ قدامی نامیده میشود که شایعترین نوع بوده و معمولاً تهدیدکننده نیستند. خوندماغهای قدامی در جلوی بینی شروع میشود، جایی که مخاط بیشتر در دسترس بوده و خون از سوراخهای بینی بیرون میریزد. این خونریزی معمولاً از تیغه بینی که دیوارهای نازک بین دو طرف بینی است، بیرون میآید. اما خونریزی عقبی بینی که نادرتر است میتواند علل جدیتری داشته باشد. این نوع خونریزی در انتهای مجرای بینی نزدیک به گلو شروع میشود. در خونریزی عقبی بینی، خون معمولاً از یک شریان بزرگتر و عمیقتر آمده و ممکن است از طریق گلو یا حفرههای بینی جریان یابد. به گزارش ایسنا، کودکان کمتر این نوع از خونریزی بینی را تجربه میکنند. در صورتی که فردی مشکلاتی نظیر فشار خون بالا یا اختلال خونریزی داشته باشد، احتمال بیشتری برای تجربه این نوع خون دماغ دارد.
شایعترین علل خونریزی بینی
آب و هوای خشک یا محیط خانه
هوای خشک میتواند باعث تَرَک خوردن پوست ظریف داخل بینی و ایجاد خونریزی شود. با تغییر فصل نیز خونریزی بینی افزایش مییابد زیرا بافت بینی هنوز با افزایش یا کاهش رطوبت در آب و هوای جدید سازگار نشده است. برای پیشگیری از این عارضه توصیه میشود که در ماههای سردتر هوای داخل خانه را گرم نگه دارید و رطوبت را در محیط خانه حفظ کنید.
سرماخوردگی و آلرژیها
عفونتها و سرماخوردگیهای رایج و سایر مشکلات تنفسی فوقانی میتواند به مخاط بینی برسد و منجر به عطسهها و خونریزیهای مکرر بینی شود. واکنشهای آلرژیک نیز میتواند اثرات مشابهی داشته باشد زیرا میتواند باعث تحریک داخل بینی و به ویژه اگر علایم در شب تشدید شود، خطر خونریزی بینی را افزایش دهد. همچنین احتقان بینی باعث عریض شدن عروق خونی و آسیبپذیرتر شدن آنها در برابر جراحتها میشود.
قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی
ممکن است فردی با مواد شیمیایی موجود در هوای آلوده یا محیط کار مواجه شود. این مواد شیمیایی میتواند باعث تحریک یا آسیب داخل بینی و در نهایت خونریزی بینی شود. دود سیگار نیز میتواند همین اثرات را داشته باشد.
داروها
برخی از داروها در توانایی خون در انعقاد، تداخل ایجاد میکنند. این داروها شامل رقیق کنندههای خون یا ضد انعقادها، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند آسپرین و ایبوپروفن هستند. هر شخصی که هر یک از این انواع داروها را مصرف کند، ممکن است در معرض خطر بالاتری از خونریزی بینی قرار بگیرد. خونریزی بینی همچنین یکی از عوارض جانبی برخی از اسپرهای بینی مانند اسپرهای حاوی استروئیدها برای درمان آلرژیهاست. هنگام استفاده از اسپرهای بینی با دقت دستورالعملهای آن را دنبال کنید تا خطر خونریزی بینی و سایر عوارض جانبی آن را کاهش دهید. در عین حال برخی از داروهای هومیوپاتی و مکملهای غذایی نیز حاوی مواد شیمیایی هستند که باعث خونریزیهای طولانی میشود.
استرسهای طولانیمدت، علاوه بر تأثیرات روانی، میتوانند سلامت قلب و عروق را نیز تحت تأثیر قرار دهند و در صورت تداوم، زمینهساز افزایش فشار خون و بروز بیماریهای قلبی شوند.
