سلامت نامه
نویسنده:
مترجم:
راهکارهای درمان و کنترل شپش سر
برخلاف تصور رایج، ابتلا به شپش سر، ارتباطی با وضعیت اقتصادی - اجتماعی یا میزان تمیزی فرد ندارد و ممکن است در هر قشری از جامعه مشاهده شود
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، با اشاره به افزایش احتمال بروز پدیکولوزیس(شپش سر) همزمان با فصل پاییز و بازگشایی مدارس، بر شناسایی به‌موقع، درمان صحیح و رعایت اصول پیشگیری برای کنترل این بیماری تأکید کرد. «فضل‌ا... پسندیده» اظهار کرد: شپش سر یکی از مشکلات شایع بهداشتی در محیط‌های تجمعی، به‌ویژه مدارس است و برخلاف تصور رایج، ابتلا به آن ارتباطی با وضعیت اقتصادی - اجتماعی یا میزان تمیزی فرد ندارد و ممکن است در هر قشری از جامعه مشاهده شود. وی افزود: عامل ایجادکننده شپش سر، حشره‌ای خون‌خوار و بدون بال به نام Pediculus humanus capitis است که حدود ۲ تا ۳ میلی‌متر طول دارد و با شش پا و چنگال‌های قلاب‌مانند خود به ساقه مو می‌چسبد؛ این انگل توانایی پرواز، جهش یا شنا ندارد و عمدتاً از طریق خزیدن جابه‌جا می‌شود. «پسندیده» تماس مستقیم سر با سر را شایع‌ترین راه انتقال دانست و گفت: بازی کودکان، در آغوش گرفتن و تماس نزدیک و طولانی می‌تواند موجب انتقال شپش شود. انتقال غیرمستقیم نیز اگرچه کمتر شایع است، از طریق استفاده مشترک از کلاه، شال‌گردن، مقنعه، بالش، ملحفه، برس و کش مو امکان‌پذیر است. وی درباره چرخه زندگی این انگل توضیح داد: شپش ماده تخم‌های خود یا «رشک» را با ماده‌ای چسبنده و مقاوم، در فاصله کمتر از ۶ میلی‌متری پوست سر روی ساقه مو می‌چسباند. رشک‌ها معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز باز می‌شوند و نمف‌ها پس از طی مراحل رشد، طی ۹ تا ۱۲ روز به شپش بالغ تبدیل می‌شوند. شپش بالغ نیز بدون دسترسی به خون انسان معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت از بین می‌رود. وی خارش پوست سر، به‌ویژه در نواحی پشت گوش و پس سر، احساس قلقلک یا حرکت در لابه‌لای موها و مشاهده دانه‌های سفید یا خاکستری مایل به نقره‌ای روی ساقه مو را از علایم شایع آلودگی عنوان کرد. «پسندیده» ادامه داد: رشک، برخلاف شوره سر به‌راحتی از مو جدا نمی‌شود و به ساقه مو محکم چسبیده است؛ همچنین خاراندن مداوم می‌تواند موجب ایجاد ضایعات اگزمایی و زخم‌های پوستی و در مواردی عفونت‌های باکتریایی ثانویه مانند زردزخم شود. رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر ضرورت درمان صحیح اظهار کرد: یکی از روش‌های درمانی، استفاده از لوسیون یا شامپوی پرمترین یک درصد است. در این روش، ابتدا موها با شامپوی معمولی و بدون نرم‌کننده شسته و با حوله خشک می‌شوند، سپس فرآورده به تمام موها و پوست سر، به‌ویژه پشت گوش‌ها و ناحیه گردن، مالیده و پس از ۱۰ دقیقه به‌طور کامل آبکشی می‌شود. وی تأکید کرد: درمان باید ۷ تا ۱۰ روز بعد تکرار شود، زیرا هیچ پدیکولوسیدی تخم‌ها را به‌طور کامل از بین نمی‌برد و تکرار درمان برای از بین بردن نوزادان تازه متولدشده پیش از رسیدن به مرحله بلوغ ضروری است. وی شانه‌زدن مکانیکی با شانه دندانه‌ریز