​​​​​​​

نوشیدنی‌های انرژی‌زا در سال‌های اخیر به‌عنوان محصولاتی برای افزایش انرژی، بهبود هوشیاری ذهنی و افزایش عملکرد جسمی مورد توجه قرار گرفته‌اند. به گزارش دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، نوشیدنی‌های انرژی زا معمولاً حاوی مقادیر بالایی از ترکیبات محرک، به‌ویژه کافئین، همچنین قند، برخی ویتامین‌ها، اسیدهای آمینه و ترکیبات گیاهی هستند و در میان نوجوانان و جوانان مصرف قابل توجهی دارند. نوشیدنی‌های انرژی‌زا با نوشیدنی‌های ورزشی تفاوت دارند. نوشیدنی‌های ورزشی معمولاً برای جبران آب و الکترولیت‌های از دست رفته در فعالیت‌های شدید ورزشی طراحی شده‌اند، در حالی که نوشیدنی‌های انرژی‌زا با هدف افزایش هوشیاری و تحریک سیستم عصبی تولید می‌شوند. از ترکیباتی که معمولاً در این محصولات وجود دارد می‌توان به کافئین، قندهای افزوده، ویتامین‌های گروهB، اسیدهای آمینه مانند تائورین و برخی ترکیبات گیاهی اشاره کرد. اگرچه برخی از این ترکیبات در مقادیر مناسب می‌توانند کاربردهای تغذیه‌ای داشته باشند، اما وجود مقادیر بالای قند و کافئین در بسیاری از نوشیدنی‌های انرژی‌زا می‌تواند آن ها را به انتخابی نامناسب برای مصرف مداوم تبدیل کند. بر اساس این گزارش، مصرف زیاد نوشیدنی‌های انرژی‌زا، به‌ویژه انواع دارای مقدار بالای کافئین می‌تواند با عوارضی همراه باشد. افزایش اضطراب، بی‌قراری، اختلال خواب، افزایش ضربان قلب، تغییرات فشار خون، ناراحتی‌های گوارشی، احساس سرگیجه و وابستگی به مصرف کافئین و قند از جمله مواردی است که در ارتباط با مصرف بیش از حد این نوشیدنی‌ها مطرح شده است. همچنین دریافت بالای قند از طریق این محصولات می‌تواند باعث افزایش دریافت انرژی روزانه شود و در طولانی‌مدت با افزایش وزن و مشکلات مرتبط با مصرف زیاد قند ارتباط داشته باشد. کارشناسان تغذیه توصیه می‌کنند به جای تکیه بر نوشیدنی‌های انرژی‌زا برای رفع خستگی، ابتدا عوامل زمینه‌ای مانند خواب ناکافی، تغذیه نامناسب یا سبک زندگی کم‌تحرک مورد توجه قرار گیرد. همچنین انتخاب نوشیدنی‌های سالم‌تر و مصرف متعادل نوشیدنی‌های حاوی کافئین می‌تواند گزینه مناسب‌تری برای افزایش هوشیاری باشد. با توجه به وجود مقادیر قابل توجه کافئین و قند در بسیاری از نوشیدنی‌های انرژی‌زا، مصرف این محصولات باید با آگاهی از ترکیبات آن ها و توجه به شرایط فردی انجام شود.