نامش را شاید برخی افراد شنیده باشند؛ آمپول‌هایی که گفته می‌شود بدون رژیم غذایی و ورزش باعث کاهش وزن می‌شوند. اما واقعیت این داروها چیست؟ آیا واقعاً راهی ساده و بی‌دردسر برای رسیدن به تناسب اندام هستند؟ دکتر «عاطفه گل‌حسنی» متخصص بیماری‌های داخلی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، با تشریح نحوه عملکرد این داروها و موارد مصرف صحیح آن ها تأکید می‌کند که استفاده از این داروها بدون ارزیابی و نظارت پزشک می‌تواند سلامت افراد را به خطر بیندازد. وی با اشاره به افزایش تبلیغات درباره آمپول‌های لاغری گفت: داروی «اسپارتینا» حاوی «تیرزپاتاید» است؛ دارویی که با اثر بر گیرنده‌های دو هورمون طبیعی GIP و GLP-1 عمل می‌کند. این دارو با کاهش اشتها، افزایش احساس سیری و کند کردن تخلیه معده به کاهش دریافت کالری و در نتیجه کاهش وزن کمک می‌کند. وی افزود: این گروه از داروها ابتدا برای درمان دیابت نوع 2 توسعه یافتند، اما امروزه در افراد واجد شرایط برای درمان چاقی نیز کاربرد دارند و مصرف آن ها برای همه افراد مناسب نیست. این متخصص بیماری‌های داخلی درباره موارد تجویز این داروها توضیح داد: بر اساس راهنماهای علمی، این داروها معمولاً برای افرادی توصیه می‌شوند که شاخص توده بدنی (BMI)آن ها ۳۰ یا بیشتر است، یا BMI بالاتر از ۲۷ دارند و همزمان به بیماری‌های مرتبط با اضافه وزن مانند دیابت نوع دو، فشار خون بالا، اختلالات چربی خون، آپنه خواب یا بیماری‌های قلبی - ‌عروقی مبتلا هستند. دکتر «گل‌حسنی» تأکید کرد: بسیاری از افراد برای کاهش چند کیلوگرم وزن یا دستیابی به اهداف زیبایی به سراغ این داروها می‌روند، در حالی که این داروها برای چنین مواردی طراحی نشده‌اند و مصرف غیرضروری آن ها می‌تواند فرد را در معرض عوارض ناخواسته قرار دهد. وی درباره عوارض احتمالی این داروها گفت: شایع‌ترین عوارض، شامل تهوع، استفراغ، احساس پری معده، یبوست یا اسهال و کاهش اشتهاست؛ در برخی موارد نیز ممکن است عوارض مهم‌تری مانند التهاب لوزالمعده(پانکراتیت)، بیماری‌های کیسه صفرا، کم‌آبی بدن و اختلال عملکرد کلیه رخ دهد. همچنین مطالعات جدید نشان داده‌اند که بخشی از کاهش وزن حاصل از این داروها ممکن است ناشی از کاهش توده بدون چربی یا توده عضلانی بدن باشد، به همین دلیل رعایت رژیم غذایی متعادل، دریافت کافی پروتئین و انجام منظم فعالیت بدنی، به‌ویژه تمرینات مقاومتی، در طول درمان اهمیت ویژه‌ای دارد. دکتر «گل‌حسنی» همچنین درباره مصرف خودسرانه این داروها هشدار داد و اظهار کرد: تهیه آمپول‌های لاغری از بازار غیررسمی یا فضای مجازی می‌تواند بسیار خطرناک باشد، زیرا احتمال وجود فرآورده‌های تقلبی، نگهداری نامناسب یا دُزهای نامشخص وجود دارد. وی با اشاره به سایر داروهای مورد استفاده در درمان چاقی افزود: داروهای دیگری مانند سماگلوتاید و لیراگلوتاید نیز برای درمان چاقی و کنترل دیابت استفاده می‌شوند، اما انتخاب داروی مناسب باید بر اساس شرایط هر فرد و تحت نظر پزشک انجام شود. 
​​​​​​​
دکتر «گل‌حسنی» ادامه داد: از موارد مهم منع مصرف این داروها می‌توان به سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید (MTC)و همچنین سندرم نئوپلازی غدد درون‌ریز متعدد نوع ۲ (MEN2)اشاره کرد. همچنین این داروها در دوران بارداری و در برخی بیماران مبتلا به بیماری‌های شدید گوارشی، از جمله گاستروپارزی، معمولاً توصیه نمی‌شوند و تصمیم‌گیری درباره مصرف آن ها باید توسط پزشک انجام شود. این متخصص بیماری‌های داخلی توصیه کرد: افرادی که قصد استفاده از این داروها را دارند، پیش از شروع درمان حتماً توسط پزشک ارزیابی شوند، سابقه بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی آن ها بررسی شود و درمان با دُزهای پایین و طبق برنامه افزایش تدریجی دُز آغاز شود. دکتر «گل‌حسنی» خاطرنشان کرد: این داروها برای برخی بیماران می‌توانند ابزار مؤثری در مدیریت چاقی باشند، اما هیچ دارویی جایگزین اصلاح سبک زندگی نیست. رعایت رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم و پیگیری پزشکی همچنان مهم‌ترین ارکان کاهش وزن پایدار و حفظ سلامت محسوب می‌شوند.