را نیز از اقدامات مؤثر برای خارج کردن رشک‌ها دانست و افزود: استفاده از شانه‌های مخصوص با دندانه‌های فلزی متراکم می‌تواند به جدا کردن رشک‌ها کمک کند و استفاده از سرکه رقیق‌شده یا نرم‌کننده نیز شانه‌زدن را آسان‌تر می‌کند. «پسندیده» با اشاره به اقدامات محیطی برای کنترل شپش گفت: لباس‌ها، ملحفه‌ها و کلاه‌های مورد استفاده طی ۴۸ ساعت گذشته باید با آب داغ، حداقل ۶۰ درجه سانتی‌گراد، شسته و با حرارت بالا خشک شوند. وسایلی که امکان شست‌وشوی آن ها وجود ندارد نیز می‌توانند به مدت دو هفته در کیسه پلاستیکی دربسته قرار گیرند. وی افزود: شانه و برس‌ها باید به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه در آب جوش قرار داده شوند. «پسندیده» با هشدار نسبت به استفاده از مواد خطرناک برای درمان شپش تصریح کرد: استفاده از نفت، گازوئیل، حشره‌کش‌های کشاورزی یا خانگی به دلیل خطر مسمومیت و آسیب‌های پوستی و عصبی به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. وی در پایان بر ضرورت بررسی اعضای خانواده و افراد در تماس نزدیک با فرد مبتلا تأکید کرد و گفت: افراد دارای آلودگی باید پس از تأیید ابتلا، به‌صورت همزمان تحت درمان قرار گیرند. «پسندیده» همچنین بر نقش مدارس و مربیان بهداشت در شناسایی و کنترل موارد ابتلا تأکید کرد و افزود: بررسی‌های دوره‌ای موی دانش‌آموزان، شناسایی به‌موقع موارد و پیگیری روند درمان می‌تواند در کنترل و پیشگیری از گسترش شپش سر در محیط‌های آموزشی مؤثر باشد. وی خاطرنشان کرد: در تمام مراحل شناسایی و درمان، حفظ کرامت و محرمانگی دانش‌آموزان و پرهیز از انگ‌زنی ضروری است و فرایند درمان باید با رعایت اصول بهداشتی و حفظ شأن دانش‌آموز انجام شود.
چند نکته درباره سلامت دهان و دندان سالمندان
سالم بودن دهان و دندان در بسیاری از جنبه‌های مهم زندگی سالمندان نظیر روابط اجتماعی، نحوه صحبت کردن، ظاهر و توانایی غذا خوردن آن ها نقش دارد
یک کارشناس سلامت دهان و دندان گفت: بهداشت دهان و دندان، یکی از مهم‌ترین موضوعات مرتبط با سلامت عمومی بدن در سالمندان است که تأثیر مستقیمی روی جسم و روان آنان می‌گذارد. دکتر «بهناز ولی‌زاده» افزود: افزایش سن و بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند سلامت و عملکرد دهان را تحت تأثیر قرار دهد. به گفته وی، سالم بودن دهان و دندان در بسیاری از جنبه‌های مهم زندگی سالمندان نظیر روابط اجتماعی، نحوه صحبت کردن، ظاهر و توانایی غذا خوردن آن ها نقش دارد. دکتر «ولی زاده» تأکید کرد: تغییرات بیولوژیکی ناشی از افزایش سن به عنوان بیماری تلقی نمی‌شوند، اما باعث ایجاد محدودیت‌هایی در عملکرد اندام‌ها و بافت‌های بدن می‌شود. وی کاهش تعداد دندان‌ها یا خراب شدن آن ها را یکی از این تغییرات برشمرد و گفت: این تغییر با قدرت جویدن، نوع غذای انتخابی توسط سالمندان و درنتیجه کمبودهای غذایی و سوءتغذیه ارتباط دارد .دکتر «ولی‌زاده» خاطرنشان کرد: برطرف شدن مشکلات دندانی، علاوه بر کمک به بهبود وضعیت جسمانی به برقراری ارتباط بهتر با اطرافیان نیز کمک می‌کند. کارشناس سلامت دهان و دندان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به سالمندان توصیه کرد که سالی یک بار برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنند حتی اگر مشکلات دهان و دندان ندارند .