​​​​​​​

اولین گام در ایجاد خانواده، بعد از معرفی شخص واجد شرایط و تحقیقات به عمل آمده، انجام مراسم خواستگاری است. خداوند در قرآن کریم در آیه 21 سوره روم، هدف از ازدواج را رسیدن به آرامش بیان می کند و این آرامش ایجاد نمی شود مگر با ازدواجی که بر پایه اعتقادات اسلامی باشد و این اعتقادات همان کلام خداوند از یک سو و سنت رسول اکرم(ص) از سوی دیگر است. امروزه خانواده ها قبل از انعقاد خطبه عقد، جلسه ای را که به آن خواستگاری یا نامزدی می گویند فراهم می کنند. ممکن است 2 نفر که قصد ازدواج با یکدیگر دارند قبلاً در ارتباطات اجتماعی و عاطفی که با یکدیگر داشته اند از یکدیگر خواستگاری نموده و به نتیجه و توافق هم رسیده باشند و صرفاً از باب احترام و به جای آوردن رسم خانوادگی، جلسه خواستگاری را به صورت رسمی و در حضور خانواده انجام می دهند که این موضوع در سال های اخیر پررنگ تر شده است. طبق عرف و سنت حسنه خانواده ها زمانی را برای اجرای مراسم خواستگاری تعیین می کنند و این خواستگاری از طرف خانواده زوج یا شخصی که به عنوان قاصد، این امر را انجام می دهد صورت می گیرد. در طول مراسم خواستگاری، مطالبی راجع به صداقیه، اعم از مهریه، خرید طلا و جواهرات، تهیه جهیزیه، اجرت المثل و گاهاً شیربها مطرح می شود و بعضی اوقات در همان جلسه خواستگاری، به تبعیت از ضرب المثل «دعوای سر شیار، بهتر از آشتی سر خرمن» گفت و گو در خصوص، ادامه تحصیل، اشتغال و سکونت زوجه، محل مراسم و تعداد مهمانان پر رنگ تر می شود و در نهایت بعد از یک یا چند جلسه به توافق می رسند؛ بیشتر وقت ها نتیجه توافقات به عمل آمده را مکتوب می کنند و در همان جلسه، قرار تاریخ عقد و مراسم تعیین می شود. در کشور ما مراسم خواستگاری بر اساس اقلیم های جغرافیایی و قوم و قبیله ای و عشیره ای که بیشتر با هم تفاوت دارد انجام می شود، ولی این تفاوت در جزئیات، مشهود و در کلیات اکثراً یکسان است. در قانون مدنی ایران، مباحث مربوط به خواستگاری از ماده 1034 تا 1037 آمده است. مطابق ماده 1034 قانون مدنی، می توان از زنی که خالی از موانع نکاح باشد خواستگاری کرد. از موانع نکاح که در شماره های قبل هم به آن اشاره نمودیم می توان به زن شوهردار، عده، لعان، کفر، سه طلاقه و نه طلاقه، احرام و محارم نسبی، سببی و رضاعی اشاره کرد؛ باید توجه داشته باشیم در برخی از این موانع، خواستگاری به صورت ضمنی جایز است؛ به عنوان مثال اگر زنی در عده وفات یا طلاق باشد امکان این که خواستگاری ضمنی از سوی طرفین انجام شود وجود دارد ولی بایستی انجام مراسم و تاریخ عقد حتماً موکول به زمان بعد از عده شود. جلسه خواستگاری 3 نتیجه دارد؛ اول، جواب مثبت؛ دوم، جواب منفی و سوم، جواب ممتنع است که از طرف زوجه یا خانواده زوجه صورت می گیرد و ممکن است بعد از چند روز مهلت، جواب قطعی و نهایی حاصل شود. اما نکته بسیار مهم و حائز اهمیت و جالب در خواستگاری، عدم ایجاد علقه زوجیت است؛ یعنی تا زمانی که بین مرد و زن، خطبه عقد نکاح منعقد نشده است طرفین می توانند از نکاح خودداری کنند، چون به صرف خواستگاری، ازدواجی ایجاد نشده و عقدی منعقد نشده است. اما از نظر اخلاقی ممکن است صدمات روحی، عاطفی و اجتماعی به طرفین وارد آید که بعضی اوقات این صدمات قابل جبران نیست؛ هر چند مطابق ماده 1037 قانون مدنی در صورت به هم خوردن وصلت طرفین می توانند فقط هدایایی را که بابت خواستگاری رد و بدل نمودند مطالبه نمایند، آن هم هدایای غیرمصرفی. خواستگاری باید بر پایه عقل و منطق و با هماهنگی بزرگان خانواده انجام شود که قطعاً چنین مراسمی ثبات و پایداری بیشتری خواهد داشت. انتظار می رود جوانان عزیز با مطالعه دقیق قوانین خانواده و اخذ مشاوره و رعایت شئونات اخلاقی در خصوص انجام مراسم خواستگاری اقدام نمایند. نکته آخر اینجانب به عنوان یک برادر به تمامی خانواده هایی که قصد انجام مراسم خواستگاری، چه از طرف زوج و چه زوجه را دارند اکیداً توصیه می کنم در جلسات خواستگاری از بیان کلمات و جملاتی که نتیجه عکس دارد و از منطق به دور است خودداری کنند؛ هر چند می دانیم خانواده ها بیشتر قصد دلسوزی و راهنمایی دارند اما ممکن است این دلسوزی و راهنمایی ها معنای دخالت به خود بگیرد و نتیجه را برعکس نمایند؛ از زوجین جوان هم عاجزانه تقاضا دارم ضمن احترام به خانواده، سخنان آنان را دقیقاً گوش کنند و سر لوحه زندگی قرار دهند و بدانند که قصد و نیت آنان خیرخواهی است. امید آن می رود با توجه به هزینه های سنگین اقتصادی، خانواده های محترم توقعات را کنار بگذارند و از چشم و هم چشمی زیاد خودداری نمایند و با توکل به خداوند و با هزینه متعارف بتوانند مشکلات سر راه جوانان در مسیر ازدواج را برطرف سازند و برای فرزندان خود که در شرف ازدواج هستند کلبه ای بسازند پر از عشق و صفا و صمیمیت. یا حق.