​​​​​​​
اصطلاحی که این روزها با وضعیت تورم بازار و گرانی های حاکم، رنگ بیشتری به خود گرفته و خود باعث عدم تمایل جوانان به ازدواج شده است؛ حتی با دیدن خانواده هایی که به دلیل مهریه های سنگین سر از دادگاه های خانواده درآورده اند، این عدم تمایل را دو چندان کرده است. در این مطلب بر آن شدم تعاریف و مفاهیمی از ماهیت «مهریه» به شما خوانندگان عزیز انتقال دهم که شاید با کسب آگاهی و اطلاع دقیق، از مشکلات و معضلات آینده جوانان جلوگیری نماید. در مفهوم عام، مهریه، مالی است که از طرف زوج در قبال ازدواج به زوجه داده می شود؛ ممکن است این مال، پول نقد، سکه، دلار، نقره یا طلا یا به صورت اموال غیرمنقول، مانند زمین، خانه، محوطه، آپارتمان و غیره یا اموالی همچون خودرو و سهام شرکت ها یا همچنین اعمالی همچون زیارت خانه خدا، زیارت عتبات و غیره باشد. اما باید دقت شود مهریه بر اساس جایگاه اجتماعی و شأن و مقام زن و منزلت خانوادگی وی در نظر گرفته می شود و از قرار دادن مهریه های کلان و سنگین که پایه و ثبات خانواده را بر هم می زند باید خودداری شود. در قانون مدنی ایران، موارد مربوط به مهریه از ماه 1078 تا ماده 1101 درج شده است. در قانون آمده است: هر چیزی را که مالیت داشته باشد می توان به عنوان مهریه قرار داد، اما باید توجه شود این مال دارای ویژگی هایی باشد؛ مهریه باید دارای ارزش عقلایی و شرعی و قابلیت قبض و اقباض داشته باشد و اگر فاقد اوصاف مذکور باشد از ماهیت آن خارج می شود. به محض وقوع عقد نکاح، زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی در مهریه بنماید. بعضی اوقات ممکن است ازدواج بدون مهریه منقعد شود و میزان، مقدار و مبلغ مهریه به وقت دیگری موکول شود. طبق قانون، پرداخت مهریه از وظایف مختص زوج است که ممکن است شخص ثالث نیز آن را برعهده بگیرد؛ به عنوان مثال، پدر زوج، پرداخت مهریه را ضمانت می کند. مهریه دو حالت دارد؛ یا عندالمطالبه یا عندالستطاعه است که زن می تواند در صورت عندالمطالبه بودن، هر زمان که بخواهد آن را از مرد مطالبه نماید؛ اما در حالت دوم، با توجه به شرط استطاعت و وجود عسر و حرج، زن دیگر نمی تواند مطالبه مال داشته باشد و بایستی در زمان توان مالی زوج، تقاضای دریافت مهریه را نماید که این موضوع با ابهاماتی زیانبار همراه و چالش های بسیار بزرگی ایجاد شده است. اگر در نکاح دائم، مهریه قید نشود یا شرط شود نکاح بدون مهریه واقع شود، این نکاح صحیح است و هیچ مشکلی ندارد، ولی اگر نکاح موقت باشد و مهریه قید نشود، طبق ماده 1095 قانون مدنی موجب  بطلان عقد می شود. در قانون مدنی، انواع مهریه شامل «مهر المسمی»، «مهر المثل» و «مهر المتعه» است. هر گاه زوجین قبل از خطبه نکاح، مقدار و میزان مهریه را معین نموده باشند «مهر المسمی» است و هر گاه مهریه تعیین نشود و مقدار و میزان آن به بعد از نکاح موکول شود، برای زن «مهرالمثل» مطابق شأن و جایگاه و منزلت وی تعیین می شود؛ هر گاه مهریه تعیین نشده باشد و بعد از نکاح، مرد بخواهد همسر خود را طلاق دهد، چنانچه قبل از مقاربت باشد، مطابق جایگاه و شأن و منزلت مرد، «مهرالمتعه» تعیین می شود. خوانندگان عزیز باید بدانند چنانچه طلاق قبل از مقاربت باشد زن مستحق نصف مهریه است. اما اگر مهریه در هر کدام از انواع فوق مجهول باشد یا مالیت نداشته باشد به میزان و مقدار آن، مهرالمثل تعیین می