چرا آفت می زنیم؟
هرگونه ضایعه دهانی که بیش از دو هفته به طول انجامید و نشانه‌های بهبودی را نشان نداد، نیازمند مراجعه فوری به متخصصان دندان‌پزشکی یا پزشکان مرتبط است

مدیر گروه سلامت دهان و دندان دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، در تشریح جامع آفت‌های دهانی، عوامل بروز و راهکارهای درمان آن، نسبت به تداوم این ضایعات در دهان برای مدت بیش از دو هفته هشدار داد و آن را نشانه‌ای احتمالی برای لزوم پیگیری‌های پزشکی تخصصی بیان کرد. دکتر «مهین یاهوئیان» به بررسی ابعاد مختلف آفت‌های دهانی پرداخت و با تأکید بر پیچیدگی‌های مربوط به علل این بیماری، اظهار کرد: اگرچه هنوز علت قطعی و واحدی برای بروز آفت‌های دهانی کشف نشده است، اما تحقیقات مستمر، نشان‌دهنده ارتباط قوی میان ضعف سیستم ایمنی بدن و بروز این ضایعات است. این اختلالات ایمونولوژیک، مخاط دهان را مستعد می کند و منجر به ایجاد زخم‌های آفتی می‌شود. وی عوامل متعددی را به‌عنوان مستعدکننده‌ بروز آفت برشمرد و توضیح داد: فاکتورهای متعددی می‌توانند مانند یک جرقه، این واکنش التهابی را در دهان شعله‌ور کنند؛ از جمله این عوامل می‌توان به حساسیت‌های غذایی و آلرژی‌ها، تغییرات هورمونی، استرس و اضطراب، کمبودهای تغذیه‌ای و تحریکات فیزیکی و مکانیکی اشاره کرد. وی گفت: واکنش‌های غیرطبیعی سیستم ایمنی به مواد غذایی خاص که موجب تحریک مخاط دهان و ایجاد آفت می‌شود، تغییرات هورمونی به‌ویژه نوسانات هورمونی در دوران بارداری که به‌طور مکرر با افزایش بروز آفت همراه است و فشارهای روانی و استرس‌های مزمن، سیستم ایمنی را تحت تأثیر قرار می دهند و زمینه‌ساز بروز آفت می‌شوند. وی افزود: مطالعات علمی ارتباط مستقیمی میان کمبود برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی حیاتی مانند آهن و ویتامین B12 با افزایش شیوع آفت‌های دهانی نشان داده‌اند. عواملی همچون ضربه مستقیم به دهان، تحریکات ناشی از ابزارهای دندان‌پزشکی، لبه‌های تیز دندان‌های پوسیده و حتی براکت‌های ارتودنسی می‌توانند موجب خراش و آسیب به مخاط دهان و در نهایت ایجاد آفت شوند. مدیر گروه سلامت دهان و دندان دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، آفت‌ها را از نظر اندازه و شدت به سه دسته اصلی تقسیم و بیان کرد: آفت‌های مینور(کوچک)، شایع‌ترین نوع آفت محسوب می‌شوند که قطری کمتر از یک سانتی‌متر دارند. زخم‌ها معمولاً گرد یا بیضی شکل با حاشیه‌ای منظم، قرمز رنگ و مرکز سفید یا زرد رنگ دیده می‌شوند .وی ادامه داد: آفت‌های ماژور (بزرگ) بزرگ‌تر از یک سانتی‌متر هستند و معمولاً ناحیه وسیع‌تری از جمله کام و لوزه‌ها را درگیر می‌کنند. روند بهبودی این آفت‌ها بسیار کندتر و ممکن است هفته‌ها تا ماه‌ها به طول انجامد. وی اضافه کرد: زخم‌های هرپتیک، نوعی از آفت‌های بسیار ریز، در حد یک تا سه میلی‌متر، هستند و به‌طور همزمان به تعداد ۱۰ تا ۲۰ عدد بروز می‌کنند؛ این نوع آفت‌ها بیشتر در سالمندان و در اواخر عمر مشاهده می‌شوند. دکتر «یاهوئیان» در این باره هشدار داد: آفت‌های معمولی