به گفته وی، سالمندان باید روزی یک بار با استفاده از نخ دندان سطوح بین دندانی را تمیز کنند و سپس مسواک بزنند. وی تأکید کرد: در صورتی که سالمندان، دندانی در دهان خود ندارد نیز باید برای جلوگیری از عفونت لثه بهداشت دهان را رعایت و هرچه سریع‌تر برای گذاشتن دندان مصنوعی اقدام کنند. دکتر «ولی زاده» یادآور شد: اگر دندان مصنوعی تمیز نشود ممکن است باعث ایجاد عفونت‌های مختلف در محیط دهان شود. دندان‌های مصنوعی نیز مانند دندان‌های طبیعی، نیازمند مسواک زدن و مراقبت هستند. وی خاطرنشان کرد: اغلب سالمندان به دلیل مصرف برخی از داروهای خاص یا بیماری‌های زمینه‌ای، دچار خشکی دهان می‌شوند؛ این خشکی دهان سبب گسترش باکتری‌ها در دهان و در نتیجه ابتلا به بیماری‌های مختلف در دهان می‌شود. به گفته وی، اگر سالمندی به خشکی دهان دچار شود، این مسئله را باید با دندانپزشک درمیان بگذارد؛ در این مواقع دندانپزشکان با توصیه‌های کاربردی یا تجویز داروی مناسب مشکل را برطرف می‌کنند. دکتر «ولی زاده» در خاتمه سخنان خود با اشاره به این که بیماری‌های دهان و دندان قابل پیشگیری هستند، تأکید کرد: هر زخمی در ناحیه دهان باید جدی گرفته شود و فرد برای پیگیری موضوع حتماً باید به دندانپزشک مراجعه کند.
برخلاف تصور رایج، ابتلا به شپش سر، ارتباطی با وضعیت اقتصادی - اجتماعی یا میزان تمیزی فرد ندارد و ممکن است در هر قشری از جامعه مشاهده شود
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، با اشاره به افزایش احتمال بروز پدیکولوزیس(شپش سر) همزمان با فصل پاییز و بازگشایی مدارس، بر شناسایی به‌موقع، درمان صحیح و رعایت اصول پیشگیری برای کنترل این بیماری تأکید کرد. «فضل‌ا... پسندیده» اظهار کرد: شپش سر یکی از مشکلات شایع بهداشتی در محیط‌های تجمعی، به‌ویژه مدارس است و برخلاف تصور رایج، ابتلا به آن ارتباطی با وضعیت اقتصادی - اجتماعی یا میزان تمیزی فرد ندارد و ممکن است در هر قشری از جامعه مشاهده شود. وی افزود: عامل ایجادکننده شپش سر، حشره‌ای خون‌خوار و بدون بال به نام Pediculus humanus capitis است که حدود ۲ تا ۳ میلی‌متر طول دارد و با شش پا و چنگال‌های قلاب‌مانند خود به ساقه مو می‌چسبد؛ این انگل توانایی پرواز، جهش یا شنا ندارد و عمدتاً از طریق خزیدن جابه‌جا می‌شود. «پسندیده» تماس مستقیم سر با سر را شایع‌ترین راه انتقال دانست و گفت: بازی کودکان، در آغوش گرفتن و تماس نزدیک و طولانی می‌تواند موجب انتقال شپش شود. انتقال غیرمستقیم نیز اگرچه کمتر شایع است، از طریق استفاده مشترک از کلاه، شال‌گردن، مقنعه، بالش، ملحفه، برس و کش مو امکان‌پذیر است. وی درباره چرخه زندگی این انگل توضیح داد: شپش ماده تخم‌های خود یا «رشک» را با ماده‌ای چسبنده و مقاوم، در فاصله کمتر از ۶ میلی‌متری پوست سر روی ساقه مو می‌چسباند. رشک‌ها معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز باز می‌شوند و نمف‌ها پس از طی