روایتی متفاوت از خدمات پلیس

سریال «کلانتری یازده» سعی کرده است ضمن فاصله گرفتن از کلیشه‌های رایج آثار پلیسی، به ابعاد اجتماعی و فرهنگی مسائل بپردازد و نقش پلیس را در تعامل با جامعه به‌گونه‌ای ملموس‌تر به تصویر بکشد

نویسنده:

مترجم:

​​​​​​​

مجموعه نمایشی «کلانتری یازده» که از ابتدای فروردین سال جاری از شبکه دو سیما روی آنتن رفته است، به‌عنوان یکی از جدیدترین تولیدات نمایشی رسانه ملی، با نگاهی متفاوت، تلاش دارد تصویری واقع‌گرایانه و اجتماعی از خدمات پلیس در جامعه را ارائه دهد. این مجموعه در ۳۶ قسمت و به تهیه‌کنندگی «هاشم مسعودی» و «مجتبی خیاط احسانی» تولید شده و ساعت ۲۱:۱۵ به مدت حدود ۴۰ دقیقه پخش می‌شود. «کلانتری یازده» با تمرکز بر اتفاقات یک کلانتری و روایت پرونده‌های متنوع، سعی کرده است ضمن فاصله گرفتن از کلیشه‌های رایج آثار پلیسی، به ابعاد اجتماعی و فرهنگی مسائل بپردازد و نقش پلیس را در تعامل با جامعه به‌گونه‌ای ملموس‌تر به تصویر بکشد. «مجتبی خیاط احسانی»، تهیه‌کننده این مجموعه، با اشاره به روند شکل‌گیری سریال گفت: فیلمنامه «کلانتری ۱۱» حاصل یک سال پژوهش میدانی گسترده است و تیم تولید با بیش از ۱۵۰ بار بازدید از کلانتری‌ها و فضاهای مرتبط، تلاش کرده تا به درک دقیقی از فضای واقعی این نهاد دست یابد. به گفته وی، از میان بیش از ۱۲۰۰ سوژه و داستان واقعی جمع‌آوری‌شده، بهترین‌ها برای روایت در این سریال انتخاب شده‌اند؛ موضوعی که باعث شده بسیاری از مخاطبان، داستان‌ها را نزدیک به تجربه‌های زیسته خود بدانند. وی افزود: در این مجموعه، بیش از آن که نگاه صرفاً انتظامی و قضایی به پرونده‌ها وجود داشته باشد، رویکرد اجتماعی و انسانی در اولویت قرار گرفته است. به‌گونه‌ای که در بسیاری از موارد، پیش از ورود به فرآیندهای قانونی، تلاش می‌شود از طریق گفت‌وگو، میانجی‌گری و ایجاد صلح و سازش، مشکلات حل‌وفصل شود. فرمانده کلانتری نیز در این سریال با نگاهی مصلحانه، در چارچوب وظایف خود، به دنبال کاهش آسیب‌های اجتماعی و تقویت همبستگی در جامعه است. «احسانی» با تأکید بر تنوع موضوعی سریال خاطرنشان کرد: علاوه بر رسیدگی به شکایات روزمره شهروندان، «کلانتری یازده» به برخی پرونده‌های مهم و کلان مرتبط با امنیت عمومی نیز می‌پردازد؛ از جمله ساخت‌وسازهای غیرمجاز، حفر چاه‌های غیرقانونی، فعالیت معادن غیراستاندارد و سایر مسائلی که می‌تواند امنیت و سلامت جامعه را تحت تأثیر قرار دهد؛ با این حال، در روایت این موضوعات تلاش شده تا حدود و اختیارات قانونی کلانتری‌ها رعایت شود و ورود به پرونده‌ها بر اساس گزارش‌های مردمی و با هماهنگی مراجع ذی‌صلاح مانند دادستانی صورت گیرد. وی تصریح کرد: هدف سازندگان این سریال، ارائه تصویری اغراق‌آمیز یا قهرمان‌سازی غیرواقعی از پلیس نبوده، بلکه تلاش شده چهره‌ای واقعی، مردمی و در عین حال الگو از یک کلانتری آرمانی به نمایش گذاشته شود؛ الگویی که می‌تواند برای نیروهای خدوم انتظامی نیز الهام‌بخش باشد. «احسانی» ادامه داد: در این مجموعه، حدود ۲۰۰ بازیگر حضور دارند و علاوه بر بازیگران حرفه‌ای، از ظرفیت بازیگران بومی نیز استفاده شده است. سازندگان تلاش کرده‌اند با نمایش تنوع قومیتی و گویشی، تصویری از «ایران کوچک» را در دل داستان خلق کنند. انتخاب استان کرمان به‌عنوان بستر اصلی روایت نیز در همین راستا صورت گرفته است؛ انتخابی که به گفته عوامل، به منظور ایجاد هویت بومی، غنای بصری و بهره‌گیری از لهجه و فرهنگ محلی انجام شده است. برای این منظور، حتی فرآیند استعدادیابی در میان هنرمندان تئاتر و گروه‌های نمایشی این استان برگزار شده است. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی سیما، وی گفت: نام این سریال در ابتدا «عزیزآباد» در نظر گرفته شده بود که برگرفته از نام یکی از شهرستان‌های واقعی استان کرمان بود، اما در ادامه به «کلانتری یازده» تغییر یافت و محل وقوع داستان نیز به‌صورت خیالی «چهل‌رود» نام‌گذاری شد. «احسانی» گفت: از دیگر عوامل این مجموعه می‌توان به «محسن جهانی»(نویسنده)، «محمد همتی»(پژوهشگر)، «محمد اسفندیاری»(کارگردان بخش اول) و «امین شجاعی»(کارگردان بخش دوم) اشاره کرد. همچنین «تینو صالحی» در نقش سرگرد «حسن جهانی»، به‌عنوان شخصیت اصلی، ایفای نقش می‌کند. تهیه‌کننده «کلانتری یازده» با اشاره به همکاری با نیروی انتظامی در روند تولید این اثر گفت: اجرای صحنه‌های مرتبط با فضای کلانتری و عملیات‌های پلیسی، نیازمند تعامل و همکاری نزدیک با این نهاد بود و فیلمنامه نیز بارها با نظارت کارشناسانه بازنویسی شد تا تصویری دقیق و قابل‌قبول ارائه شود. «احسانی» درباره بازخوردهای مردمی نیز اظهار داشت: پیامک‌ها و نظرات مخاطبان نشان می‌دهد که این سریال توانسته ارتباط مؤثری با جامعه برقرار کند و در نزدیک‌تر شدن نگاه مردم به پلیس و تقویت سرمایه اجتماعی این نهاد نقش‌آفرین باشد. «تینو صالحی» که نقش اصلی سریال «کلانتری یازده» یعنی «سرگرد جهانی» را ایفا می‌کند درباره نقش خود در این داستان و مختصات محوری قصه گفت: من نقش «سرگرد جهانی» را در این قصه دارم که وارد شهری می‌شود که باندهایی مافیایی آن را اداره می‌کنند و محوریت اصلی، مسئله آب و خشکسالی، سدها و چاه‌های غیرمجاز است. این سرگرد، کرمانی است و ۱۵ سالی در شهر خودش نبوده و حالا بازگشته، درحالی‌که خیلی چیزها تغییر کرده است. وی ادامه داد: قصه این سریال ساده و سرراست است و مسائل را بیهوده پیچیده نمی‌کند؛ مثلاً به ساده‌ترین شکایت‌های یک کلانتری مثل بی اجازه وارد زمین دیگران شدن یا آب برداشتن توجه می‌‌کند. این سادگی جذاب است، چراکه موضوعات آن را برای همه قابل فهم و دریافت می‌کند. بر همین اساس نقش من یعنی سرگرد «جهانی» آدمی از جنس مردم و سرهنگی از همان اقلیم است که ساده و واقعی زیست می‌کند. «صالحی» در پاسخ به این سؤال که پیام «کلانتری یازده» برای مخاطبان چیست، گفت: پیام این قصه، بحث محیط زیستی است و این مهم که ما به‌عنوان کسانی که در جامعه زندگی می‌کنیم شاید برخی مسائل محیط زیستی و کمبود آب و موارد دیگری را که با قانون حل می‌شوند، نمی‌دانیم. این بازیگر با اشاره به چالش‌های این نقش اظهار کرد: درآوردن لهجه کرمانی، چالشی بود که برایش تمرین کردم. این شخصیت بدون لهجه است و صرفاً با خانواده‌اش کرمانی صحبت می‌کند و این موضوع ریسک داشت؛ بر این اساس که آیا مخاطب آن را می‌پذیرد یا خیر. برای کرمانی صحبت کردن با بچه‌های کرمانی تمرین کردیم و مشاور لهجه داشتیم. امروز که سریال پخش می‌شود خوشبختانه دوستان کرمانی از بازخورد خوب و باورپذیری این شخصیت و قصه از سوی مردم و به‌خصوص کرمانی‌ها خبر می‌دهند‌.
