​​​​​​​
خراسان شمالی این روزها در حالی به یکی از قطب‌های مهم کشت دانه‌های روغنی کشور تبدیل شده که مزارع ۱۰ هزار هکتاری آن، بیش از هر زمان دیگری بوی امید و خودکفایی می‌دهند؛ اما در سوی دیگر ماجرا، نبود صنایع فرآوری و روغن‌کشی، حلقه‌ای مهم از این زنجیره را ناتمام گذاشته است.
 به گزارش ایرنا، اقلیم مناسب، خاک حاصلخیز و تجربه کشاورزان، خراسان شمالی را به سرزمینی مستعد برای توسعه دانه‌های روغنی بدل کرده است؛ از کلزا و آفتابگردان گرفته تا گلرنگ، کنجد و به‌ویژه کاملینا که در سال‌های اخیر جای خود را در الگوی کشت استان باز کرده است؛ محصولاتی که نه‌تنها از نظر اقتصادی، بلکه از منظر امنیت غذایی نیز اهمیت راهبردی دارند و می‌توانند وابستگی کشور به واردات روغن را کاهش دهند. با این حال، آن چه در عمل رخ می‌دهد فاصله‌ای آشکار میان تولید و فرآوری است؛ فاصله‌ای که در نبود زیرساخت‌های صنعتی، به خام‌فروشی و خروج سرمایه از استان ختم می‌شود. سال زراعی جاری، حدود ۱۰ هزار هکتار از اراضی زراعی خراسان شمالی به کشت انواع دانه‌های روغنی اختصاص یافته است؛ سطحی که نشان‌دهنده رشد قابل توجه استقبال کشاورزان از این محصولات استراتژیک است. از این میزان، بخش قابل توجهی به کشت‌های پاییزه همچون کاملینا و کلزا و بخش دیگر به محصولات بهاره مانند آفتابگردان، کنجد و گلرنگ اختصاص دارد. 
بر اساس برآوردهای کارشناسی، این میزان سطح زیر کشت می‌تواند زمینه تولید حدود هشت هزار تن انواع دانه روغنی را در استان فراهم کند؛ ظرفیتی که در صورت تکمیل زنجیره تولید، می‌تواند به نقطه عطفی در اقتصاد کشاورزی منطقه تبدیل شود. با این حال، در حالی که زمین‌های استان پر از دانه‌های روغنی شده‌اند، بخش مهمی از این محصول برای فرآوری به خارج از استان ارسال می‌شود. نبود کارخانه‌های روغن‌کشی صنعتی سبب شده است که خراسان شمالی عملاً در مرحله ابتدایی زنجیره تولید متوقف بماند و ارزش افزوده واقعی در استان شکل نگیرد. در بخش آفتابگردان بهاره، امسال بیش از سه هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت رفته و پیش‌بینی تولید آن حدود ۶ هزار و ۵۵۰ تن دانه روغنی است. با وجود این ظرفیت، بخش عمده‌ای از محصول به دلیل نبود صنایع فرآوری، به استان‌های گلستان و خراسان رضوی ارسال می‌شود. این جابه‌جایی خام‌فروشی‌محور، نه‌تنها هزینه‌های حمل‌ونقل را افزایش می‌دهد، بلکه موجب خروج مستقیم ارزش افزوده از استان و از دست رفتن فرصت‌های اشتغال در حوزه صنایع تبدیلی می‌شود؛ مسئله‌ای که کارشناسان آن را یکی از گره‌های اصلی توسعه کشاورزی خراسان شمالی می‌دانند. در سوی دیگر، کارشناسان کشاورزی معتقدند که این استان ظرفیت افزایش چندبرابری تولید دانه‌های روغنی را دارد. اقلیم متنوع، مقاومت برخی گونه‌ها مانند کاملینا در برابر خشکی و سرما و تجربه کشاورزان، زمینه‌ای فراهم کرده که می‌تواند خراسان شمالی را به یکی از قطب‌های اصلی تولید دانه‌های روغنی کشور تبدیل کند. برآوردهای رسمی نشان می‌دهد از مجموع تولید امسال، تنها حدود ۲ هزار تن روغن خوراکی در استان قابل استحصال خواهد بود؛ رقمی که به‌روشنی نشان می‌دهد بخش اعظم ظرفیت تولیدی هنوز در مرحله خام باقی می‌ماند و به چرخه نهایی ارزش افزوده وارد نمی‌شود. این در حالی است که توسعه صنایع فرآوری می‌تواند نه‌تنها این عدد را چند برابر کند، بلکه زنجیره اشتغال، درآمد کشاورزان و امنیت غذایی منطقه را نیز تقویت کند. با وجود این چالش‌ها، خراسان شمالی در تولید برخی محصولات مانند کاملینا جایگاه قابل توجهی در کشور دارد و حتی در برخی ارزیابی‌ها رتبه نخست را به خود اختصاص داده است. این موفقیت اما زمانی معنا پیدا می‌کند که به حلقه‌های بعدی تولید متصل شود؛ حلقه‌هایی که امروز همچنان غایبند. کارشناسان تأکید می‌کنند که توسعه واحدهای روغن‌کشی و صنایع تبدیلی، می‌تواند نقطه پایان خام‌فروشی و آغاز مرحله‌ای تازه در کشاورزی استان باشد؛ مرحله‌ای که در آن، دانه‌های روغنی تنها محصول مزرعه نباشند، بلکه به ثروت واقعی در داخل استان تبدیل شوند؛ ثروتی که اکنون در مسیر خروج قرار دارد، نه در چرخه تولید داخلی.