شود، ولی اگر مهریه در مالکیت غیر و متعلق به شخص دیگری باشد در این جا قیمت آن تعیین و قیمت به عنوان مهریه به زن داده می شود. برای این که زنی بخواهد مهریه خودش را از همسرش وصول نماید، 2 راه پیش رو دارد؛ راه اول این که با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی، از طریق دادگاه، تقاضای مطالبه مهریه خود را بنماید و بدین جهت می تواند تأمین خواسته بدهد و چنانچه همسرش اموال دارد آن ها را توقیف نماید، ولی بایستی هزینه دادرسی را پرداخت نماید و اگر هزینه دادرسی را نداشته باشد می تواند با معرفی 2 شاهد به دادگاه، همزمان با درخواست مهریه، درخواست اعسار بدهد و پیگیر مهریه خود شود. اما روش دوم آن است که زن با مراجعه به دفتر ازدواج رسمی که عقد آنان انجام شده است از دفترخانه تقاضای اجرائیه مهریه خود را نماید و دفتر ازدواج درخواست نامبرده را با اوراق اجرایی به اداره اجرای ثبت ارسال می نماید و شخص می تواند تقاضای توقیف اموال و ممنوع الخروج شدن همسرش را بنماید که هر کدام از این روش ها مراحل خاص خودش را دارد که در این مطلب نمی گنجد. از دوستداران این مطلب دعوت می شود برای کسب آگاهی و اطلاع بیشتر حتماً موارد مربوط به مهریه در قانون مدنی و در قانون حمایت خانواده سال 1392 را مطالعه نمایند. اما نکته مهم که در ابتدای مطلب هم به آن اشاره کردم بحث مهریه های سنگین و حکایت «کی داده کی گرفته است؟!» که نباید از کنار آن به راحتی گذشت، چون خیلی از آقایان مهریه داده و خیلی از خانم ها مهریه گرفته اند. مهریه حق زن است و پرداخت آن تکلیف مرد و به محض وقوع عقد، زن مستحق مهریه می شود و هر زمان اراده کند مرد باید مهریه را پرداخت نماید؛ حتی زن می تواند قبل از عروسی از تمکین خاص خودداری نماید و مطالبه مهریه کند. چنانچه پرداخت مهریه به صورت اقساطی تعیین شود باز زن می تواند تا زمان پرداخت کل مهریه، تمکین نکند. به جهت عدم تمکین، زن ناشزه می شود و مستحق نفقه نمی شود و بعضی گمان دارند که به جهت عدم تمکین، زن مستحق مهریه نمی شود که این موضوع نادرست و اشتباه است و ممکن است آقایان خود را محق به عدم پرداخت مهریه بدانند، اما باید با قانون آشنا باشیم و واقعیت را قبول کنیم که مهریه حق زن است و تکلیف مرد و هر گاه زن مطالبه نماید بایستی پرداخت شود، حتی شده به جهت اقساطی و شرایطی، اما باید قبول کنیم که مهریه قابل وصول است. امید آن می رود خانواده های عزیز با قرار دادن مهریه های متعارف و سبک، میل و اشتیاق جوانان به زندگی و ازدواج را زنده کنند و به جای این که بگویند مهریه را «کی داده، کی گرفته»، با واقعیت کنار بیایند و همان ابتدای خواستگاری، از قرار دادن مهریه های سنگین خودداری نمایند؛ این امر مستلزم قانون گذاری و راهکارهای درست توسط دولت و خانه ملت است تا با قانون گذاری جدید بتوانند از قرار دادن مهریه های سنگین خودداری نمایند. اما توصیه من به تمامی جوانان عزیز و زوج های جوان به ویژه خواهران عزیزم این است که زندگی شیرین خود را به جهت گرفتن مهریه تلخ نکنند؛ گاهی ممکن است مطالبه شما مشکلات جدیدی به وجود آورد. اگر سری به دادگاه های خانواده و زندان ها بزنید افرادی هستند که به دلیل عدم پرداخت مهریه در زندان به سر می برند و مهریه های سنگین، خود می تواند از آسیب ها و هنجارهای بزرگ خانواده، در کنار فقر، طلاق، عدم اشتغال، اعتیاد و... باشد. یا حق.