​​​​​​​

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به دوران سالمندی، سالمندان را نه صرفاً دریافت‌کنندگان خدمات، بلکه سرمایه‌ای ارزشمند از تجربه، دانش، مهارت و ظرفیت‌های اجتماعی دانست و گفت: مشارکت فعال سالمندان در خانواده و جامعه می‌تواند زمینه‌ساز سالمندی سالم، پویا و همراه با احساس تعلق و اثرگذاری باشد. دکتر «افشین دلشاد» اظهار کرد: سالمندی، تنها مرحله‌ای از زندگی نیست که فرد در آن نیازمند حمایت و دریافت خدمات باشد. بلکه دوره‌ای است که می‌توان از سال‌ها تجربه، دانش، مهارت و ارتباطات اجتماعی سالمندان برای تقویت خانواده و جامعه بهره گرفت. وی افزود: رویکرد نوین در حوزه سالمندی باید از «ارائه خدمت به سالمند» به سمت توانمندسازی سالمند و فراهم کردن فرصت مشارکت او حرکت کند، به گونه‌ای که سالمندان در تصمیم‌های مرتبط با زندگی خود، خانواده و محیط اجتماعی‌شان نقش داشته باشند و متناسب با توانمندی‌هایشان در فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی، داوطلبانه و بین‌نسلی مشارکت کنند. دکتر «دلشاد» تصریح کرد: مشارکت اجتماعی سالمندان، علاوه بر تقویت احساس مفید بودن، تعلق و ارتباط با جامعه، می‌تواند به کاهش انزوای اجتماعی و انتقال تجربه و دانش میان نسل‌ها کمک کند. از سوی دیگر، جامعه نیز با بهره‌گیری از ظرفیت سالمندان، از سرمایه‌ای انسانی برخوردار می‌شود که حاصل سال‌ها تجربه و زندگی است. معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با بیان این که سالمندی موفق فقط به طول عمر بیشتر محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: هدف باید این باشد که سال‌های بیشتری از زندگی همراه با سلامت، استقلال، کرامت و امکان مشارکت سپری شود؛ بنابراین لازم است خانواده‌ها، نهادهای اجتماعی و دستگاه‌های مسئول، زمینه حضور و مشارکت سالمندان را در محیط‌های مختلف فراهم کنند. وی ادامه داد: ایجاد فضاهای اجتماعی مناسب، حمایت از فعالیت‌های داوطلبانه سالمندان، تقویت ارتباط میان نسل‌ها، استفاده از تجربه سالمندان در آموزش و فعالیت‌های اجتماعی و توجه به نیازهای آنان در برنامه‌ریزی‌های شهری و اجتماعی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند سالمندان را از جایگاه صرفاً «خدمت‌گیرنده» به جایگاه «شهروند مشارکت‌کننده و سرمایه اجتماعی» نزدیک‌تر کند. دکتر «دلشاد» تأکید کرد: سالمندی، پایان نقش‌آفرینی اجتماعی نیست، بلکه می‌تواند آغاز مرحله‌ای تازه از مشارکت، انتقال تجربه و اثرگذاری باشد و جامعه‌ای که برای حضور فعال سالمندان فرصت ایجاد می‌کند، در واقع از سرمایه انسانی خود برای ساختن آینده‌ای سالم‌تر و همدلانه‌تر بهره می‌گیرد. در همین زمینه، متخصص روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی هم، افسردگی، شناخت، هراس و اضطراب را شایع‌ترین اختلال روان در سالمندان دانست و گفت: ورزش، پیروی از رژیم غذایی سالم، حفظ ارتباطات اجتماعی و سفر کردن، روند بیماری‌های روان را متوقف یا کند می‌کند. دکتر «امین صلحی» به اهمیت مراقبت از سلامت روان و تأثیر آن در سالمندان اظهار کرد: خطر ایجاد اختلال روان، یکی از فاکتورهایی است که با افزایش سن در ارتباط مستقیم است. وی افزود: از دست دادن نقش‌های اجتماعی، خودمختاری، استقلال، مرگ عزیزان و دوستان، افت سلامت جسمی، افزایش انزوا، محدودیت مالی و کاهش عملکرد شناختی، برخی سالمندان را در برابر اختلالات روان آسیب‌پذیرتر می‌کند. این عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به این که مراقبت از سالمندان، شدت عوارض یا بروز اختلال روان‌پزشکی در این گروه سِنی را کاهش می‌دهد، خاطرنشان کرد: درباره مسائل بهداشتی درمانی سالمندان موارد مختلفی وجود دارد که بحث افت تندرستی، شنوایی، بینایی و به طور کلی از دست دادن عملکرد اولیه که بر نوع ارتباطات اجتماعی آنان اثرگذار است، احتمال بروز اختلالات روانپزشکی را تشدید می‌کند. وی تأکید کرد: مهم‌ترین دلیل بروز و تشدید افت عملکرد در سالمندان، بی‌توجهی به پیشگیری یا درمان از سوی اطرافیان و اعضای خانواده سالمند است. دکتر «صلحی» شایع‌ترین اختلال روان