معمولاً بین یک تا دو هفته بهبود می‌یابند، اما اگر زخمی بیش از یک ماه باقی ماند و بهبود پیدا نکرد، باید به‌طور جدی مورد بررسی قرار گیرد، چرا که احتمال ارتباط آن با ضایعات پیش‌سرطانی یا سرطان دهان وجود دارد و مراجعه به پزشک در این شرایط الزامی است. این مقام مسئول با تأکید بر این که آفت‌های دهانی، مسری نیستند، رویکرد درمانی را عمدتاً حمایتی دانست و گفت: هدف اصلی درمان، کاهش درد و علایم آزاردهنده است. اگرچه پیشگیری قطعی وجود ندارد، اما با شناسایی و حذف عوامل مستعدکننده می‌توان از تکرار یا شدت آفت‌ها کاست. وی توصیه‌های کلیدی در این خصوص ارائه و عنوان کرد: استفاده از خمیردندان‌های فاقد سدیم لوریل سولفات (SLS)که خاصیت تحریک‌کنندگی دارند، توصیه می‌شود. همچنین استفاده از دهان‌شویه‌های فاقد الکل و با خاصیت محافظت‌کنندگی، می‌تواند مفید باشد. وی با تأکید بر داشتن سبک زندگی سالم، خاطرنشان کرد: افراد سیگاری باید برای کاهش یا تَرک مصرف دخانیات اقدام کنند، چرا که این عامل می‌تواند روند بهبودی را مختل کند. وی گفت: در موارد آفت در کودکان، باید عفونت‌های ویروسی، باکتریایی و قارچی افتراق داده شوند. وی توصیه هایی را برای درمان حمایتی بیان کرد و گفت: برای کاهش درد و التهاب، می‌توان از محلول‌های دهان‌شویه حاوی استروئیدهای موضعی مانند دگزامتازون(با تجویز پزشک)، یا غرغره کردن آمپول بتامتازون رقیق‌شده، محلول آب نمک، رب انار و جوش شیرین استفاده کرد. همچنین دهان‌شویه‌های حاوی تتراسایکلین با تجویز پزشک می‌توانند در کنترل عفونت‌های ثانویه مؤثر باشند. دکتر «یاهوئیان» تأکید کرد: افرادی که دارای بیماری‌های خودایمنی هستند، باید بیش از دیگران مراقب سلامت دهان و دندان خود باشند. در نهایت، هرگونه ضایعه دهانی که بیش از دو هفته به طول انجامید و نشانه‌های بهبودی را نشان نداد، نیازمند مراجعه فوری به متخصصان دندان‌پزشکی یا پزشکان مرتبط است تا علت دقیق آن مشخص و درمان مناسب آغاز شود.

چرا تغذیه صحیح در دوران بارداری اهمیت دارد؟
مادران باردار باید از پنج گروه اصلی غذایی شامل کربوهیدرات‌ها، سبزیجات، میوه‌ها، لبنیات و پروتئین‌ها بهره‌مند شوند
​​​​​​​
یک متخصص تغذیه بر اهمیت تغذیه صحیح در دوران بارداری تأکید کرد و گفت: دریافت متعادل و اصولی مواد غذایی در این دوران، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ سلامت مادر، رشد مناسب جنین و پیشگیری از بسیاری از عوارض بارداری دارد. به گزارش وبدا، دکتر «حسین ایمانی» با اشاره به ضرورت بهره‌مندی مادران باردار از پنج گروه اصلی غذایی شامل کربوهیدرات‌ها، سبزیجات، میوه‌ها، لبنیات و پروتئین‌ها اظهار کرد: در بسیاری از موارد، میزان انرژی دریافتی مادران قابل قبول است، اما کیفیت، تنوع و ارزش تغذیه‌ای رژیم غذایی آنان کافی نیست و همین موضوع می‌تواند زمینه‌ساز بروز مشکلات برای مادر و نوزاد شود. دکتر ایمانی افزود: وزن‌گرفتن نامناسب در دوران بارداری، چه کمتر از حد مطلوب و چه بیشتر از میزان توصیه‌شده، می‌تواند پیامد‌های جدی به همراه داشته باشد. به گفته