هنگام واکنش‌های آلرژیک شدید چه اقداماتی انجام دهیم؟
اولین و مهم‌ترین قدم در لحظه وقوع شوک، استفاده از خودکار تزریق اپی‌نفرین(اپی‌پن) است؛ افرادی که سابقه آلرژی دارند باید همیشه این خودکار را همراه داشته باشند

در فصل بهار و با شکوفایی طبیعت، اگرچه زیبایی‌های بصری دوچندان می‌شود، اما خطرات پنهانی نیز در کمین سلامت شهروندان است. افزایش فعالیت حشرات، گرده‌افشانی گیاهان و تغییرات در رژیم غذایی فصلی، احتمال بروز واکنش‌های آلرژیک شدید را به شدت افزایش می‌دهد. در همین راستا، دکتر «احمد وثوقی مطلق»، فوق تخصص آسم و آلرژی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، به تشریح ابعاد شوک آنافیلاکسی و راه‌های مقابله با این وضعیت حیاتی پرداخت. رئیس مرکز درمانی و آموزشی امام رضا(ع) بجنورد با تأکید بر حساسیت این موضوع اظهار کرد: آنافیلاکسی، صرفاً یک حساسیت ساده نیست، بلکه یک واکنش آلرژیک بسیار شدید، ناگهانی و بالقوه کشنده است که کل سیستم بدن را درگیر می‌کند. وی گفت: در این وضعیت، بدن با افت ناگهانی فشار خون و تنگی نفس شدید مواجه می‌شود که در صورت عدم مداخله سریع، می‌تواند در عرض چند دقیقه منجر به فاجعه شود. شناخت سریع علایم و اقدام فوری، تنها مرز بین مرگ و زندگی برای بیمار است. این استاد دانشگاه با اشاره به این که علایم آنافیلاکسی معمولاً بلافاصله پس از تماس با عامل حساسیت‌زا ظاهر می‌شوند، تصریح کرد: بیماران و اطرافیان باید به محض مشاهده نشانه‌هایی همچون تنگی نفس شدید و صدای خس‌خس سینه، کاهش ناگهانی فشار خون همراه با سرگیجه، تورم مشهود در صورت، زبان و گلو، خارش و کهیرهای گسترده پوستی یا تهوع و استفراغ شدید، بلافاصله اقدامات اورژانسی را آغاز کنند. دکتر «وثوقی مطلق» در ادامه به تشریح عوامل محرک پرداخت و افزود: در فصل بهار، نیش حشرات(مانند زنبورها) یکی از اصلی‌ترین عوامل تحریک‌کننده است. همچنین مصرف آجیل و بادام زمینی، غذاهای دریایی(مانند میگو و ماهی) و برخی داروها از جمله آنتی‌بیوتیک‌ها و مُسکّن‌ها از شایع‌ترین علل بروز این شوک در میان مراجعان هستند. این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی در تشریح مراحل حیاتی درمان در لحظه وقوع شوک گفت: اولین و مهم‌ترین قدم، استفاده از خودکار تزریق اپی‌نفرین(اپی‌پن) است؛ افرادی که سابقه آلرژی دارند باید همیشه این خودکار را همراه داشته باشند. بلافاصله پس از تزریق، باید با اورژانس(۱۱۵) تماس گرفته شود. رئیس بیمارستان امام رضا(ع) بجنورد همچنین توصیه کرد: تا زمان رسیدن نیروهای امدادی، بیمار را در وضعیت راحت(خوابیده به پشت با پاهای کمی بالاتر) قرار دهید. مانیتور کردن مداوم تنفس و ضربان قلب در این لحظات بسیار حیاتی است. این عضو هیئت علمی دانشگاه گفت: مدیریت این بیماری شامل چهار رکن اساسی است. شناسایی و اجتناب: شناسایی دقیق آلرژن‌ها و دوری مطلق از آن‌ها. حمل همیشگی اپی‌نفرین: خودکار اپی‌نفرین باید مانند شناسنامه همیشه همراه بیمار باشد. وی با اشاره به آموزش اطرافیان، عنوان کرد: خانواده و همکاران باید نحوه استفاده از اپی‌پن را بلد باشند. وی افزود: استفاده از دستبندهای هشدار پزشکی برای اطلاع‌رسانی به کادر درمان در مواقعی که بیمار قادر به صحبت نیست، الزامی است. دکتر «وثوقی مطلق» خاطرنشان کرد: آگاهی عمومی و آمادگی در برابر این واکنش‌های ناگهانی، کلید اصلی کاهش تلفات ناشی از حساسیت‌های فصلی و دارویی است.
​​​​​​​
چرا برخی افراد ناگهان دچار آلرژی می‌شوند؟
بروز آلرژی سن خاصی ندارد و از نوزادی تا سنین بالاتر و میانسالی احتمال بروز علایم آن وجود دارد
یک فوق‌تخصص ریه، آسم و بیماری‌های تنفسی با بیان این که درمان آلرژی و آسم، فرایندی پیچیده و فراتر از تجویز دارو است، گفت: موفقیت در کنترل این بیماری بیش از آن که به درمانگر وابسته باشد، به آگاهی بیمار در شناسایی و حذف محرک‌های محیطی بستگی دارد. دکتر «یزدان جعفری» اظهار داشت: آلرژی در حقیقت واکنش بیش از حد سیستم ایمنی بدن به ذرات معلق محیطی یا تماس‌های پوستی است که می‌تواند ریشه ژنتیکی داشته باشد یا در طول زمان به‌صورت اکتسابی ایجاد شود. وی با اشاره به این که آلرژی بر حسب عضو درگیر، به صورت اشکال متفاوت بروز می‌دهد، تصریح کرد: اگر سیستم دفاعی در پوست واکنش نشان دهد، به شکل اگزما و کهیر؛ در صورت درگیری سینوس‌ها به شکل سینوزیت آلرژیک(با علایم آبریزش بینی و سرفه) و در موارد شدیدتر و پیشرفته‌تر به صورت «آسم آلرژیک» تظاهر می‌کند که هر یک پیچیدگی‌های درمانی خاص خود را دارند. دکتر «جعفری» در پاسخ به این سوال که چرا برخی افراد در سنین بالا ناگهان دچار حساسیت می‌شوند، گفت: بروز آلرژی سن خاصی ندارد؛ از نوزادی تا سنین بالاتر و میانسالی احتمال بروز علایم آن وجود دارد. بسیاری از بیماران می‌گویند «ما قبلاً در منزل پرنده داشتیم و مشکلی نبود»، اما واقعیت این است که استعداد ژنتیکی ممکن است سال‌ها نهفته بماند و ناگهان بر اثر تغییرات محیطی یا سبک زندگی فعال شود. وی همچنین به نقش عفونت‌های ویروسی اشاره کرد و افزود: گاهی یک سرماخوردگی یا عفونت ویروسی شدید مانند یک کلید، استعداد ژنتیکی نهفته فرد را فعال و او را وارد فاز آلرژیک می‌کند. حتی در مواردی، خودِ ویروس‌ها می‌توانند تغییراتی در سیستم ایمنی ایجاد کنند که منجر به بروز حساسیت‌های پایدار شود. این فوق‌تخصص بیماری‌های تنفسی با تأکید بر این که دارو تنها بخشی از مسیر درمان است، خاطرنشان کرد: من همیشه به بیمارانم می‌گویم که با یک قرص یا اسپری نمی‌توان معجزه کرد. بخش بزرگی از درمان، «کارآگاه‌بازی» بیمار در محیط زندگی است! گاهی حذف یک عروسک پولیشی، تغییر رختخواب یا شناسایی یک ماده محرک در محل کار، بیش از ده‌ها دارو موثر واقع می‌شود. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی کاشان، دوری از محرک‌هایی همچون حیوانات خانگی، پرندگان و عطرهای تند را ضروری دانست و گفت: در فصولی که گرده‌افشانی گیاهان بالاست، بیماران باید خروج از منزل را به حداقل برسانند. وی در پایان یادآور شد: خوشبختانه ذرات آلرژن برخلاف برخی ویروس‌ها، ذرات نسبتاً بزرگی هستند و استفاده از ماسک‌های استاندارد می‌تواند تا حد زیادی از ورود آن‌ها به سیستم تنفسی و شروع زنجیره واکنش‌های آلرژیک جلوگیری کند.

