​​​​​​​
انسان موجودی اجتماعی است زیرا برای رفع نیازهای خود بایستی اجتماعی باشد. یکی از نیازهایی که بعد از پدیده بلوغ در شخص ایجاد می شود بحث نیاز جنسی است و برطرف کردن نیاز جنسی، قطعاً واژه ازدواج را پیش می کشد. ولی ازدواج بایستی زمانی صورت گیرد که فرد قابلیت آن را پیدا کرده باشد. چه مرد و چه زن، بایستی موانع پیشروی ازدواج را برطرف کرده باشند. از موانعی که در حال حاضر بیشتر افراد با آن دست و پنجه نرم می کنند و حتماً در مقالات آینده مفصلاً به آن اشاره خواهیم کرد انجام خدمت سربازی، مشکلات اقتصادی، اشتغال، تحصیل، خانواده، اعتیاد، بیماری و غیره... است که برطرف کردن برخی از آن ها ممکن است سال ها طول بکشد. در هر صورت، ازدواج راه صحیح برطرف کردن نیازهای جنسی است. ممکن است برخی از جوانان بگویند با توجه به شرایط فعلی و وضعیت سخت معیشتی هیچ گاه ازدواج نمی کنند. درست است ازدواج واجب نیست اما اگر قرار باشد برای برطرف کردن نیاز جنسی بر گناه آلوده شود و سراغ امور غیر اخلاقی و غیر شرعی برود و از این جهت به گناه آلوده شود ازدواج است که می تواند تنها راه صحیح و سالم و عقلایی و شرعی و منطقی برای رفع نیاز باشد. اما در ادامه به مفهوم عقد ازدواج که خشت اول تشکیل خانواده و زندگی است می پردازیم. در قانون مدنی، عقد عبارت است از این که یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد به انجام کاری نمایند که آن کار مورد قبول آن ها باشد؛ بنابراین در امور روزمره، مردم کارهایی انجام می‌دهند که معنای عقد را در خود جای داده است، اعم از خرید نان و وسایل زندگی، سوار شدن تاکسی و اتوبوس، آرایشگاه رفتن، پارک کردن وسیله نقلیه، وام گرفتن و خیلی چیزهای دیگر که اگر به آن رنگ و لعاب حقوقی دهیم هر کدام یکی از عقود مندرج در قانون مدنی است. اما عقد نکاح، عقدی است اجتماعی که با نظم عمومی جامعه بیشتر سر و کار دارد؛ خرید ماشین و خانه نیست که به هر دلیل پشیمان شدی بلافاصله فسخ کنی. عقد نکاح، کلام خداوند، سنت پیامبر(ص) و سفارش ائمه معصومین(ع) است، چون هدف از ازدواج، برقراری رابطه زوجیت و محرمیت، رفع نیاز جنسی و تولید و پرورش و تربیت نسل است؛ نسلی که آینده چشم به آن دوخته است. در معاملات روزمره مردم چنانچه به هر دلیلی معاملات و عقود آن ها فسخ شود قطعاً خسارت و ضرری متوجه اصحاب معامله می‌شود، اما اگر این فسخ و انحلال در رابطه با عقد نکاح باشد امواجی پرتلاطم و جبران ناپذیری خواهد داشت، چون همانطور که پیش از این اشاره کردیم نکاح  عقدی اجتماعی است و با نظم جامعه سر و کار دارد؛ به زبان ساده می‌توانیم بگوییم عقد نکاح یا ازدواج، عقدی است که به موجب آن بین مرد و زن به صورت شرعی رابطه زوجیت برقرار می‌شود؛ یعنی این که به واسطه خواندن خطبه عقد توسط عاقد یا خود آن ها و قبول آن، زوجیت تشکیل می‌شود و تمامی امور حقوقی و مالی از هر حیث به بار می‌نشیند؛ اعم از مهریه، صداقیه، نفقه و ... . هر عقدی دارای ارکانی است؛ به عنوان مثال، عقد بیع یا همان عقد خرید و فروش، ارکان آن، بایع، مشتری، مبیع و ثمن است. بایع یعنی فروشنده، مشتری یعنی خریدار، مبیع یعنی مورد معامله و ثمن بهای معامله است. ارکان عقد نکاح کمی متفاوت‌تر است. نکاح و عوضین معامله، زن و شوهر هستند؛ ارکان اصلی آن شامل زوج، زوجه، خطبه، مهریه و عاقد است. عاقد شخصی است که خطبه