​​​​​​​

دو روز پیش بود که معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با اشاره به افزایش موارد بیماری‌های تنفسی در کشور و استان، بر ضرورت افزایش هوشیاری عمومی و رعایت توصیه‌های بهداشتی برای پیشگیری از گسترش این بیماری‌ها تأکید کرده بود. دکتر «افشین دلشاد» یادآور شده بود که بر اساس تحلیل داده‌های اپیدمیولوژیک و پایش‌های روزانه تا هفتم شهریورماه، روند موارد ابتلا به بیماری‌های تنفسی از جمله کووید ۱۹ در کشور و خراسان شمالی افزایش داشته است و لازم است با توجه به این شرایط، مراقبت‌های پیشگیرانه در سطح جامعه جدی‌تر دنبال شود. در همین حال، یک متخصص بیماری‌های عفونی با اشاره به گردش ویروس‌های آنفلوانزا و کرونا، شست‌وشوی دست‌ها، پرهیز از حضور در محیط‌های شلوغ و ماندن افراد علامت‌دار در خانه را از مهم‌ترین راه‌های قطع زنجیره انتقال دانست. 
دکتر «افشین منیری» با اشاره به آغاز پیک‌های فصلی بیماری‌های ویروسی اظهار کرد: با تغییرات دمایی، شاهد گردش همزمان ویروس‌های آنفلوانزا و کرونا در جامعه هستیم. آن چه در این میان اهمیت دارد، دشواری تشخیص افتراقی این دو بیماری بر اساس نشانه‌های بالینی است که حتی برای کادر درمان نیز بدون ابزارهای آزمایشگاهی، چالش‌برانگیز است. وی با اشاره به نشانه‌های بالینی بیماری آنفلوانزا و کرونا، گفت: آنفولانزا معمولاً با شروع ناگهانی و بسیار سریع همراه است، به طوری که فرد ممکن است در عرض چند ساعت با تب بالا، سردرد و بدن‌درد شدید مواجه شود. در مقابل بیماری کرونا اغلب روند تدریجی‌تری دارد. به گفته وی، با این وجود به دلیل همپوشانی علایم، تشخیص قطعی نوع ویروس تنها با انجام تست‌های دقیق آزمایشگاهی نظیر PCR میسر است و نمی‌توان صرفاً با تکیه بر حدس‌های بالینی درباره نوع بیماری نظر داد. این متخصص بیماری‌های عفونی در پاسخ به نگرانی‌های رایج عمومی مبنی بر ترکیب ویروس‌های کرونا و آنفلوانزا و ایجاد سویه‌ای جدید، توضیح داد: این یک باور غیرعلمی است، کرونا و آنفلوانزا از دو خانواده کاملاً متفاوت ویروسی هستند. اگرچه احتمال ابتلای همزمان فرد به هر دو ویروس در یک بازه زمانی وجود دارد، اما ادغام ژنتیکی آن‌ها و شکل‌گیری ویروسی جدید و خطرناک‌تر، از منظر علمی بسیار بعید و غیرمحتمل است. دکتر «منیری» بر لزوم توجه ویژه به گروه‌های آسیب‌پذیر تأکید کرد و افزود: شدت بیماری به وضعیت سیستم ایمنی فرد بستگی دارد، بنابراین سالمندان بالای ۶۵ سال، افراد دارای نقص سیستم ایمنی، مبتلایان به بیماری‌های زمینه‌ای، بیماری‌های قلبی، ریوی و نارسایی‌های کلیوی، افراد دارای چاقی مفرط و مصرف‌کنندگان دخانیات در دسته افراد پرخطر قرار می‌گیرند و نیازمند مراقبت بیشتری هستند. وی همچنین یادآور شد که در موارد نادری، کودکان نیز ممکن است به فرم‌های شدید این بیماری‌ها مبتلا شوند که نیازمند توجه ویژه والدین و کادر درمان است. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی درباره درمان علامتی بیماری آنفلوانزا و کرونا توضیح داد: سیر بیماری کرونا غیرقابل پیش‌بینی است، بنابراین افراد پرخطر در صورت بروز کوچک‌ترین نشانه‌های تنفسی، باید بلافاصله توسط پزشک ویزیت شوند تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود. به گفته وی، برای سایر افراد و جوان‌ترها، اگر وضعیت جسمانی پایداری دارند، پایش ۲۴ تا ۴۸ ساعت در منزل امکان‌پذیر است، اما نکته بسیار مهم این است که در این مدت، فرد بیمار باید از حضور در محل کار، دانشگاه، مدرسه و هرگونه محیط اجتماعی خودداری کند تا از انتشار ویروس جلوگیری شود. دکتر «منیری» با اشاره به این که راه‌های پیشگیری از بیماری‌های ویروسی ساده اما حیاتی است، اضافه کرد: رعایت بهداشت دست‌ها، شست‌وشوی مرتب و ضدعفونی‌کردن دست‌ها اولین خط دفاعی است. وی پرهیز از حضور در محیط‌های سربسته و شلوغ مانند مترو، سالن‌های اجتماعات و مهمانی‌ها را برای پیشگیری از ابتلا به آنفلوانزا و کرونا را توصیه کرد. این عضو هیئت علمی دانشگاه گفت: مهم‌ترین راه برای کنترل شیوع، این است که فرد علامت‌دار، به هیچ عنوان در محیط‌های کاری و آموزشی حاضر نشود. شکستن این چرخه انتقال، تنها با رعایت همین اصل ساده اخلاقی و بهداشتی ممکن است. یک فوق تخصص بیماری های عفونی هم با تشریح تفاوت‌های آنفلوانزا و سرماخوردگی، بر ضرورت درمان صحیح، پرهیز از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک‌ها و توجه به علایم هشداردهنده تأکید کرد. دکتر «اورنگ ایلامی» با اشاره به افزایش بیماری‌های تنفسی در فصل سرما، اظهار کرد: آنفلوانزا و سرماخوردگی هر دو دستگاه تنفسی را درگیر می‌کنند و به دلیل شباهت برخی علایم، ممکن است تشخیص آن ها برای افراد دشوار باشد؛ با این حال، نحوه شروع و شدت علایم می‌تواند در افتراق این دو بیماری کمک‌کننده باشد. وی افزود: آنفلوانزا معمولاً به صورت ناگهانی و با علایم شدیدتر آغاز می‌شود، در حالی که سرماخوردگی اغلب به تدریج و با علائم خفیف‌تر بروز می‌کند. این فوق‌تخصص بیماری‌های عفونی با بیان اینکه تب در آنفلوآنزا شایع‌تر است، گفت: در آنفلوانزا معمولاً تب بالا، اغلب بالاتر از ۳۸ درجه، مشاهده می‌شود، در حالی که تب در بزرگسالان مبتلا به سرماخوردگی نادر است یا به صورت خفیف بروز می‌کند. دکتر «ایلامی» ادامه داد: دردهای عضلانی در آنفلوانزا معمولاً شدید و گسترده هستند، اما در سرماخوردگی این دردها خفیف‌تر بوده یا ممکن است وجود نداشته باشند؛ همچنین خستگی و ضعف در آنفلوانزا می‌تواند شدید و مفرط باشد و حتی بیش از دو هفته ادامه پیدا کند، در حالی که این علایم در سرماخوردگی معمولاً متوسط و کوتاه‌مدت هستند. وی آبریزش و گرفتگی بینی و عطسه را از علایم شایع‌تر سرماخوردگی دانست و گفت: این علایم در آنفلوانزا کمتر دیده می‌شوند. همچنین سرفه در آنفلوانزا معمولاً خشک، شدید و مداوم است، اما در سرماخوردگی بیشتر به صورت متوسط و گهگاهی بروز می‌کند. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره درمان آنفلوانزا و سرماخوردگی نیز گفت: درمان اصلی هر دو بیماری، حمایتی است و استراحت کافی، مصرف مایعات فراوان و استفاده از داروهای مناسب برای کاهش تب و درد، مانند استامینوفن، می‌تواند به کنترل علایم کمک کند.