دکتر «لیلا رازقیان جهرمی» روانپزشک درباره ارتباط استرس با فشار خون گفت: زمانی که فرد دچار استرس یا اضطراب میشود، بدن وارد حالت «آمادهباش» میشود. در این وضعیت هورمونهایی مانند آدرنالین و کورتیزول ترشح میشوند که باعث افزایش ضربان قلب و انقباض رگهای خونی میشوند و در نتیجه فشار خون به طور موقت افزایش مییابد. وی افزود: اگر این وضعیت بهطور مکرر رخ دهد و فرد در معرض استرسهای طولانیمدت قرار داشته باشد، بدن فرصت کافی برای بازگشت به حالت آرامش را پیدا نمیکند و به مرور زمان ممکن است فشار خون در سطح بالاتری باقی بماند. این روانپزشک ادامه داد: استرس مزمن، تنها بر سلامت روان اثر نمیگذارد، بلکه میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی، فشار خون بالا، اختلالات خواب و حتی سکته را افزایش دهد. علاوه بر اثر مستقیم استرس بر بدن، بسیاری از افراد هنگام مواجهه با فشارهای روانی به رفتارهای ناسالم مانند پرخوری، مصرف سیگار، کمتحرکی یا بیخوابی روی میآورند که این عوامل نیز خطر بیماریهای قلبی را بیشتر میکنند. دکتر «رازقیان» با اشاره به راهکارهای کنترل استرس در زندگی روزمره گفت: داشتن خواب منظم و کافی، انجام فعالیت بدنی مانند پیادهروی روزانه، محدود کردن مصرف کافئین و نیکوتین، تمرین تنفس عمیق و تکنیکهای آرامسازی، کاهش زمان استفاده مداوم از اخبار و شبکههای اجتماعی، حفظ ارتباط با خانواده و دوستان و برنامهریزی واقعبینانه برای کارهای روزانه از جمله روشهای ساده اما مؤثر برای مدیریت استرس هستند. وی تأکید کرد: حتی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیادهروی روزانه میتواند نقش مهمی در کاهش استرس و کمک به کنترل فشار خون داشته باشد. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، همچنین درباره نقش خواب در سلامت قلب گفت: خواب کافی یکی از عوامل مهم در تنظیم عملکرد سیستم قلبی - عروقی است. در زمان خواب، بدن فرصت بازسازی و استراحت پیدا میکند، اما کمخوابی باعث میشود سیستم عصبی در حالت تحریک باقی بماند و در نتیجه فشار خون افزایش یابد. به گفته وی، افرادی که خواب ناکافی یا بیکیفیت دارند، معمولاً بیشتر دچار اضطراب، خستگی و افزایش فشار خون میشوند و هنگامی که کمخوابی با استرس مزمن همراه شود، اثرات منفی این دو عامل میتواند تشدید شود؛ بنابراین توجه به کیفیت خواب و مدیریت استرس بخش مهمی از مراقبت از سلامت روان و قلب به شمار میرود.
چگونه با ورزش، فشار خون را کنترل کنیم؟
فشار خون بالا یکی از شایعترین مشکلات سلامت در دنیای امروز است؛ بیماری خاموشی که اگر بهموقع کنترل نشود، میتواند زمینهساز عوارض جدی قلبی و عروقی شود. در این میان، ورزش منظم به عنوان یکی از سادهترین، کمهزینهترین و در عین حال مؤثرترین راهکارهای علمی، نقش مهمی در کنترل این بیماری ایفا میکند. متخصصان تأکید دارند که انتخاب درست نوع و شدت فعالیت بدنی میتواند به بیماران کمک کند تا در کنار درمان و اصلاح سبک زندگی، فشار خون خود را بهتر مدیریت کنند. دکتر «محسن داوودی» متخصص فیزیولوژی ورزشی قلب و عروق با اشاره به نقش فعالیت بدنی در مدیریت پرفشاری خون اظهار کرد: ورزش منظم یکی از مؤثرترین روشهای غیر دارویی برای کنترل فشار خون است و میتواند با بهبود عملکرد عروق، کاهش مقاومت عروقی، کنترل وزن و کاهش استرس، به طور متوسط حدود ۵ تا ۸ میلیمتر جیوه فشار خون را کاهش دهد. وی افزود: برای افراد مبتلا به فشار خون بالا، ورزشهای هوازی با شدت متوسط مانند پیادهروی تند، دوچرخهسواری، شنا و نرمدویدن از مناسبترین گزینهها هستند. تمرینات کششی و تمرینات مقاومتی سبک نیز میتوانند در برنامه ورزشی این افراد قرار گیرند، اما باید از انجام تمرینات بسیار سنگین یا استفاده از وزنههای سنگین پرهیز شود. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره میزان فعالیت بدنی توصیهشده گفت: به طور کلی توصیه میشود افراد مبتلا به پرفشاری خون حداقل سه تا پنج روز در هفته و هر بار به مدت ۳۰ تا ۴۵ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط و با رعایت اصل افرایش بار فزاینده تدریجی تمرین انجام دهند. این زمان حتی میتواند در چند نوبت کوتاهتر در طول روز تقسیم شود.