وی، کم‌وزنی مادر در این دوران ممکن است خطر سقط جنین، کم‌وزنی نوزاد هنگام تولد، اختلالات رشدی و کم‌خونی در مادر و جنین را افزایش دهد. وی ادامه داد: از سوی دیگر، افزایش بیش از حد وزن در دوران بارداری نیز می‌تواند احتمال ابتلا به فشار خون بارداری، دیابت بارداری، کبد چرب و اضافه‌وزن ماندگار پس از زایمان را بالا ببرد و حتی خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را در سال‌های بعد افزایش دهد. این متخصص تغذیه همچنین با اشاره به نقش تغذیه مناسب در کاهش برخی عوارض شایع بارداری تصریح کرد: رعایت اصول صحیح تغذیه می‌تواند به پیشگیری یا کاهش مشکلاتی مانند تهوع صبحگاهی و یبوست کمک کند و کیفیت دوران بارداری را بهبود بخشد. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با تأکید بر اهمیت آموزش تغذیه به مادران در دوران بارداری و شیردهی گفت: ارتقای آگاهی مادران و همچنین توانمندسازی مشاوران و متخصصان تغذیه در استان‌ها، یکی از مهم‌ترین راهکار‌ها برای کاهش عوارض ناشی از تغذیه نامناسب و ارتقای شاخص‌های سلامت مادر و کودک است. دکتر «ایمانی» خاطرنشان کرد: تولد نوزاد کم‌وزن، علاوه بر تهدید سلامت نوزاد، می‌تواند احتمال نیاز به مراقبت‌های ویژه و بستری در بخش NICU را افزایش دهد و هزینه‌های درمانی قابل توجهی را به خانواده و نظام سلامت تحمیل کند، از این رو، توجه به تغذیه دوران بارداری، یک سرمایه‌گذاری مؤثر برای پیشگیری از بیماری‌های مزمن آینده و کاهش هزینه‌های درمانی به شمار می‌رود.
سدی در برابر گرایش به مصرف مواد
نوجوانانی که به‌طور منظم، هفته‌ای سه تا چهار بار و هر بار حدود یک ساعت فعالیت بدنی با شدت متوسط دارند، شانس بیشتری برای پرهیز از مصرف دخانیات و مواد روان‌گردان خواهند داشت
یک متخصص فیزیولوژی ورزشی قلب و عروق با تأکید بر نقش مؤثر ورزش در پیشگیری از گرایش نوجوانان و جوانان به مصرف مواد مخدر گفت: فعالیت بدنی منظم، علاوه بر کاهش استرس و اضطراب و بهبود سلامت روان، می‌تواند در روند درمان اعتیاد و پیشگیری از بازگشت به مصرف نیز نقشی تعیین‌کننده ایفا کند. دکتر «محسن داوودی» در گفت‌وگو با وبدا اظهار کرد: مطالعات علمی متعدد نشان داده‌اند که ورزش و فعالیت بدنی منظم، یکی از مؤثرترین راهکارها در پیشگیری، کنترل و حتی کمک به درمان اختلالات ناشی از مصرف مواد مخدر به شمار می‌رود. وی با اشاره به نقش ورزش در پیشگیری از گرایش نوجوانان و جوانان به مصرف مواد افزود: ورزش به‌عنوان یک جایگزین سالم، می‌تواند بسیاری از نیازهای روانی و عاطفی نوجوانان را تأمین کند. فعالیت بدنی منظم با ایجاد احساس نشاط، سرخوشی و شادابی، آثار مثبتی بر روان فرد دارد و همین مسئله موجب می‌شود میل به تجربه رفتارهای پرخطر، از جمله مصرف مواد مخدر، کاهش یابد. این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: پژوهش‌ها نشان می‌دهند نوجوانانی که به‌طور منظم، هفته‌ای سه تا چهار بار و هر بار حدود یک ساعت فعالیت بدنی با شدت متوسط دارند، شانس بیشتری برای پرهیز از مصرف دخانیات و مواد روان‌گردان خواهند داشت. از