​​​​​​​

احساس خستگی پس از یک روز پرکار یا فعالیت جسمی، طبیعی است، اما زمانی که بی‌حالی برای هفته‌ها ادامه پیدا می‌کند، با استراحت برطرف نمی‌شود و توان انجام فعالیت‌های معمول روزانه را کاهش می‌دهد، نباید آن را نادیده گرفت. دکتر «الهام زارعی»، متخصص رادیوآنکولوژی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی در این خصوص گفت: بررسی علت خستگی مداوم، اقدامی مهم برای پیشگیری از تأخیر در تشخیص بیماری‌های زمینه‌ای و حفظ سلامت عمومی است.
 وی با اشاره به اهمیت توجه به خستگی‌های طولانی‌مدت گفت: خستگی یکی از شکایت‌های شایع افراد است و در بسیاری از موارد به عواملی مانند کم‌خوابی، فشارهای کاری، استرس، اضطراب، افسردگی، تغذیه نامناسب و کم‌تحرکی مربوط می‌شود، با این‌حال، تداوم این وضعیت می‌تواند نشانه‌ای از وجود یک مشکل جسمی یا بیماری زمینه‌ای باشد که نیازمند بررسی پزشکی است. وی افزود: خستگی طبیعی معمولاً با خواب کافی، استراحت و کاهش فشارهای جسمی و روانی بهبود می‌یابد، اما اگر فرد باوجود استراحت مناسب همچنان احساس ضعف و فرسودگی داشته باشد، صبح‌ها خسته از خواب بیدار شود یا برای انجام فعالیت‌های ساده روزمره انرژی کافی نداشته باشد، لازم است علت این وضعیت بررسی شود. دکتر «زارعی» با اشاره به نقش کم‌خونی و کمبود برخی ریزمغذی‌ها در بروز خستگی بیان کرد: کمبود آهن، ویتامین  B12، ویتامین D و اسیدفولیک می‌تواند موجب احساس ضعف، کاهش انرژی و اختلال در عملکرد طبیعی بدن شود. وی ادامه داد: رنگ‌پریدگی پوست و لب‌ها، تپش قلب، سرگیجه به‌ویژه هنگام برخاستن، سردی دست‌وپا و تنگی نفس هنگام فعالیت‌های سبک ازجمله علایمی هستند که ممکن است با کم‌خونی همراه باشند و در صورت مشاهده آن‌ها، بررسی وضعیت خونی فرد ضروری است.
 متخصص رادیوآنکولوژی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با تأکید بر اهمیت توجه به علایم همراه خستگی اظهار کرد: بروز کبودی‌های غیرمعمول و بدون ضربه، خونریزی مکرر بینی، خونریزی لثه هنگام مسواک زدن و خونریزی‌های شدید یا طولانی‌مدت قاعدگی، به‌ویژه اگر همزمان با ضعف و خستگی باشند، نیازمند ارزیابی پزشکی هستند. وی تصریح کرد: این علایم لزوماً به معنای ابتلا به بیماری‌های جدی نیستند، اما ممکن است با کم‌خونی، کمبودهای تغذیه‌ای یا اختلالات خونی ارتباط داشته باشند و نباید بدون بررسی از کنار آن‌ها گذشت. دکتر «زارعی» با اشاره به برخی علایم هشداردهنده که ممکن است همراه خستگی طولانی‌مدت بروز کنند، گفت: تب‌های طولانی یا بدون علت مشخص، عفونت‌های مکرر، بزرگ شدن غدد لنفاوی در نواحی گردن، زیر بغل یا کشاله ران، تعریق شدید شبانه و کاهش وزن ناخواسته از جمله علایمی هستند که نیاز به بررسی دقیق‌تر دارند. وی افزود: در چنین شرایطی پزشک با توجه به شرح‌حال، معاینه بالینی و نتایج آزمایش‌های اولیه، در صورت لزوم بررسی‌های تکمیلی را درخواست می‌کند. البته وجود هر یک از این علایم به‌تنهایی به معنای ابتلا به سرطان یا بیماری بدخیم نیست و تشخیص صرفاً بر اساس ارزیابی پزشکی امکان‌پذیر است.
 وی توصیه کرد: اگر خستگی و بی‌حالی بیش از دو تا سه هفته ادامه داشته باشد، با خواب و استراحت کافی بهبود نیابد، فعالیت‌های شغلی و روزمره فرد را مختل کند یا با علایمی مانند رنگ‌پریدگی، تنگی نفس، تب، کاهش وزن ناخواسته، کبودی و خونریزی غیرطبیعی همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است. دکتر «زارعی» خاطرنشان کرد: بررسی علت خستگی، معمولاً با گرفتن شرح‌حال، معاینه و در صورت نیاز انجام آزمایش‌هایی مانند شمارش کامل سلول‌های خون، بررسی ذخایر آهن، سطح ویتامین‌ها و عملکرد تیروئید آغاز می‌شود. نوع آزمایش‌ها باید متناسب با شرایط و علایم هر فرد تعیین شود و مصرف خودسرانه مکمل‌ها بدون مشخص شدن علت خستگی توصیه نمی‌شود. دکتر «زارعی» تأکید کرد: بیشتر موارد خستگی مداوم به دلایل شایع و قابل‌درمان مانند اختلالات خواب، فشارهای روانی، کم‌خونی، کمبودهای تغذیه‌ای و اختلالات تیروئید مربوط می‌شود، بنابراین لازم است افراد ضمن پرهیز از نگرانی بی‌مورد، خستگی طولانی‌مدت و علایم همراه آن را جدی بگیرند و برای تشخیص علت و دریافت درمان مناسب به پزشک مراجعه کنند.