در سالمندان را اختلالات افسردگی، شناختی، هراس و اضطراب عنوان کرد و افزود: بسیاری از این اختلالات با افزایش سن آغاز می شوند و آرام آرام پیشرفت می‌کنند. این متخصص روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی توصیه کرد: باید اطرافیان به تغییرات شناختی سالمند توجه ویژه داشته باشند و در این زمینه از ارزیابی‌های به‌موقع و مراجعه به پزشک غافل نشوند. وی با تأکید بر این که پیشگیری از آسیب عصبی به مراتب آسانتر از ترمیم یا درمان است، ادامه داد: این موضوع، قدرت ترمیم را بدن را نقض نمی‌کند چرا که اساساً زمانی مرگ اتفاق می‌افتد که قدرت ترمیم در هر عضوی از بین می‌رود و این قاعده کلی، اهمیت پیشگیری و درمان اختلالات روان را یادآور می‌شود. وی درباره نحوه مراقبت از سالمندان گفت: گاهی غفلت‌هایی درباره مراقبت‌ از سالمندان وجود دارد، به این شکل که ممکن است احساسات مراقبان سالمند بر آن اثرگذار باشد. وی افزود: مراقبت از سالمند به خصوص زمانی که دچار بیماری‌هایی است که به تنهایی قادر به انجام کارهای اولیه و مواجهه با آن نیست منجر به بروز احساساتی در سالمند خواهد شد؛ توجه به احساساتی که در سالمند ایجاد می‌شود و مشورت با متخصصان روان درمانگر در درمان و پیشگیری از بروز اختلالات جدی‌تر مؤثر است. دکتر «صلحی» در ادامه با بیان این که گاهی مراقب سالمند به دلیل بروز خشم در ناخودآگاه، فرسودگی یا خستگی، ممکن است بیش از سایرین در معرض بروز بیماری روان باشد، خاطرنشان کرد: توصیه اکید این است احساسات مراقبان سالمندان هم مورد توجه باشد، چرا که سلامت روان این افراد در نحوه مراقبت از سالمندان اثر مستقیم دارد. این عضو هیئت علمی دانشگاه یادآور شد: در دسترس بودن خدمات دولتی بهداشت روان برای سالمندان بسیار حائز اهمیت است. وی با اشاره به این که افراد باید با افزایش سن از توجه ویژه‌ای به عملکرد اجتماعی و خلقی داشته باشند، ادامه داد: یکی از فاکتورهای مهم، توجه فرد سالمند به سلامت بهداشت روانی و جسمی است. ورزش مداوم و پیروی از رژیم غذایی سالم، حفظ ارتباطات اجتماعی و سفر کردن از جمله راهکارهایی است که دکتر «صلحی» برای پیشگیری یا به تعویق انداختن روند بیماری‌های روان به سالمندان توصیه کرد. عضو هیئت علمی گروه آموزشی سالمندی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی نیز با اشاره به گذار جمعیتی ایران و افزایش نرخ سالمندی، بر ضرورت آمادگی نظام سلامت برای مدیریت چالش‌های شناختی تأکید کرد. دکتر «ژاله زندیه» با رد این باور عمومی که افزایش سن، عامل اجتناب‌ناپذیر ابتلا به دمانس و آلزایمر است، تصریح کرد: سالمند شدن، لزوماً به معنای ابتلا به بیماری نیست. اگرچه با افزایش جمعیت سالمند، تعداد افرادی که با اختلالات شناختی زندگی می‌کنند رو به فزونی است، اما باید توجه داشت که بسیاری از عوامل خطر دمانس قابل اصلاح هستند و اقدامات پیشگیرانه می‌تواند نقش مهمی در کنترل و کاهش سرعت پیشرفت این اختلالات ایفا کند. این متخصص حوزه سالمندی با تبیین ابعاد پیچیده آلزایمر اظهار داشت: این بیماری نباید صرفاً با فراموشی تعریف شود، بلکه می‌تواند منجر به اختلال در قدرت تصمیم‌گیری، حل مسئله، مهارت‌های ارتباطی، جهت‌یابی و حتی تغییرات شدید رفتاری و شخصیتی شود، بنابراین هرگونه تغییر در توانایی انجام فعالیت‌های روزمره یا ضعف در جهت‌یابی محیطی سالمندان، نیازمند توجه فوری و ارزیابی‌های تخصصی است. دکتر «زندیه» با تأکید بر این که مراقبت از سلامت مغز نباید به دوران سالمندی موکول شود، افزود: کنترل عوامل خطر زمینه‌ای نظیر فشار خون، دیابت و چاقی، همراه با تداوم فعالیت‌های بدنی و ذهنی منظم از دوران میانسالی، کلید طلایی پیشگیری از بروز زودهنگام علایم است. وی با تأکید بر ضرورت هوشیاری خانواده‌ها نسبت به سلامت سالمندان خاطرنشان کرد: تغییرات رفتاری و شناختی سالمندان را نباید به حساب پیری طبیعی گذاشت. تشخیص زودهنگام، کلید اصلی بهبود کیفیت زندگی بیمار و کاهش بار روانی و اقتصادی بر دوش خانواده‌ها و نظام سلامت است؛ لذا اقدام امروز ما می‌تواند از بروز بحران‌های جدی‌تر در سال‌های آتی پیشگیری کند.