سوی دیگر، ورزش باعث افزایش اعتمادبه‌نفس، تقویت احساس تعلق اجتماعی و کاهش انزوا می‌شود؛ عواملی که همگی در پیشگیری از گرایش به اعتیاد بسیار مهم هستند. دکتر «داوودی» تصریح کرد: فعالیت‌های ورزشی گروهی، روحیه همکاری، تعامل اجتماعی و مسئولیت‌پذیری را در نوجوانان و جوانان تقویت می‌کند و همین پیوندهای اجتماعی سالم، یکی از مهم‌ترین سدها در برابر گرایش به مصرف مواد است. وی در ادامه با اشاره به تأثیر ورزش بر سلامت روان گفت: فعالیت بدنی منظم از مسیرهای مختلف عصبی، شیمیایی و روان‌شناختی به بهبود وضعیت روحی و روانی افراد کمک می‌کند. ورزش با افزایش ترشح موادی مانند اندورفین و سروتونین، نقش مؤثری در کاهش اضطراب، افسردگی و تنش‌های روانی دارد و می‌تواند خلق‌وخو را بهبود ببخشد. این متخصص فیزیولوژی ورزشی قلب و عروق اضافه کرد: ورزش همچنین با تنظیم سطح دوپامین و کاهش هورمون‌های مرتبط با استرس، به تعادل بهتر سیستم پاداش مغز کمک می‌کند. در نتیجه، فرد در مواجهه با فشارهای روانی، توانمندی بیشتری برای کنترل هیجانات و مدیریت استرس خواهد داشت. دکتر «داوودی» با بیان این که فعالیت بدنی منظم به بهبود کیفیت خواب، تقویت تمرکز، افزایش اعتماد به‌نفس و ارتقای رضایت از زندگی منجر می‌شود، خاطرنشان کرد: این آثار، ورزش را به یکی از کم‌هزینه‌ترین و در عین حال اثربخش‌ترین راهکارهای ارتقای سلامت روان در جامعه تبدیل کرده است. وی درباره نقش ورزش در روند درمان اعتیاد نیز گفت: شواهد علمی نشان می‌دهد ورزش می‌تواند به‌عنوان یک رویکرد مکمل در کنار درمان‌های رایج اعتیاد مورد استفاده قرار گیرد. فعالیت بدنی منظم با تنظیم عملکرد سیستم عصبی و افزایش ترشح اندورفین، به کاهش ولع مصرف مواد کمک می‌کند و تحمل دوره تَرک را برای فرد آسان‌تر می‌سازد. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: ورزش از طریق فعال‌سازی مسیرهای طبیعی پاداش در مغز می‌تواند جایگزینی سالم برای لذت‌های کوتاه‌مدت و مخرب ناشی از مصرف مواد فراهم کند. همچنین برخی مطالعات نشان داده‌اند که ورزش با اثرگذاری بر بازسازی عملکرد مغز و بهبود ارتباطات عصبی، در کاهش احتمال بازگشت مجدد به مصرف نقش مؤثری دارد. دکتر «داوودی»  با تأکید بر ضرورت گسترش ورزش همگانی در جامعه اظهار کرد: برای بهره‌گیری از ظرفیت ورزش در ارتقای سلامت روان و پیشگیری از اعتیاد، باید مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ و مستمر در سطح جامعه انجام شود. وی توسعه زیرساخت‌های ورزشی عمومی را یکی از مهم‌ترین الزامات در این زمینه دانست و گفت: دسترسی آسان مردم به فضاهای ورزشی در پارک‌ها، محله‌ها، مدارس و مراکز عمومی، زمینه‌ساز افزایش مشارکت اجتماعی و کاهش آسیب‌های روانی و اجتماعی خواهد بود. این متخصص فیزیولوژی ورزشی قلب و عروق همچنین فرهنگ‌سازی و آموزش همگانی را ضروری خواند و افزود: رسانه‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و نهادهای فرهنگی می توانند نقش ورزش را به‌عنوان یک ابزار مؤثر در حفظ سلامت روان و پیشگیری از اعتیاد برای مردم تبیین کنند.