یکی دیگر از شخصیت‌های این سریال، «ستوان بهاری» با بازی «حسن زارعی» است؛ مأموری که در آستانه بازنشستگی، نمادی از خدمت و مردم‌داری است. «زارعی» درباره حضور در سریال «کلانتری یازده» اظهار کرد: در ابتدا «محمد اسفندیاری» کارگردان مجموعه متن فیلمنامه را برایم ارسال کردند. پس از خواندن متن و ارتباط برقرار کردن با شخصیت «ستوان بهاری» خودم هم علاقه‌مند شدم. قسمت اول فیلمنامه را که خواندم، مرا جذب کرد و همین باعث شد تا با انرژی کار را شروع کنیم. وی در پاسخ به این پرسش که در زمان خواندن فیلمنامه، کدام جنبه از شخصیت «ستوان بهاری» برای شما جذابیت بیشتری داشت و احساس کردید که می‌توانید روی آن بیشتر کار کنید، گفت: برای من به‌عنوان یک بازیگر حرفه‌ای، مهم‌ترین چیز، ارتباط با نقش است. فرقی نمی‌کند نقش چند قسمت باشد؛ مهم این است که بتوانم آن را «مال خودم» کنم و از عهده‌اش برآیم؛ اگر این اتفاق نیفتد، نقش تصنعی می‌شود.
«ستوان بهاری» شخصیتی بود که حس مردم‌داری و خدمت داشت. هرچند نقش او در سریال شاید در پس‌زمینه بود و نه در کانون اصلی داستان، اما حضور او و تلاشش برای حل مشکلات مردم، برایم ارزشمند بود.
وی با اشاره به واکنش مخاطبان نسبت به نقش خود و سریال گفت: بازخوردها بسیار خوب است؛ چه در فضای کاری و چه در برخورد با مردم در خیابان، همه از سریال و نقش «ستوان بهاری» استقبال می‌کنند. احساس می‌شود که توانسته‌ایم مخاطب را با خود همراه کنیم. «ستوان بهاری» شخصیتی است که در آستانه بازنشستگی قرار دارد و تلاش می‌کند تا به مردم خدمت کند. این حس خدمتگزاری و مردم‌دوستی، مورد توجه مخاطبان قرار گرفته است. در این میان، نقش «سرباز فرهمند» با بازی «محمد اسلامی» ‌با ویژگی‌های لطیف و متفاوتش توجه بسیاری از بینندگان را به خود جلب کرده است. « اسلامی» درباره نحوه پیوستن خود به این سریال اظهار کرد: قبل از این سریال، یک کار تئاتر داشتم که «محمد اسفندیاری»، کارگردان سریال، آن کار را دید و بعد از طریق دفتر تولید، برای این نقش دعوت شدم. از همان ابتدا حس کردم نقش متفاوتی است و می‌توانم چیز تازه‌ای ارائه بدهم. وی با بیان این که بزرگ‌ترین چالشم در سریال این بود که خودم خدمت سربازی نرفته‌ام، گفت: به همین دلیل باید فضای سربازی و روحیه یک سرباز را از نزدیک درک می‌کردم. تجربه‌های قبلی‌ام باعث شده بود حال‌وهوای نظامی را بشناسم، ولی این یکی کاملاً متفاوت بود، به‌خصوص تحول شخصیتی که «فرهمند» در قسمت‌های ۹ و ۱۰ تجربه می‌کند برایم جذاب و چالش‌برانگیز بود. وی بیان کرد: «فرهمند» یک سرباز تهرانی بود که در کلانتری شهرستان خدمت می‌کرد. وی در پاسخ به این سؤال که باتوجه‌به این که خودتان سربازی نرفته‌اید، برای بهتر شناختن فضای سربازی از چه کسانی کمک گرفتید، گفت: بیشتر از دوستانی که دوره سربازی را گذرانده بودند کمک گرفتم. خاطراتشان، جو پادگان و رفتارهای سربازها را برایم تعریف کردند. این گفت‌وگوها کمک کرد تا ریزه‌کاری‌های این نوع شخصیت در بازی‌ام دیده شود. «اسلامی» در ادامه به سخت‌ترین سکانسی که از این سریال در ذهنش مانده است اشاره کرد و گفت: مواجهه فرهمند با «فربد» یکی از سخت‌ترین صحنه‌ها بود. همچنین سکانسی که کامیون وارد کلانتری می‌شود بسیار دشوار بود؛ چندین بار برداشت شد و در گرمای شدید تابستان ضبط شد. البته خروجی کار ارزشش را داشت. وی در پاسخ به این سؤال که واکنش مخاطبان به نقش شما چگونه بوده است، نیز عنوان کرد: بازخوردها فوق‌العاده بود. حتی وقتی به حرم امام رضا(ع) رفتم، خیلی‌ها می‌گفتند سریال را هر شب می‌بینند و این شخصیت برایشان دوست‌داشتنی است. فکر می‌کنم دلیلش این بود که با قلبم بازی کردم؛ وقتی بازیگر نقش را باور کند، مردم هم باورش می‌کنند. 
10 صفحه اول