 دکتر «ایلامی» درباره داروهای ضدویروس آنفلوانزا از جمله اوسلتامیویر افزود: این داروها در صورتی بیشترین اثر را دارند که حداکثر تا ۴۸ ساعت پس از شروع علایم مصرف شوند و معمولاً برای افراد پرخطر یا بیماران مبتلا به موارد شدید بیماری تجویز می‌شوند. وی ادامه داد: در افرادی که به دلیل آنفلوانزا بستری شده‌اند یا در گروه‌های پرخطر قرار دارند، حتی پس از گذشت ۴۸ ساعت از شروع علایم نیز ممکن است پزشک مصرف داروی ضدویروس را تجویز کند. این فوق‌تخصص بیماری‌های عفونی با تأکید بر ضرورت پرهیز از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک‌ها گفت: آنتی‌بیوتیک‌ها هیچ تأثیری بر ویروس‌های عامل سرماخوردگی و آنفلوانزا ندارند و مصرف آن ها نه تنها کمکی به بهبود بیماری نمی‌کند، بلکه می‌تواند موجب بروز عوارض گوارشی و حساسیت و مهم‌تر از همه، افزایش مقاومت میکروبی شود. وی مقاومت میکروبی را یکی از تهدیدهای جدی برای سلامت جامعه عنوان کرد و افزود: در مصرف داروهای گیاهی و فرآورده‌های طب سنتی نیز باید احتیاط کرد و نباید تصور شود که هر ماده گیاهی برای درمان تمام علایم سرماخوردگی مناسب است؛ برای نمونه، مصرف آویشن به تنهایی و بدون توجه به شرایط بیمار، لزوماً برای درمان سرماخوردگی مناسب نیست و در برخی موارد حتی می‌تواند موجب تشدید علایم شود. به گزارش وبدا، دکتر «ایلامی» با اشاره به گروه‌های در معرض خطر عوارض شدید آنفلوانزا اظهار کرد: سالمندان ۶۵ سال و بالاتر، کودکان زیر پنج سال به ویژه کودکان زیر دو سال، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای از جمله بیماری‌های قلبی و ریوی، آسم، دیابت، بیماری‌های کلیوی، کبدی و خونی، نقص سیستم ایمنی و چاقی مفرط، بیشتر در معرض عوارض شدید بیماری قرار دارند. وی افزود: تنگی نفس یا مشکل در تنفس، درد یا فشار مداوم قفسه سینه، گیجی ناگهانی یا کاهش سطح هوشیاری، تب شدید که بیش از سه روز ادامه داشته باشد و همچنین بهبود نیافتن بیماری یا بازگشت علایم با شدت بیشتر، از جمله علایم هشداردهنده‌ای هستند که در صورت بروز آن ها باید فرد برای ارزیابی پزشکی مراجعه کند. 
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، تزریق سالانه واکسن آنفلوانزا را یکی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه دانست و گفت: واکسن آنفلوانزا برای افراد ۶ ماه و بالاتر قابل استفاده است و به‌ویژه برای افراد قرارگرفته در گروه‌های پرخطر اهمیت دارد. دکتر «ایلامی» شست‌وشوی مکرر دست‌ها با آب و صابون، ماندن در خانه هنگام بیماری و استفاده از ماسک در مکان‌های شلوغ و پرتجمع، به‌ویژه برای افراد پرخطر را از دیگر راهکارهای پیشگیری برشمرد و بر رعایت تغذیه مناسب نیز تأکید کرد. این فوق‌تخصص بیماری‌های عفونی در ادامه با اشاره به شباهت علایم بیماری‌های تنفسی مختلف گفت: تشخیص قطعی سرماخوردگی، آنفلوانزا و کووید ۱۹ تنها بر اساس علایم بالینی امکان‌پذیر نیست، چراکه علایم این بیماری‌ها همپوشانی زیادی دارند. وی افزود: برای نمونه، تنگی نفس در سرماخوردگی و آنفلوانزا کمتر شایع است، در حالی که می‌تواند در کووید ۱۹ بیشتر مشاهده شود؛ با این حال، نمی‌توان تنها بر اساس وجود یا نبود یک علامت، بیماری را به طور قطعی تشخیص داد. دکتر «ایلامی» انجام تست تشخیصی را در مواردی که نتیجه آن بر روند درمان تأثیرگذار باشد، به‌ویژه در افراد پرخطر که ممکن است نیازمند دریافت داروهای ضدویروس باشند، مهم دانست و گفت: در مواردی که برای تأیید تشخیص و تعیین درمان مناسب نیاز به قطعیت بیشتری وجود دارد، انجام تست‌های تشخیصی از جمله PCR می‌تواند در افتراق بیماری‌ها کمک‌کننده باشد. عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، در پایان تأکید کرد: توجه به علایم، پرهیز از مصرف خودسرانه داروها و آنتی‌بیوتیک‌ها، رعایت اصول پیشگیری و مراجعه به پزشک در موارد شدید یا پرخطر، از مهم‌ترین اقدامات برای مدیریت صحیح بیماری‌های تنفسی در فصل سرماست.