خطرات مصرف خودسرانه گیاهان دارویی

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی: برخلاف تصور رایج، گیاهان دارویی نیز می‌توانند عوارض جدی و تداخلات دارویی ایجاد کنند

نویسنده:

مترجم:

​​​​​​​

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای شیمیایی و گیاهی گفت: برخلاف تصور رایج، گیاهان دارویی نیز می‌توانند عوارض جدی و تداخلات دارویی ایجاد کنند و مصرف آن‌ها بدون آگاهی و مشورت با متخصصان سلامت، سلامت افراد را به خطر می‌اندازد. دکتر امیر امانی، دکترای داروسازی(فارماسیوتیکس)، محقق گیاهان دارویی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی در برنامه «ایران سلامت»، به تشریح خطرات مصرف خودسرانه گیاهان دارویی و ضرورت استفاده آگاهانه از این فرآورده‌ها پرداخت. وی با اشاره به افزایش توصیه‌های غیرتخصصی در فضای مجازی و حتی پاسخ‌های ارائه‌شده توسط چت‌بات‌های هوش مصنوعی اظهار کرد: مصرف خودسرانه هیچ دارویی، اعم از شیمیایی یا گیاهی، توصیه نمی‌شود،چرا که یکی از مهم‌ترین خطرات این موضوع، تشخیص اشتباه بیماری و به تأخیر افتادن درمان صحیح است. دکتر امانی با بیان این‌که گاهی علایم برخی بیماری‌های خطرناک با مشکلات ساده‌تر اشتباه گرفته می‌شوند، افزود: برای مثال، ممکن است فردی علایم اولیه سکته قلبی را با سوزش یا ناراحتی گوارشی اشتباه بگیرد و به‌جای مراجعه فوری به مرکز درمانی، به مصرف داروهای گوارشی بسنده کند، درحالی‌که چنین تأخیری می‌تواند جان او را به خطر بیندازد. این محقق گیاهان دارویی با تأکید بر اهمیت مشورت با متخصصان پیش از مصرف فرآورده‌های دارویی گفت: در صورتی که پزشک از مصرف دارو یا مکمل دیگری مطلع نباشد، لازم است پیش از مصرف، با داروساز مشورت شود تا احتمال تداخلات دارویی و عوارض ناشی از آن بررسی شود. وی در ادامه به برخی نمونه‌های تداخل داروهای گیاهی اشاره کرد و گفت: سیر از جمله موادی است که به‌عنوان افزودنی در غذا استفاده می‌شود، اما فرآورده‌های دارویی حاوی سیر، به‌ویژه در دُزهای بالاتر از مقدار مصرف غذایی، ممکن است در افرادی که داروهای ضدانعقاد خون مانند وارفارین مصرف می‌کنند، خطر خونریزی را افزایش دهند؛ بنابراین استفاده از دُزهای دارویی این فرآورده‌ها باید با تجویز و نظارت پزشک باشد. دکتر امانی تصریح کرد: این باور که مواد طبیعی و گیاهی هیچ‌گونه عارضه‌ای ندارند، کاملاً اشتباه است؛ برای نمونه، مصرف طولانی‌مدت و با دُز بالای شیرین‌بیان می‌تواند موجب افزایش فشار خون شود و گیاه سنا نیز که برای درمان یبوست استفاده می‌شود، در صورت مصرف نامناسب یا طولانی‌مدت ممکن است تعادل الکترولیت‌های بدن را مختل کند.
وی با تأکید بر ضرورت رعایت تعادل در مصرف فرآورده‌های گیاهی ادامه داد: طبیعی بودن یک ماده به معنای بی‌خطر بودن آن نیست و میزان مصرف، مدت استفاده و شرایط جسمی افراد در بروز عوارض احتمالی اهمیت دارد. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی همچنین درباره تفاوت گیاهان دارویی جمع‌آوری‌شده از طبیعت با فرآورده‌های استاندارد داروخانه‌ای توضیح داد: گیاهانی مانند آویشن که به‌صورت خودرو از طبیعت جمع‌آوری می‌شوند، ممکن است به سموم، آلودگی‌های میکروبی یا فلزات سنگین آلوده باشند و با دم‌کردن آن‌ها، بخشی از این آلاینده‌ها وارد بدن شود، درحالی‌که در فرآورده‌های دارویی استاندارد، کنترل‌های کیفی و بررسی آلودگی‌ها انجام می‌شود. وی با اشاره به خطر شناسایی اشتباه گیاهان دارویی افزود: گاهی افراد به دلیل شباهت ظاهری، گیاهان مشابه را به‌جای یکدیگر جمع‌آوری و مصرف می‌کنند؛ حتی ممکن است ریشه یک گیاه به‌جای برگ یا برگ آن به‌جای ریشه استفاده شود که این اشتباه می‌تواند موجب بروز عوارض ناخواسته یا بی‌اثر بودن فرآورده مصرفی شود. دکتر امانی بر ضرورت پرهیز از توصیه‌های غیرعلمی، خرید فرآورده‌های گیاهی از مراکز معتبر و مشورت با پزشک یا داروساز تأکید کرد و یادآور شد: استفاده ایمن از گیاهان دارویی نیز مانند سایر داروها، نیازمند آگاهی، رعایت دُز مناسب و توجه به شرایط فردی است.
10 صفحه اول