​​​​​​​

کارشناس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، با تأکید بر نقش تغذیه در سلامت روان گفت: انتخاب الگوی غذایی سالم و متعادل، علاوه بر حفظ سلامت جسمانی، می‌تواند با کاهش خطر بروز افسردگی و بهبود علایم آن، در کنار درمان‌های تخصصی به ارتقای سلامت روان کمک کند. «سمانه رضایی» اظهار کرد: تغذیه، تنها به تأمین انرژی و حفظ سلامت جسم محدود نمی‌شود، بلکه از طریق تأثیر بر عملکرد مغز، تنظیم خلق‌وخو، فرایندهای التهابی و سلامت دستگاه گوارش، با وضعیت سلامت روان نیز ارتباط دارد. وی افزود: شواهد علمی نشان می‌دهد پیروی از الگوهای غذایی سالم، به‌ویژه رژیم غذایی مدیترانه‌ای و رژیم‌های غنی از مواد غذایی گیاهی، با کاهش علایم افسردگی ارتباط دارد؛ در مقابل، مصرف زیاد غذاهای فوق‌فراوری‌شده، نوشیدنی‌های شیرین و مواد غذایی با ارزش تغذیه‌ای پایین می‌تواند با افزایش خطر افسردگی همراه باشد. این کارشناس تغذیه با اشاره به اهمیت دریافت کافی ریزمغذی‌ها در عملکرد طبیعی سیستم عصبی بیان کرد: اسیدهای چرب امگا ۳ موجود در ماهی‌های چرب، ویتامین‌های گروهB ، ویتامین D، منیزیم و روی از جمله مواد مغذی مؤثر در فرایندهای مرتبط با عملکرد مغز و سیستم عصبی هستند. وی حبوبات، سبزیجات برگ سبز، تخم‌مرغ، لبنیات، گوشت، مغزها و غلات کامل را از منابع غذایی مناسب این ترکیبات برشمرد و افزود: کمبود برخی مواد مغذی ممکن است با مشکلات سلامت روان همراه باشد؛ با این حال، مصرف مکمل‌ها، از جمله ویتامین D، باید بر اساس نیاز فرد و با نظر پزشک انجام شود و نمی‌توان آن‌ها را جایگزین درمان افسردگی دانست. «رضایی» با تأکید بر این که کیفیت کلی رژیم غذایی اهمیت بیشتری از مصرف یک ماده غذایی خاص دارد، توصیه کرد: مصرف روزانه میوه و سبزیجات متنوع، حبوبات، غلات کامل، مغزها و دانه‌های روغنی، استفاده منظم از منابع پروتئینی باکیفیت و مصرف ماهی، ترجیحاً دو وعده در هفته، در برنامه غذایی افراد مورد توجه قرار گیرد. وی کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین، شیرینی‌ها، فست‌فودها و غذاهای سرخ‌شده و فوق‌فراوری‌شده را نیز از دیگر راهکارهای بهبود کیفیت تغذیه دانست و بر رعایت نظم وعده‌های غذایی و دریافت کافی آب و مایعات تأکید کرد. این کارشناس تغذیه در ادامه به ارتباط دستگاه گوارش و مغز اشاره کرد و گفت: میکروبیوتای روده، یعنی مجموعه میکروارگانیسم‌های ساکن دستگاه گوارش، از طریق مسیرهای عصبی، ایمنی و متابولیکی با عملکرد مغز و سلامت روان ارتباط دارد. وی افزود: مصرف مواد غذایی سرشار از فیبر، مانند میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل، به حفظ سلامت و تنوع میکروبیوتای روده کمک می‌کند. همچنین مواد غذایی تخمیری مانند ماست و کفیر می‌توانند بخشی از یک الگوی غذایی متنوع و سالم باشند؛ هرچند شواهد موجود درباره تأثیر پروبیوتیک‌ها و پری‌بیوتیک‌ها در درمان افسردگی هنوز برای توصیه عمومی کافی و قطعی نیست. «رضایی» در پایان تأکید کرد: افسردگی اختلالی چندعاملی است و عوامل زیستی، ژنتیکی، روان‌شناختی، اجتماعی و سبک زندگی در بروز آن نقش دارند؛ بنابراین، هیچ ماده غذایی یا رژیم خاصی به‌تنهایی نمی‌تواند از بروز افسردگی پیشگیری قطعی کند یا آن را درمان کند. وی خاطرنشان کرد: اصلاح الگوی غذایی می‌تواند در کنار درمان‌های استاندارد افسردگی، از جمله روان‌درمانی و دارودرمانی، به بهبود سلامت عمومی و حمایت از روند درمان کمک کند. همچنین پرهیز از مصرف خودسرانه مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی، به دلیل احتمال تداخل با داروهای ضدافسردگی، ضروری است. توجه همزمان به تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، ارتباطات اجتماعی سالم و مراجعه به‌موقع به متخصصان، از ارکان مهم حفظ و ارتقای سلامت روان به شمار می‌رود.