شکلات؛ دوست یا دشمن سلامت؟!
 تحلیل یک متخصص درباره انواع شکلات را مرور کرده ایم

یک متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی گفت: افراد مبتلا به دیابت، اضافه‌وزن یا بیماری‌های قلبی - عروقی بهتر است پیش از مصرف منظم شکلات، حتی از نوع تلخ، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند. دکتر «معصومه مدرسی» با بیان این که بر اساس شواهد موجود، مصرف متعادل شکلات تلخ می‌تواند بخشی از یک الگوی غذایی سالم باشد، افزود: مصرف روزانه حدود ۱۵ تا ۳۰ گرم شکلات تلخ برای بسیاری از افراد سالم قابل قبول است، به شرط آن که در محاسبه انرژی دریافتی روزانه و تعادل کلی رژیم غذایی لحاظ شود. وی با اشاره به دیدگاه‌های متفاوت درباره مصرف شکلات گفت: همه انواع شکلات ارزش تغذیه‌ای یکسانی ندارند و نمی‌توان آن‌ها را به‌طور مطلق مفید یا مضر دانست. وی با بیان این که شکلات‌های شیری و انواع صنعتی معمولاً حاوی مقادیر بالای قند افزوده و چربی‌های اشباع هستند، افزود: مصرف زیاد این محصولات می‌تواند خطر اضافه‌وزن، افزایش قند خون و اختلالات متابولیک را افزایش دهد و به همین دلیل مصرف مداوم و بی‌رویه آن‌ها توصیه نمی‌شود. این عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی ساوه در ادامه با اشاره به خواص شکلات تلخ اظهار کرد: شکلات تلخ با درصد بالای کاکائو، معمولاً ۷۰ درصد و بیشتر، منبع غنی از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی مانند پلی‌فنول‌ها و فلاونوئیدهاست که در برخی مطالعات علمی با بهبود عملکرد اندوتلیال عروق، کاهش التهاب و کاهش خفیف فشار خون همراه بوده‌اند. دکتر «مدرسی» خاطرنشان کرد: افراد مبتلا به دیابت، اضافه‌وزن یا بیماری‌های قلبی - عروقی بهتر است پیش از مصرف منظم شکلات، حتی از نوع تلخ، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.