عقد را جاری می کند و باید حتماً عاقل، بالغ، آگاه و مختار باشد. در فقه اربعه اهل سنت، در نکاح حتماً باید دو شاهد وجود باشد اما در فقه امامیه یا شیعه، شهود لازم نیست. توجه داشته باشیم خطبه نکاح باید به لفظ عربی و صیغه ماضی باشد و ایجاب و قبول آن از طرف زوجه و زوج یا با وکالت توسط عاقد انجام شود. خانواده بعد از خواستگاری زمانی را برای اجرای مراسم عقد در نظر می گیرد و پس از خرید لوازم اولیه مثل آینه شمعدان و حلقه و... گرفتن جواب آزمایش به دفتر رسمی ازدواج مراجعه و برای ثبت آن اقدام می‌کنند. بعضی اوقات واقعه ازدواج در دفتر ازدواج و بعضی اوقات به صورت تشریفاتی در تالار یا محلی که خانواده‌ها اعلام می‌کنند توسط سر دفتر ازدواج  ثبت می‌شود. در حال حاضر هزینه ثبت واقعه ازدواج طبق تعرفه نزدیک به ۳ میلیون تومان است که بایستی توسط زوجین بالمناصفه پرداخت شود. برای اینکه این مقاله خالی از تبسم نماند صیغه نکاح با یک جمله «انکحتک نفسی» توسط زوجه و «قبلت النکاح» توسط زوج یا توسط عاقد با وکالت از سوی طرفین منعقد می‌شود. پس از ثبت ازدواج، سردفتر ازدواج، آمار ثبت نکاح را به اداره ثبت احوال ارسال می‌کند تا در سابقه سجلی طرفین ثبت شود. عقد نکاح شامل نکاح دائم و نکاح موقت یا همان صیغه است که در نکاح موقت حتماً باید مدت و مهریه قید شود. در باب ارث، زن و شوهر در نکاح دائم از یکدیگر ارث می‌برند اما در نکاح موقت، ارثی وجود ندارد. در باب نفقه، در نکاح دائم نفقه بایستی توسط زوج به زوجه از زمان انعقاد عقد پرداخت شود، مگر در صورتی که زن تمکین نکند، اما در نکاح موقت اگر طرفین به پرداخت نفقه توافق نمایند بایستی نفقه به زوجه پرداخت شود. عقد نکاح با فوت، فسخ،  ابطال، بذل مدت و انقضای مدت منحل می‌شود؛ البته بذل مدت و انقضای مدت فقط در نکاح موقت است. فسخ هم شامل مواردی مثل عیوب، تدلیس و شرایط ضمن عقد است که در مقالات آینده به آن اشاره خواهیم نمود. اما نکته حائز اهمیت این است که در صورت انحلال نکاح به هر دلیلی از فوت گرفته تا طلاق ممکن است عواقب و آثار بدی متوجه طرفین و خانواده‌ها و به تبع آن جامعه شود؛ آثاری که بعضی اوقات جبران ناپذیر است. عدم معیشت، نداشتن سرپناه و مشکلات اقتصادی در خانواده‌هایی که فاقد سرپرست یا بد سرپرست ‌باشند بیشتر به چشم می‌خورد. عقد نکاح پیامدهایی برای زوجین در پی دارد و دینداری، کسب استقلال مالی و اجتماعی، تکامل شخصیت، پختگی و به قول قدیمی‌ها خروج از عزب بودن، نمونه‌هایی از پیامدهای ازدواج است. با ازدواج، واژه من از بین می‌رود و دیگر من در خانواده کاربرد ندارد؛ به قول شهید مطهری در تکامل شخصیت، واژه «من» به «ما» تبدیل می‌شود و مرد علاوه بر خودش باید به فکر شریک زندگی و همسرش باشد. معیشت درست، کسب درآمد حلال و قطعاً تلاش و زحمات زوجین در زندگی مشترک نتیجه مطلوبی خواهد داشت. در پایان توصیه من به زوجین جوان این است که با دینداری، همدلی، رازداری، احترام، صبر و شکیبایی، کنترل خشم، معاضدت و تمکین عام و خاص زندگی ای بسازند که زبانزد اهل خانواده و محل و ثمره آن میوه‌های شیرینی باشد که فردای آینده، نگاهتان با نگاهشان بدرخشد. مطالب مربوط به عقد نکاح از ماده ۱۰۴۵ تا ۱۰۷۷ در قانون مدنی آمده است که علاقه مندان می‌توانند با مراجعه به این مواد در قانون مدنی برای افزایش معلومات خود اقدام نمایند.