مراحل رشد، طی ۹ تا ۱۲ روز به شپش بالغ تبدیل می‌شوند. شپش بالغ نیز بدون دسترسی به خون انسان معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت از بین می‌رود. وی خارش پوست سر، به‌ویژه در نواحی پشت گوش و پس سر، احساس قلقلک یا حرکت در لابه‌لای موها و مشاهده دانه‌های سفید یا خاکستری مایل به نقره‌ای روی ساقه مو را از علایم شایع آلودگی عنوان کرد. «پسندیده» ادامه داد: رشک، برخلاف شوره سر به‌راحتی از مو جدا نمی‌شود و به ساقه مو محکم چسبیده است؛ همچنین خاراندن مداوم می‌تواند موجب ایجاد ضایعات اگزمایی و زخم‌های پوستی و در مواردی عفونت‌های باکتریایی ثانویه مانند زردزخم شود. رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر ضرورت درمان صحیح اظهار کرد: یکی از روش‌های درمانی، استفاده از لوسیون یا شامپوی پرمترین یک درصد است. در این روش، ابتدا موها با شامپوی معمولی و بدون نرم‌کننده شسته و با حوله خشک می‌شوند، سپس فرآورده به تمام موها و پوست سر، به‌ویژه پشت گوش‌ها و ناحیه گردن، مالیده و پس از ۱۰ دقیقه به‌طور کامل آبکشی می‌شود. وی تأکید کرد: درمان باید ۷ تا ۱۰ روز بعد تکرار شود، زیرا هیچ پدیکولوسیدی تخم‌ها را به‌طور کامل از بین نمی‌برد و تکرار درمان برای از بین بردن نوزادان تازه متولدشده پیش از رسیدن به مرحله بلوغ ضروری است. وی شانه‌زدن مکانیکی با شانه دندانه‌ریز را نیز از اقدامات مؤثر برای خارج کردن رشک‌ها دانست و افزود: استفاده از شانه‌های مخصوص با دندانه‌های فلزی متراکم می‌تواند به جدا کردن رشک‌ها کمک کند و استفاده از سرکه رقیق‌شده یا نرم‌کننده نیز شانه‌زدن را آسان‌تر می‌کند. «پسندیده» با اشاره به اقدامات محیطی برای کنترل شپش گفت: لباس‌ها، ملحفه‌ها و کلاه‌های مورد استفاده طی ۴۸ ساعت گذشته باید با آب داغ، حداقل ۶۰ درجه سانتی‌گراد، شسته و با حرارت بالا خشک شوند. وسایلی که امکان شست‌وشوی آن ها وجود ندارد نیز می‌توانند به مدت دو هفته در کیسه پلاستیکی دربسته قرار گیرند. وی افزود: شانه و برس‌ها باید به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه در آب جوش قرار داده شوند. «پسندیده» با هشدار نسبت به استفاده از مواد خطرناک برای درمان شپش تصریح کرد: استفاده از نفت، گازوئیل، حشره‌کش‌های کشاورزی یا خانگی به دلیل خطر مسمومیت و آسیب‌های پوستی و عصبی به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. وی در پایان بر ضرورت بررسی اعضای خانواده و افراد در تماس نزدیک با فرد مبتلا تأکید کرد و گفت: افراد دارای آلودگی باید پس از تأیید ابتلا، به‌صورت همزمان تحت درمان قرار گیرند. «پسندیده» همچنین بر نقش مدارس و مربیان بهداشت در شناسایی و کنترل موارد ابتلا تأکید کرد و افزود: بررسی‌های دوره‌ای موی دانش‌آموزان، شناسایی به‌موقع موارد و پیگیری روند درمان می‌تواند در کنترل و پیشگیری از گسترش شپش سر در محیط‌های آموزشی مؤثر باشد. وی خاطرنشان کرد: در تمام مراحل شناسایی و درمان، حفظ کرامت و محرمانگی دانش‌آموزان و پرهیز از انگ‌زنی ضروری است و فرایند درمان باید با رعایت اصول بهداشتی و حفظ شأن دانش‌آموز انجام شود.
