​​​​​​​

شنیدن صدای «تق‌تق» یا « نابهنجار» از زانو هنگام بلند شدن، نشستن یا بالا رفتن از پله‌ها، از تجربه‌های شایعی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود آن را تجربه می‌کنند. اما آیا این صداها همواره نگران‌کننده هستند یا می‌توان آن‌ها را بخشی از عملکرد طبیعی بدن دانست؟ به گزارش وبدا، دکتر «محمدعلی بابایی» متخصص ارتوپدی در این گفت و گو به بررسی علل بروز صداهای مفصلی زانو و زمان نیاز به مداخله پزشکی پرداخت. دکتر «بابایی» با تشریح علت اصلی بروز این صداها گفت: صدادادن زانو یا کریپتوس دلایل متعددی دارد. در بسیاری از موارد، این صدا ناشی از حرکت تاندون‌ها و رباط‌ها روی برجستگی‌های استخوانی است. اگر این صداها بدون درد، تورم یا محدودیت حرکتی باشند، کاملاً طبیعی است و جای هیچ‌گونه نگرانی نیست. وی افزود: افزایش سن، کم‌تحرکی، اضافه وزن و ضعف عضلات اطراف مفصل می‌توانند دفعات این صداها را بیشتر کنند. در این شرایط، زانو به دلیل فشار بیشتر و پایداری کمتر، هنگام حرکت صدا تولید می‌کند؛ موضوعی که با اصلاح سبک زندگی و تقویت عضلات تا حد زیادی قابل کنترل است. این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به علایم هشداری که نباید نادیده گرفته شود، افزود: زمانی که صدای زانو با درد، ساییدگی ملموس، تورم، داغی مفصل یا قفل شدن زانو همراه باشد، دیگر یک اتفاق ساده نیست و می‌تواند نشانه‌ای از آسیب‌های ساختاری باشد. به گفته وی، متداول‌ترین علل این وضعیت، شامل آرتروز یا ساییدگی مفصل است که از بین رفتن تدریجی غضروف محافظ بین استخوان‌ها که باعث تماس مستقیم استخوان‌ها با یکدیگر می‌شود. دکتر «بابایی» ادامه داد: پارگی مینیسک می‌تواند باعث ایجاد صدای تق‌تق همراه با درد یا قفل شدن ناگهانی زانو شو همچنین انحراف یا اختلال در حرکت کشکک از دیگر عوامل است که خارج شدن کشکک زانو از مسیر طبیعی خود هنگام خم و راست شدن، منجر به ایجاد صدا در زانو می شود. وی ادامه داد: در صورت وجود این علایم، ارزیابی دقیق با معاینه بالینی و در صورت نیاز تصویربرداری مانند رادیوگرافی یا MRI ضروری است تا علت اصلی مشخص شود. تشخیص به‌موقع، از پیشرفت آسیب و نیاز به درمان‌های سنگین‌تر مانند جراحی جلوگیری می‌کند. این متخصص ارتوپدی در پایان با تأکید بر اهمیت پیشگیری و تقویت عضلات خاطرنشان کرد: مهم‌ترین ابزار محافظت از مفصل زانو، تقویت عضلات اطراف آن به‌ویژه عضله چهارسر ران است. افراد باید از نشستن‌های طولانی‌مدت به‌صورت دوزانو و چهارزانو، تحمل وزن بالایی که خارج از توان مفصل است و انجام ورزش‌های سنگین بدون گرم کردن خودداری کنند. کنترل وزن، استفاده از کفش مناسب، گرم کردن پیش از ورزش و انجام حرکات کششی منظم نیز نقش مهمی در کاهش فشار روی زانو دارند.