​​​​​​​
انتخاب غذاهای سالم، بخش مهمی از تغذیه مناسب است، اما اگر فرایند هضم و جذب به‌درستی انجام نشود، ممکن است بدن نتواند از ویتامین‌ها، مواد معدنی و دیگر ترکیبات مفید غذا به‌طور کامل بهره‌مند شود. جذب مواد مغذی، فرایندی است که طی آن، مواد حاصل از هضم غذا از دیواره روده عبور می‌کنند و وارد جریان خون می‌شوند تا در رشد، ترمیم، تولید انرژی و سایر عملکردهای حیاتی بدن به کار روند. هضم و جذب به هم وابسته‌اند، اما یکسان نیستند؛ در هضم، غذا به اجزای کوچک‌تر تجزیه می‌شود و در جذب، این اجزا برای استفاده بدن وارد گردش خون می‌شوند. بخش عمده جذب مواد مغذی در روده باریک انجام می‌شود. در این میان، معده، پانکراس، کبد، صفرا و دیواره روده، هر یک در آماده‌سازی غذا و ممکن شدن جذب نقش دارند. اگر هر یک از این بخش‌ها به‌خوبی عمل نکنند، جذب مواد مغذی ممکن است کاهش یابد. بدن برای انجام بسیاری از فعالیت‌های ضروری خود به مواد مغذی جذب‌شده نیاز دارد. تولید انرژی، عملکرد طبیعی سیستم ایمنی، سلامت استخوان‌ها، عملکرد شناختی، ترمیم بافت‌ها، سوخت‌وساز و سلامت پوست، مو و ناخن‌ها از جمله مواردی هستند که به این فرایند وابسته‌اند، به همین دلیل، اگر جذب مواد مغذی در طول زمان کمتر از حد مطلوب باشد، ممکن است برخی کمبودهای تغذیه‌ای ایجاد شود؛ حتی در افرادی که به‌طور کلی از رژیم غذایی مناسبی پیروی می‌کنند.

چه عواملی بر جذب مواد مغذی اثر می‌گذارند؟
به نقل از دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، جذب مواد مغذی تنها به آن چه می‌خوریم وابسته نیست؛ فعالیت آنزیم‌های گوارشی، میزان اسید معده، سلامت دیواره روده، ترکیب میکروبیوم روده، افزایش سن، مصرف برخی داروها و روش آماده‌سازی غذا همگی می‌توانند بر این فرایند اثر بگذارند؛ همچنین نحوه ترکیب مواد غذایی اهمیت دارد؛ برای مثال، ویتامین C ممکن است به جذب آهن غیرهِم کمک کند و ویتامین‌های A، D، E و K معمولاً همراه با چربی غذایی بهتر جذب می‌شوند. در مقابل، برخی ترکیبات مانند فیتات‌ها یا مصرف همزمان بعضی مواد، در برخی شرایط ممکن است دسترسی بدن به مواد مغذی را کاهش دهند.

سوءجذب چیست و چه نشانه‌هایی دارد؟
سوءجذب به وضعیتی گفته می‌شود که در آن بدن نمی‌تواند یک یا چند ماده مغذی را به اندازه کافی از غذا جذب کند. این وضعیت ممکن است با برخی اختلالات گوارشی، کاهش اسید معده، ناکافی بودن آنزیم‌های گوارشی، تغییرات میکروبیوم روده، مصرف برخی داروها، افزایش سن یا بعضی جراحی‌های گوارشی مرتبط باشد. نشانه‌های احتمالی سوءجذب در افراد مختلف متفاوت است، اما ممکن است شامل اسهال مداوم، نفخ، گاز زیاد، ناراحتی شکمی، مدفوع چرب، کاهش وزن ناخواسته، خستگی، ضعف، شکنندگی ناخن‌ها، نازک شدن مو، خشکی پوست، گرفتگی عضلات یا گزگز اندام‌ها باشد. از آن جا که این علایم اختصاصی نیستند، در صورت تداوم یا نامشخص بودن علت آن‌ها، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.

چگونه می‌توان از جذب بهتر مواد مغذی حمایت کرد؟
حمایت از جذب مواد مغذی معمولاً به مجموعه‌ای از عادت‌های غذایی و سبک زندگی مربوط است و می‌تواند به حفظ عملکرد طبیعی دستگاه گوارش کمک کند. مصرف یک رژیم غذایی متنوع و مبتنی بر غذاهای کامل، خوب جویدن غذا و آرام‌تر غذا خوردن، از جمله این عادت‌هاست. همچنین استفاده از چربی‌های سالم در کنار منابع ویتامین‌های محلول در چربی، ترکیب منابع گیاهی آهن با غذاهای حاوی ویتامین C، مصرف منابع حاوی فیبر پری‌بیوتیک، نوشیدن آب کافی، فعالیت بدنی منظم، مدیریت استرس و توجه به روش پخت غذا از جمله اقداماتی هستند که ممکن است به استفاده بهتر بدن از مواد مغذی کمک کنند. اگر فردی داروهایی مصرف می‌کند که ممکن است بر جذب مواد مغذی اثر بگذارند، بهتر است بدون نظر پزشک مصرف آن‌ها را قطع نکند یا تغییر ندهد و در صورت نیاز، درباره وضعیت تغذیه‌ای خود با پزشک مشورت کند.

در چه مواردی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت وجود علایمی مانند اسهال مزمن، کاهش وزن بی‌دلیل، نفخ یا درد شکم مداوم، مدفوع چرب، خستگی پایدار یا کمبودهای تغذیه‌ای مکرر، توصیه می‌شود برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه شود؛ این علایم ممکن است با یک مشکل زمینه‌ای در دستگاه گوارش یا جذب مواد مغذی مرتبط باشند. بهره‌مندی از یک رژیم غذایی سالم، زمانی کامل‌تر می‌شود که بدن بتواند مواد مغذی را نیز به‌خوبی هضم و جذب کند. توجه به سلامت دستگاه گوارش و رعایت برخی اصول ساده در تغذیه و سبک زندگی، می‌تواند در این زمینه کمک‌کننده باشد.