چند نکته درباره سلامت دهان و دندان سالمندان
سالم بودن دهان و دندان در بسیاری از جنبه‌های مهم زندگی سالمندان نظیر روابط اجتماعی، نحوه صحبت کردن، ظاهر و توانایی غذا خوردن آن ها نقش دارد
یک کارشناس سلامت دهان و دندان گفت: بهداشت دهان و دندان، یکی از مهم‌ترین موضوعات مرتبط با سلامت عمومی بدن در سالمندان است که تأثیر مستقیمی روی جسم و روان آنان می‌گذارد. دکتر «بهناز ولی‌زاده» افزود: افزایش سن و بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند سلامت و عملکرد دهان را تحت تأثیر قرار دهد. به گفته وی، سالم بودن دهان و دندان در بسیاری از جنبه‌های مهم زندگی سالمندان نظیر روابط اجتماعی، نحوه صحبت کردن، ظاهر و توانایی غذا خوردن آن ها نقش دارد. دکتر «ولی زاده» تأکید کرد: تغییرات بیولوژیکی ناشی از افزایش سن به عنوان بیماری تلقی نمی‌شوند، اما باعث ایجاد محدودیت‌هایی در عملکرد اندام‌ها و بافت‌های بدن می‌شود. وی کاهش تعداد دندان‌ها یا خراب شدن آن ها را یکی از این تغییرات برشمرد و گفت: این تغییر با قدرت جویدن، نوع غذای انتخابی توسط سالمندان و درنتیجه کمبودهای غذایی و سوءتغذیه ارتباط دارد .دکتر «ولی‌زاده» خاطرنشان کرد: برطرف شدن مشکلات دندانی، علاوه بر کمک به بهبود وضعیت جسمانی به برقراری ارتباط بهتر با اطرافیان نیز کمک می‌کند. کارشناس سلامت دهان و دندان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به سالمندان توصیه کرد که سالی یک بار برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنند حتی اگر مشکلات دهان و دندان ندارند .به گفته وی، سالمندان باید روزی یک بار با استفاده از نخ دندان سطوح بین دندانی را تمیز کنند و سپس مسواک بزنند. وی تأکید کرد: در صورتی که سالمندان، دندانی در دهان خود ندارد نیز باید برای جلوگیری از عفونت لثه بهداشت دهان را رعایت و هرچه سریع‌تر برای گذاشتن دندان مصنوعی اقدام کنند. دکتر «ولی زاده» یادآور شد: اگر دندان مصنوعی تمیز نشود ممکن است باعث ایجاد عفونت‌های مختلف در محیط دهان شود. دندان‌های مصنوعی نیز مانند دندان‌های طبیعی، نیازمند مسواک زدن و مراقبت هستند. وی خاطرنشان کرد: اغلب سالمندان به دلیل مصرف برخی از داروهای خاص یا بیماری‌های زمینه‌ای، دچار خشکی دهان می‌شوند؛ این خشکی دهان سبب گسترش باکتری‌ها در دهان و در نتیجه ابتلا به بیماری‌های مختلف در دهان می‌شود. به گفته وی، اگر سالمندی به خشکی دهان دچار شود، این مسئله را باید با دندانپزشک درمیان بگذارد؛ در این مواقع دندانپزشکان با توصیه‌های کاربردی یا تجویز داروی مناسب مشکل را برطرف می‌کنند. دکتر «ولی زاده» در خاتمه سخنان خود با اشاره به این که بیماری‌های دهان و دندان قابل پیشگیری هستند، تأکید کرد: هر زخمی در ناحیه دهان باید جدی گرفته شود و فرد برای پیگیری موضوع حتماً باید به دندانپزشک مراجعه کند.
10 صفحه اول
پربازدیدترین اخبار