دکتر «داوودی» با بیان این که پیادهروی یکی از سادهترین و مؤثرترین فعالیتها برای کنترل فشار خون است، تصریح کرد: پیادهروی سریع روزانه به مدت حدود ۳۰ دقیقه میتواند به طور متوسط ۳ تا ۷ میلیمتر جیوه فشار خون را کاهش دهد و در کنار رژیم غذایی مناسب و کنترل وزن، تأثیر قابل توجهی در مدیریت فشار خون داشته باشد. وی در پایان تأکید کرد: افراد مبتلا به فشار خون بالا پیش از شروع برنامه ورزشی باید از کنترل بودن فشار خون خود اطمینان حاصل کنند و در صورت نیاز توسط پزشک ارزیابی شوند. همچنین شروع ورزش باید تدریجی باشد، گرم کردن و سرد کردن بدن انجام شود و از حبس نفس هنگام تمرین خودداری شود. در صورت بروز علایمی مانند درد قفسه سینه، سرگیجه یا تنگی نفس شدید نیز باید ورزش متوقف شود و فرد به پزشک مراجعه کند.
چرا خوندماغ میشویم؟
داخل بینی با مخاط که نوعی بافت مرطوب و ظریف با تعداد زیادی عروق خونی نزدیک به سطح است، پوشیده شده و حتی آسیبهای جزیی به این بافت میتواند باعث خونریزیهایی شود که گاهی شدید هستند. این نوع خونریزیها از بینی، خوندماغ قدامی نامیده میشود که شایعترین نوع بوده و معمولاً تهدیدکننده نیستند. خوندماغهای قدامی در جلوی بینی شروع میشود، جایی که مخاط بیشتر در دسترس بوده و خون از سوراخهای بینی بیرون میریزد. این خونریزی معمولاً از تیغه بینی که دیوارهای نازک بین دو طرف بینی است، بیرون میآید. اما خونریزی عقبی بینی که نادرتر است میتواند علل جدیتری داشته باشد. این نوع خونریزی در انتهای مجرای بینی نزدیک به گلو شروع میشود. در خونریزی عقبی بینی، خون معمولاً از یک شریان بزرگتر و عمیقتر آمده و ممکن است از طریق گلو یا حفرههای بینی جریان یابد. به گزارش ایسنا، کودکان کمتر این نوع از خونریزی بینی را تجربه میکنند. در صورتی که فردی مشکلاتی نظیر فشار خون بالا یا اختلال خونریزی داشته باشد، احتمال بیشتری برای تجربه این نوع خون دماغ دارد.
شایعترین علل خونریزی بینی
آب و هوای خشک یا محیط خانه
هوای خشک میتواند باعث تَرَک خوردن پوست ظریف داخل بینی و ایجاد خونریزی شود. با تغییر فصل نیز خونریزی بینی افزایش مییابد زیرا بافت بینی هنوز با افزایش یا کاهش رطوبت در آب و هوای جدید سازگار نشده است. برای پیشگیری از این عارضه توصیه میشود که در ماههای سردتر هوای داخل خانه را گرم نگه دارید و رطوبت را در محیط خانه حفظ کنید.
سرماخوردگی و آلرژیها
عفونتها و سرماخوردگیهای رایج و سایر مشکلات تنفسی فوقانی میتواند به مخاط بینی برسد و منجر به عطسهها و خونریزیهای مکرر بینی شود. واکنشهای آلرژیک نیز میتواند اثرات مشابهی داشته باشد زیرا میتواند باعث تحریک داخل بینی و به ویژه اگر علایم در شب تشدید شود، خطر خونریزی بینی را افزایش دهد. همچنین احتقان بینی باعث عریض شدن عروق خونی و آسیبپذیرتر شدن آنها در برابر جراحتها میشود.
قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی
ممکن است فردی با مواد شیمیایی موجود در هوای آلوده یا محیط کار مواجه شود. این مواد شیمیایی میتواند باعث تحریک یا آسیب داخل بینی و در نهایت خونریزی بینی شود. دود سیگار نیز میتواند همین اثرات را داشته باشد.
داروها
برخی از داروها در توانایی خون در انعقاد، تداخل ایجاد میکنند. این داروها شامل رقیق کنندههای خون یا ضد انعقادها، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند آسپرین و ایبوپروفن هستند. هر شخصی که هر یک از این انواع داروها را مصرف کند، ممکن است در معرض خطر بالاتری از خونریزی بینی قرار بگیرد. خونریزی بینی همچنین یکی از عوارض جانبی برخی از اسپرهای بینی مانند اسپرهای حاوی استروئیدها برای درمان آلرژیهاست. هنگام استفاده از اسپرهای بینی با دقت دستورالعملهای آن را دنبال کنید تا خطر خونریزی بینی و سایر عوارض جانبی آن را کاهش دهید. در عین حال برخی از داروهای هومیوپاتی و مکملهای غذایی نیز حاوی مواد شیمیایی هستند که باعث خونریزیهای طولانی میشود.